The Age of Empires | Global Historical Sandbox
# WORLD 1880 — Açılış Durumu Tarih 1 Ocak 1880. Dünya, sanayi devriminin hızlandığı, imparatorlukların güç dengesini korumaya çalıştığı ve denizaşırı rekabetin genişlediği bir dönemden geçmektedir. Avrupa'da Alman İmparatorluğu'nun yükselişi, Fransa'nın 1871 yenilgisinin ardından toparlanması, Rusya'nın Balkanlar ve Orta Asya siyaseti ile Britanya'nın küresel deniz ve ticaret ağı belirleyicidir. Osmanlı İmparatorluğu mali baskı, taşra sorunları, reform ihtiyacı ve büyük güç müdahaleleriyle karşı karşıyadır. Mısır Hidivliği hukuken Osmanlı'ya bağlı olsa da Avrupa mali nüfuzunun etkisi altındadır. Qing Çin'i iç ve dış baskılarla uğraşırken Meiji Japonya'sı merkezîleşme ve modernleşme sürecini sürdürür. Afrika'da Avrupa devletlerinin kıta içlerine yönelik rekabeti henüz 1884–85 Berlin Konferansı ile şekillenmiş değildir. Yerel krallıklar, sultanlıklar ve imparatorluklar bağımsız siyasi aktörlerdir. Amerika kıtasında ABD'nin sanayileşmesi, Latin Amerika'da devlet inşası ve Pasifik Savaşı bölgesel siyaseti etkiler. Devlet hükümetleri ve liderleri 1 Ocak 1880 başlangıç durumuna göre ayrı aktörler olarak kaydedilir. Modern başbakanlık makamı bulunmayan ülkelerde tarihsel kurumlar kullanılır; boşluklar uydurma başbakanlarla doldurulmaz. ## Küçük yerel oluşumların ele alınması Küçük ve parçalı kabile konfederasyonları ile bağımsız devlet niteliği taşımayan yerel topluluklar ayrı devlet aktörleri olarak gösterilmez; ait oldukları tarihsel bölgesel egemenlik veya idare altında temsil edilir. Bu işlem gerçek bağımsız krallıkları, cumhuriyetleri, prenslikleri, emirlikleri ve imparatorlukları ortadan kaldırmaz. Bir topluluğun ayrı devlet statüsü tartışmalıysa açıklamada yerel özerklik ve fiilî denetim ayrıca korunur. ## Harita ve tarihsel idari bölgeler Harita, mevcut 332 coğrafi hücreyi korur; hücrelerin bölgesel adları yer yer günümüz idari adlarından alınmıştır. 1880 siyasi egemenliği ilk harita katmanında ayrı bir değer olarak tutulur. Böylece günümüz eyalet adı, 1880'de aynı isimle ve aynı sınırlarla bir eyalet varmış gibi sunulmaz. Her kara hücresinin 1880 egemenliği ve tarihsel idari durumu hücre açıklamasında kaydedilmiştir. Karma idare, işgal, himaye, sömürge kıyı şeridi ve yerel özerklik durumları açıklamalarda ayrıca belirtilir. Afrika'da Berlin Konferansı (1884–1885) öncesi siyasi yapı korunur: bağımsız krallıklar, emirlikler, halifelikler ve sultanlıklar Avrupa sömürge idaresiyle karıştırılmaz. Britanya, Fransa, Portekiz ve diğer güçlerin fiilî kontrolü yalnızca tarihsel olarak mevcut olduğu alanlarda gösterilir. Orta Asya'da Rus ilhakları, Buhara ve Hive gibi himaye altındaki hanlıklar; Hindistan'da Britanya Hindistanı ve prenslikler; Balkanlar'da özerk prenslikler ve Osmanlı vilayetleri ayrı değerlendirilir. ## 1880 İdari Bölgeler — temel dağılım - **Osmanlı:** Rumeli ve Anadolu vilayetleri/sancakları; İstanbul, Edirne, Selanik, Manastır, Yanya, İşkodra, Kosova, Hüdavendigâr, Aydın, Ankara, Konya, Sivas, Erzurum, Trabzon, Kastamonu, Adana, Halep, Suriye, Bağdat, Basra, Musul, Diyarbakır ve Van. Bulgaristan özerk prenslik, Doğu Rumeli özerk vilayet; Bosna-Hersek Avusturya-Macaristan işgalinde, Kıbrıs Britanya idaresindedir. - **Almanya:** Prusya eyaletleri (Brandenburg, Doğu/Batı Prusya, Pomeranya, Silezya, Posen, Saksonya, Vestfalya, Ren, Hannover, Schleswig-Holstein, Hessen-Nassau) ve Bavyera, Saksonya, Württemberg gibi federal devletler. - **Avusturya-Macaristan:** Cisleithania ve Transleithania ayrı; Bosna-Hersek ortak yönetim/işgal altında. - **Rusya:** Guberniyalar ve genel valilikler; Finlandiya Büyük Dükalığı, Polonya Krallığı, Kafkasya ve Türkistan özel idari statüleriyle. Buhara ve Hive Rus himayesinde ayrı hanlıklardır. - **Fransa/Britanya:** Fransa metropol departmanları ve Cezayir idaresi; Britanya Birleşik Krallık ülkeleri, koloniler ve Britanya Hindistanı ayrı statüde. Tunus 1880'de Fransız himayesinde değildir. - **Çing Çin'i:** İç eyaletler, Mançurya, Moğolistan, Sincan ve Tibet farklı tâbiyet/idare statüleriyle. **Japonya:** Meiji vilayet sistemi; Okinawa 1879 sonrası vilayettir. **Britanya Hindistanı:** Bengal, Madras, Bombay, Pencap, Kuzey-Batı Eyaletleri ve doğrudan yönetilmeyen prenslik devletleri ayrıdır. **Kaçar İranı:** tarihî eyaletler ve valilikler. - **Afrika:** Mısır Hidivliği Osmanlı'ya hukukî bağlıdır. Aşanti, Dahomey, Sokoto, Bornu, Tukulor, Etiyopya, Buganda, Zulu ve diğer tarihsel krallıklar/sultanlıklar korunur. Berlin Konferansı öncesi sömürge sınırları iç bölgelere geriye dönük uygulanmaz. - **Amerika:** ABD eyaletleri ve federal toprakları; Kanada'nın 1880 eyaletleri; Meksika ve Latin Amerika cumhuriyetlerinin tarihî eyalet/provincia/departamento yapıları. Brezilya'nın província sistemi korunur. Arjantin'in Patagonya ve La Pampa sınır kuşağında yerli topluluklar ve sınırlı devlet denetimi not edilir. - **Okyanusya:** Avustralya'nın New South Wales, Victoria, Queensland, South Australia, Western Australia ve Tasmania kolonileri ayrıdır; 1901 federasyonu uygulanmaz. ### İtalya Krallığı — 1 Ocak 1880 - **Hükümdar:** Kral I. Umberto (9 Ocak 1878'den beri). - **Hükümet:** Benedetto Cairoli başkanlığındaki Tarihsel Sol kabinesi. - **Yönetim:** Albertino Statüsü'ne dayalı anayasal monarşi; Senato del Regno ve Camera dei Deputati olmak üzere iki meclisli parlamento. Senatörler kral tarafından atanır; Temsilciler Meclisi dönemin sınırlı erkek seçmen kitlesi tarafından seçilir. - **Başkent:** Roma. Parlamento Roma'da toplanır. - **İdari yapı:** Vilayet (provincia), alt bölge/circondario, mandamento ve comune kademeleri kullanılır. 1871 sayımında krallık 16 istatistiksel bölgesel compartimento ve 69 vilayet olarak kaydedilmiştir; 1880 haritası için bu tarihsel yapı temel alınır. Mevcut üç İtalya hücresi bu vilayetlerin ayrı poligonları değildir. - **Bölgesel compartimento kümeleri:** Piemonte, Liguria, Lombardia, Veneto, Emilia, Toscana, Marche, Umbria, Lazio, Abruzzi e Molise, Campania, Puglie, Basilicata, Calabria, Sicilia ve Sardegna. Önemli vilayet merkezleri arasında Torino, Alessandria, Genova, Milano, Brescia, Verona, Venezia, Bologna, Firenze, Roma, Napoli, Bari, Lecce, Palermo, Catania, Messina, Cagliari ve Sassari bulunur. - **1880 siyasi takvimi:** XIII. yasama dönemi 2 Mayıs 1880'de sona erer; I. Umberto aynı gün meclisi feshedip 16 ve 23 Mayıs için seçim çağrısı yapar. XIV. yasama dönemi 26 Mayıs 1880'de başlar. ## Avrupa ve Osmanlı — 1880 siyasi haritası ve idari bölgeler Başlangıç tarihi 1 Ocak 1880'dır. Modern sınırlar geriye yürütülmez; hukukî egemenlik, fiilî işgal, özerklik ve tâbilik ayrı tutulur. ### Osmanlı İmparatorluğu - **Anadolu:** Hüdavendigâr, Aydın, Konya, Ankara, Kastamonu, Sivas, Trabzon, Erzurum, Diyarbakır, Mamuretülaziz, Adana, Halep ve diğer vilayetler; bunlara bağlı sancak ve kazalar. - **Rumeli:** Edirne, Selanik, Manastır, Yanya, Kosova ve İşkodra idari çevreleri. Arnavutluk, Kosova ve Makedonya bağımsız devlet değil, Osmanlı Rumeli idaresindedir. - **Bulgaristan Prensliği:** Özerk ve Osmanlı sultanına tâbidir. **Doğu Rumeli:** Balkan Dağları'nın güneyinde ayrı özerk Osmanlı vilayetidir; 1885 birleşmesi henüz gerçekleşmemiştir. - **Bosna-Hersek:** Hukuken Osmanlı toprağı, 1878'den beri Avusturya-Macaristan işgal ve fiilî idaresindedir. - **Kıbrıs:** 1878'den beri Britanya yönetiminde; hukukî egemenlik Osmanlı'dadır. **Girit:** Osmanlı egemenliğinde özerk idaredir. - **Suriye:** Şam ve Halep vilayetleri; Cebel-i Lübnan Mutasarrıflığı özel statüdedir. Beyrut Vilayeti 1888'de kurulacağından 1880'e taşınmaz. - **Irak:** Bağdat, Basra ve Musul idari birimleri; Hicaz ve Yemen özel askerî-idarî koşullara sahip vilayetlerdir. ### Alman İmparatorluğu Prusya Krallığı'nın Doğu Prusya, Batı Prusya, Brandenburg, Pomeranya, Posen, Silezya, Saksonya, Schleswig-Holstein, Hannover, Hessen-Nassau, Vestfalya ve Ren eyaletleri; ayrıca Bavyera, Saksonya, Württemberg, Baden, Hessen, Mecklenburg ve diğer federal devletler korunur. Alsace-Lorraine doğrudan imparatorluk toprağıdır. ### Avusturya-Macaristan - **Cisleithania:** Aşağı/Yukarı Avusturya, Salzburg, Steiermark, Karintiya, Krain, Tirol, Vorarlberg, Bohemya, Moravya, Avusturya Silezyası, Galiçya, Bukovina ve Dalmaçya. - **Transleithania:** Macaristan ile Hırvatistan-Slavonya ve ilişkili krallık toprakları. - Bosna-Hersek 1878'den itibaren işgal ve fiilî idare altındadır; 1908 ilhakı henüz yoktur. ### Rusya İmparatorluğu Avrupa toprakları guberniya ve oblastlara ayrılır. Finlandiya Büyük Dükalığı özerk statüsünü; Estland, Livland ve Kurland Baltık guberniyaları; Kongre Polonyası ayrı hukukî statüsünü korur. Belarus/Litvanya çevresinde Vilna, Kovno, Grodno, Minsk, Mogilev ve Vitebsk; Ukrayna çevresinde Kiev, Podolya, Volhinya, Harkov, Poltava, Çernigov, Yekaterinoslav, Herson ve Taurida guberniyaları bulunur. Kafkasya'da Tiflis, Kutaisi, Bakü, Yelizavetpol ve Erivan idareleri vardır. Don Kazakları Oblastı özel askerî-idarî statüdedir. Königsberg/Doğu Prusya Rusya'ya değil Alman İmparatorluğu'na aittir. ### Diğer Avrupa devletleri - **Fransa:** Departman ve arrondissement düzeni; Alsace-Lorraine'in büyük bölümü Alman İmparatorluğu'na geçmiştir, Belfort çevresi Fransa'da kalır. Korsika Fransa toprağıdır. - **İtalya:** 16 compartimento ve 69 vilayet; provincia, circondario, mandamento ve comune kademeleri. Piemonte, Liguria, Lombardia, Veneto, Emilia, Toscana, Marche, Umbria, Lazio, Abruzzi e Molise, Campania, Puglie, Basilicata, Calabria, Sicilia ve Sardegna. - **Belçika:** Anvers, Brabant, Batı Flandre, Doğu Flandre, Hainaut, Liège, Limburg, Lüksemburg ve Namur olmak üzere dokuz vilayet. - **Hollanda:** Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Utrecht, Kuzey Hollanda, Güney Hollanda, Zeeland, Kuzey Brabant ve Limburg olmak üzere on bir vilayet. - **İspanya:** 1833'ten beri 49 vilayet; Bask ve Navarra fueros ayrıcalıkları not edilir. **Portekiz:** distrito ve concelho düzeni; Azorlar ve Madeira ada idareleriyle gösterilir. - **Birleşik Krallık:** Büyük Britanya ve İrlanda aynı devlet içindedir; İngiltere, Galler, İskoçya ve İrlanda yerel idareleri ayrı kaydedilir. İrlanda bağımsız devlet değildir. - **İsveç-Norveç Birliği:** Ortak hükümdar; Norveç'in kendi anayasası, parlamentosu (Storting) ve iç idaresi vardır. **Danimarka:** Schleswig-Holstein 1864 sonrası Danimarka'da değildir. - **Romanya:** 1878'de bağımsızlığı tanınmış prenslik; 1881'de krallık olur. **Sırbistan:** 1880'de prenslik; 1882'de krallık olur. **Karadağ:** bağımsız prenslik. - **Yunanistan:** 1880'de krallık; Tesalya ve Arta'nın büyük bölümü 1881'de devredileceğinden 1880 sınırına eklenmez. - Andorra, Monako, San Marino ve Lihtenştayn bağımsız siyasi birimlerdir. Malta ve Cebelitarık Britanya idaresindedir. ### Harita hücrelerinin uygulanması Bir açıklamada birden fazla vilayet listelenmesi, bunların ayrı poligon olarak çizildiği anlamına gelmez. Gerçek eyalet haritası için hücre geometrileri tarihî sınırlar boyunca bölünmeli ve her yeni hücreye doğru 1880 egemenlik/fiilî idare değeri atanmalıdır. İmparatorlukların günümüz eyalet sınırları 1880'e doğrudan kopyalanmamalıdır. **Kaynak yaklaşımı:** 1880 tarihli Avrupa atlasları, Europe Stateborders 1880 tarihsel veri seti, 1878 Berlin Antlaşması sonrası Balkan statüleri ve 1870–1878 Osmanlı Avrupa haritaları esas alınır. İmparatorluk uç bölgeleri ve gevşek tâbilik alanlarında sınırlar yaklaşık kabul edilir. **İlke:** Bağımsız ülkeler küçük olsalar bile korunur. Sömürge, himaye, işgal, tâbiyet ve hukukî egemenlik birbirine karıştırılmaz. Harita hücrelerinin geometrisi tarihî sınırları tam karşılamıyorsa kesin sınır iddiası kurulmaz; hücreler coğrafi temsil olarak kullanılır. ## OYNANABİLİR BAŞLANGIÇ SAHNELERİ — 1 OCAK 1880 Oyuncu yeni oyun açarken aşağıdaki sahnelerden birini başlangıç rolü olarak seçebilir. Bunlar aynı 1880 dünya durumunda başlar; haritanın egemenliği, tarihî takvim ve diğer devletlerin bağımsız kararları korunur. Her sahne bir karakterin gözünden oynanır; oyuncu yalnızca kendi makamının gerçek yetkileri ölçüsünde karar verebilir. Davia'da ayrı bir tek tık senaryo dosyası bulunmadığından bu sahneler oyun başlangıç rehberi ve rol seçimi olarak tanımlanmıştır. ### SAHNE 1 — Yıldız Sarayı: İmparatorluğun Yeniden Düzenlenmesi - **Başlangıç:** İstanbul, 01.01.1880. - **Oynanabilir rol:** Sultan II. Abdülhamid. - **Durum:** 1877–78 savaşının mali ve diplomatik sonuçları, Berlin Antlaşması'nın yükümlülükleri, taşra idaresinin güçlendirilmesi ve Avrupa devletleriyle hassas ilişkiler. - **İlk karar alanları:** Bütçe ve borçların denetlenmesi; vilayetlerden güvenilir rapor alınması; eğitim ve haberleşme yatırımlarının önceliklendirilmesi; büyük devletlerle diplomatik temas. - **Oyun baskısı:** Merkezî otorite ile yerel ihtiyaçlar arasında denge kurmak. ### SAHNE 2 — Hofburg: İkili Monarşinin Dengesi - **Başlangıç:** Viyana, 01.01.1880. - **Oynanabilir rol:** İmparator I. Franz Joseph. - **Durum:** Avusturya ve Macaristan kurumları arasındaki yetki paylaşımı; Bohemya, Moravya, Galiçya, Hırvatistan ve diğer taç topraklarında farklı siyasi talepler. - **İlk karar alanları:** Ortak bütçe; demiryolu ve sanayi yatırımları; eyalet meclisleriyle ilişkiler; dil ve eğitim politikaları. - **Oyun baskısı:** Çok uluslu yapıyı tek tip idareye zorlamadan yönetmek. ### SAHNE 3 — Élysée Sarayı: Cumhuriyetin Güçlenmesi - **Başlangıç:** Paris, 01.01.1880. - **Oynanabilir rol:** Cumhurbaşkanı Jules Grévy. - **Durum:** Üçüncü Cumhuriyet'in kurumlarını sağlamlaştırma, meclis çoğunlukları, kamu maliyesi, eğitim ve 1871 sonrası toplumsal toparlanma. - **İlk karar alanları:** Kabine ve meclis uzlaşması; okul ve altyapı bütçeleri; yerel yönetimlerle ilişkiler; Avrupa diplomasisi. - **Oyun baskısı:** Cumhuriyetçi kurumları korurken siyasi kutuplaşmayı yönetmek. ### SAHNE 4 — Kışlık Saray: Rusya'da Reform ve Merkez - **Başlangıç:** Sankt-Peterburg, 01.01.1880. - **Oynanabilir rol:** Çar II. Aleksandr. - **Durum:** 1861 sonrası reformların uygulanması, köylülerin ekonomik koşulları, geniş guberniya idaresi, demiryolu yatırımları ve imparatorluk içindeki farklı bölgeler. - **İlk karar alanları:** Yerel idare raporları; eğitim ve hukuk reformlarının takibi; demiryolu finansmanı; Finlandiya ve Baltık bölgelerinin özel statülerinin gözetilmesi. - **Oyun baskısı:** Geniş imparatorlukta reform, maliyet ve idari kapasite arasındaki denge. ### SAHNE 5 — Buckingham Sarayı ve Westminster: Küresel Güç ve Parlamento - **Başlangıç:** Londra, 01.01.1880. - **Oynanabilir rol:** Kraliçe Victoria; alternatif rol olarak dönemin hükümetinde görevli bir siyasetçi veya diplomat. - **Durum:** İmparatorluk ticareti, Hindistan yönetimi, deniz aşırı idareler, parlamento siyaseti ve Avrupa güç dengesi. - **İlk karar alanları:** Kabine-parlamento ilişkileri; ticaret ve liman yatırımları; sömürge idaresinde reform; diplomatik temsil. - **Oyun baskısı:** Küresel çıkarları, kamu maliyesini ve parlamenter siyaseti birlikte yürütmek. ### SAHNE 6 — Tokyo Sarayı: Meiji Dönüşümünün İdaresi - **Başlangıç:** Tokyo, 01.01.1880. - **Oynanabilir rol:** İmparator Meiji; alternatif rol olarak hükümette görevli bir reformcu veya bürokrat. - **Durum:** Merkezi devlet kurumlarının kurulması, eğitim, vergi düzeni, sanayileşme, demiryolu ve dış ilişkiler. - **İlk karar alanları:** Eğitim kurumları; teknik uzman yetiştirilmesi; sanayi ve ulaşım yatırımları; dış ticaret ve diplomatik ilişkiler. - **Oyun baskısı:** Reformları ülkenin mali ve toplumsal kapasitesine uygun hızda yürütmek. ### SAHNE 7 — Abidin Sarayı: Mısır'ın Mali ve Siyasi Geleceği - **Başlangıç:** Kahire, 01.01.1880. - **Oynanabilir rol:** Hidiv Tevfik Paşa. - **Durum:** Borç ve mali denetim baskısı, pamuk ekonomisi, Osmanlı hukukî bağlılığı, Avrupa devletlerinin nüfuzu ve yerel yönetim talepleri. - **İlk karar alanları:** Maliye yönetimi; tarım ve sulama yatırımları; Osmanlı merkeziyle ilişkiler; yabancı temsilcilerle diplomasi; yerel idarenin güvenilirliği. - **Oyun baskısı:** Mali bağımsızlık arayışı ile dış nüfuz ve hukukî statü arasındaki gerilim. ### SAHNE KURALLARI - Bütün sahneler 01.01.1880 tarihinde başlar; sahne seçimi tarihî başlangıç durumunu değiştirmez. - Oyuncu sahnede belirtilen tarihî karakteri seçebilir veya aynı şehirde uygun geçmişe sahip özgün bir karakter oluşturabilir. - Tarihî karakterlerin yetkileri anayasa, saray, meclis, bakanlıklar, bütçe ve yerel kurumlarla sınırlıdır. - Başlangıçtaki sorunlar otomatik çözüme bağlanmaz. Oyuncunun kararları, diğer aktörlerin tepkileri ve mevcut kaynaklar sonucu belirler. - Sahneler zorunlu görev zinciri değildir; oyuncu istediği zaman diplomasi, ekonomi, eğitim, altyapı, bilim, yerel yönetim veya toplumsal politika alanlarına yönelebilir. - Tarihî olayların gerçekleşmesi garanti değildir. Olaylar tarihlerine uygun olasılıklarla gelişir ve alternatif sonuçlar mümkündür.
A historically grounded global sandbox beginning on 1 January 1880. At the opening, players can choose a historical ruler or consequential actor, create an original character, or enter through one of the documented regional starting scenes. Every state has its own institutions, interests, resources and constraints. The calendar advances day by day, with monthly and yearly reviews; technology develops through dated research, invention, adoption and diffusion. Historical events can unfold, but outcomes are not predetermined: decisions and material conditions may create alternate history.
# SİYASİ YÖNETİM VE DEVLET KURUMLARI ## GOVERNMENT. Hükümetlerin işleyişi - Her devletin yönetim biçimi, anayasal düzeni ve yürütme kurumları kendi tarihsel yapısına göre işler. Cumhuriyet olmayan devletlere cumhurbaşkanı veya modern parti sistemi atanmaz. - Devlet başkanı ile hükümet başkanı farklı kişiler olabilir. Parlamenter monarşilerde hükümet meclis desteğine; başkanlık cumhuriyetlerinde yürütme başkana ve anayasal denetime dayanır. - İmparatorluklarda saray, bakanlıklar, yerel valiler, hanedan mensupları ve askerî bürokrasi arasında yetki paylaşımı bulunabilir. Emirlerin taşrada uygulanması yerel kapasiteye bağlıdır. - Parti adları yalnızca tarihsel olarak örgütlü oldukları veya anlamlı siyasi grup olarak var oldukları yerlerde kullanılır. ## LEADERSHIP. Liderler ve görev değişimleri - Liderler 1 Ocak 1880 başlangıç durumuna göre kaydedilir. Geçici başkanlar, naipler, fiilî hükümdarlar ve tartışmalı meşruiyetler açıkça belirtilir. - Seçim, istifa, ölüm, darbe, hanedan veraseti ve kabine krizi gibi değişimler tarihleriyle gerçekleşir. Değişimden önceki ve sonraki yönetim aynı anda görevde sayılmaz. - Hükümet başkanı makamı bulunmayan ülkelerde tarihsel yürütme organı kullanılır; boşluklar uydurma başbakanlarla doldurulmaz. - Hükümetin değişmesi devletin egemenliğini veya sınırlarını otomatik olarak değiştirmez. ## POLICY. Politika ve devlet kapasitesi - İç politika; vergi, bütçe, eğitim, hukuk, altyapı, kamu düzeni ve yerel idare üzerinden uygulanır. Her reform maliyet, süre ve siyasi destek gerektirir. - Dış politika; antlaşmalar, ticaret, kredi, diplomatik temsil, nüfuz ve güvenlik kaygılarıyla şekillenir. İttifaklar otomatik savaş desteği anlamına gelmez. - 1880 teknolojisi ve haberleşme koşulları korunur. Kararlar ve haberler ulaşım altyapısına göre gecikir. - Tarihsel olaylar olasılıklıdır; oyuncu kararları ve dünya koşulları sonuçları değiştirebilir. ## TERRITORY. 1880 egemenliği ve idari bölgeler - Haritanın ilk katmanı "1880 Egemenliği / Fiilî İdare" değerini gösterir. Her kara hücresinde bir değer bulunur; deniz ve göl hücreleri boş kalır. - Bir hücredeki modern coğrafi ad, 1880'de aynı isimli modern eyaletin var olduğu anlamına gelmez. Açıklama, dönemin vilayet, sancak, prenslik, krallık, emirlik, sömürge veya yerel yönetim statüsünü belirtir. - Bir devletin hukukî egemenliği ile fiilî idaresi farklıysa açıklamada ikisi de yazılır. Örnekler: Kıbrıs'ta Osmanlı hukukî egemenliği ve Britanya idaresi; Bosna-Hersek'te Osmanlı hukukî iddiası ve Avusturya-Macaristan işgali; Bulgaristan'da özerklik ve Osmanlı tâbiliği. - 1880 Afrika haritası Berlin Konferansı öncesidir. Henüz kurulmamış sömürge sınırları geriye dönük biçimde uygulanmaz; Aşanti, Dahomey, Sokoto, Bornu, Vaday, Etiyopya, Buganda ve benzeri tarihsel krallıklar, emirlikler ve imparatorluklar bağımsız siyasi aktör olarak korunur. - Yalnızca küçük, parçalı kabile konfederasyonları ve bağımsız devlet niteliği taşımayan yerel yönetimler ayrı devlet aktörü olmaktan çıkarılır. Bunlar, tarihsel egemenlik ve fiilî denetim durumuna göre en uygun bölgesel devlet altında veya tartışmalı sınır bölgesi olarak temsil edilir. Bağımsızlığı tarihsel olarak mevcut olan küçük devletler sırf küçük oldukları için birleştirilemez. - Bir hücre birden fazla yerel güç veya sömürge idaresi içeriyorsa baskın fiilî güç harita değerine yazılır; karma denetim, kıyı enklavı, aşiret özerkliği ve tartışmalı sınırlar hücre açıklamasında belirtilir. - Her devlet için 1880 tarihli birinci derece idari birimler tarihsel adlarıyla kaydedilir: provincia, vilayet, guberniya, eyalet, koloni, krallık veya benzeri. - İdari birim kaydı ile harita poligonu aynı şey değildir. Bir ülke hücresi birden fazla tarihî vilayeti kapsıyorsa açıklamada kapsadığı birimler listelenir; ayrı poligon oluşturulmadan haritada ayrı eyalet sınırı varmış gibi gösterilmez. Sınırların gerçek ayrımı için hücre geometrisi bölünmeli ve her yeni parçaya egemenlik değeri atanmalıdır. - Savaş, antlaşma, hanedan veraseti, isyan, ilhak veya bağımsızlık ilanı egemenlik değerini değiştirebilir. Değişiklik tarih ve neden kaydıyla yapılır. ## CHARACTER CREATION. Oyuncunun kendi karakterini oluşturması - Oyuncu mevcut tarihî liderlerden birini seçebilir veya tamamen yeni bir karakter oluşturabilir. Yeni karakter 1 Ocak 1880 dünyasına yerleşir; tarihî kişilerle aynı dünyada yaşar ve makamlarını otomatik devralmaz. - Oluşturma sırası: ad-soyad, doğum yılı/yaş, doğum yeri, uyruk ve bağlı devlet, başlangıç şehri/bölgesi, toplumsal köken, eğitim, meslek/görev, diller, dünya görüşü, kişisel hedefler ve kısa geçmiş. - Başlangıç rolleri: hükümdar/hanedan mensubu, hükümet başkanı, diplomat, bakan, vali/yerel yönetici, meclis üyesi, devlet memuru, askerî yönetici, tüccar, sanayici, bilim insanı, gazeteci, dinî önder veya yerel önder. Dönemin kurumlarıyla bağdaşmayan makamlar seçilemez. - Yaş ve doğum tarihi tutarlı olmalıdır. 1880'de henüz kurulmamış devletlerin vatandaşlığı veya kurumları başlangıçta kullanılamaz. Kamusal görev imkânları ülkenin 1880 hukukuna ve toplumsal koşullarına göre belirlenir. - Karakter değerleri: görev, toplumsal köken, eğitim, idare, diplomasi, ekonomi, bilim/teknik ve toplumsal nüfuz. Geçmişe göre makul atanır; bütün yetenekler en üst düzeyde başlayamaz. - Başlangıç serveti, itibarı, bağlantıları ve yetkisi köken ve göreve bağlıdır. Hükümdar dahi bütçe, meclis, bürokrasi, gelenek, kurumlar ve dış baskılarla sınırlıdır. - Yeni karakter bir şehir/bölgeye ve devlete bağlanır. Sürgün, göç, vatandaşlık veya görev değişimi oyun içinde mümkün olabilir. Karakter dokunulmaz değildir; yaşlanma ve görevden ayrılma gibi sonuçlar grafik olmayan biçimde işlenir. Hikâyesi biterse oyuncu yeni karakterle devam edebilir. ## CALENDAR. Günlük, aylık ve yıllık takvim - Simülasyon 1 Ocak 1880, saat 00.00'da başlar. Takvim gün gün ilerler; günlük kararlar, haberler, seyahat ve bürokratik işlemler zaman maliyeti taşır. - Her ayın son günü bütçe, vergi, ticaret, üretim, altyapı, eğitim, araştırma fonları, kamuoyu ve diplomasi değerlendirilir. - Her yılın 1 Ocak günü nüfus/üretim eğilimleri, devlet kapasitesi, eğitim, sanayileşme, araştırma ve teknoloji kapasitesi gözden geçirilir. Takvim ilerlemesi tek başına icat üretmez. - Oyuncu gün, ay veya yıl bazında ilerleyebilir. Atlanan günler sırayla işlenir; olaylar tek bir tarihe yığılmaz. - Olaylar GG.AA.YYYY biçiminde kaydedilir. Gün kesin değilse AA.YYYY veya YYYY kullanılır; bilinmeyen gün uydurulmaz. İcat, prototip, tanıtım, ticari kullanım ve yaygınlaşma ayrı tarihlerdir. ## TECHNOLOGY. Teknolojik gelişmelerin tarihli ilerlemesi - Teknoloji bilim, eğitim, sermaye, hammadde, enerji, üretim, altyapı ve bilgi aktarımına bağlıdır. Bir ülkede icat edilen teknoloji aynı gün tüm dünyada kullanılamaz. - Alanlar ayrı izlenir: ulaşım, haberleşme, elektrik/enerji, sanayi/üretim, tarım, tıp/halk sağlığı, kimya/malzeme, fotoğraf/ses ve inşaat/mühendislik. Ulusal Teknoloji Kapasitesi bu alanların yerine geçmez. - Araştırma günlük kararla finanse edilebilir; ay sonunda laboratuvar, üniversite, atölye ve şirketlerin ilerlemesi değerlendirilir. Personel, ekipman, finansman, deney ve üretim tesisi gerekir; gecikme ve başarısızlık mümkündür. - Teknoloji doğrulanmış keşif/patent, çalışan prototip, üretim kapasitesi ve altyapı oluştuğunda kullanılabilir. Yaygınlaşma lisans, ithalat, uzman, sermaye ve bakım ağı gerektirir. İcat, otomatik kitlesel kullanım demek değildir. - Başlangıç teknolojisi 1880'e uygundur: buhar gücü, demiryolları, telgraf, kablolu haberleşme, mekanik üretim, kömür/gaz ve erken elektrik uygulamaları. Otomobil, radyo yayıncılığı, uçak ve modern elektronik henüz yaygın değildir. ### 1880 sonrası tarihli teknoloji takvimi - 1880: Elektrik aydınlatması, telefon ve elektrikli ulaşım deneyleri ve sınırlı ticari uygulamalar. - 16.05.1881: Berlin yakınlarındaki Lichterfelde elektrikli tramvay hattı yolcu taşımaya başlar. - 04.09.1882: New York Pearl Street merkezi elektrik üretim ve dağıtım hizmetine başlar. - 10.1884: Washington Uluslararası Meridyen Konferansı saat ve başlangıç meridyeni standardizasyonunu tartışır. - 29.01.1886: Carl Benz motorlu taşıt patenti için başvurur; otomobil henüz kitlesel değildir. - 1887: Gramofon ve ses kaydı teknolojilerinin ticari gelişimi hızlanır. - 1888: Kodak'ın kullanıma hazır fotoğraf makinesi pazara sunulur. - 31.03.1889: Eyfel Kulesi'nin ana yapısı tamamlanır. - 1890'lar: Elektrik şebekeleri, tramvaylar, telefon santralleri, çelik üretimi, kimya sanayisi, kanalizasyon ve halk sağlığı uygulamaları farklı hızlarda yayılır. - 08.11.1895: Wilhelm Conrad Röntgen X-ışınlarını keşfeder. - 1896: Marconi'nin kablosuz telgraf deneyleri ilerler; ilk denemeler sınırlı mesafelidir. - 12.1898: Marie ve Pierre Curie radyumun keşfini duyurur. - 12.12.1901: Marconi'nin Atlantik ötesi kablosuz sinyal alımı deneyi. - 17.12.1903: Wright Kardeşler'in kontrollü motorlu uçuş denemesi; havacılık deneysel aşamadadır. - 1905: Einstein'ın özel görelilik ve fotoelektrik etki dâhil çalışmaları yayımlanır. ## TECHNOLOGY ADOPTION. Teknolojinin yayılması - Her teknoloji prototip/ilk uygulama, ticari/kurumsal kullanım, bölgesel yayılma ve yaygın kullanım aşamalarından geçer. - Yayılma hızı okuryazarlık, teknik okul, sermaye, demiryolu/liman, enerji, siyasi istikrar, ithalat ve uzman göçüne göre değişir. - Bir ülke demiryolunda ileriyken elektrik altyapısında geride kalabilir; her alan ayrı değerlendirilir. - Oyuncu uzman davet edebilir, patent/lisans anlaşması yapabilir, okul/laboratuvar kurabilir, makine ithal edebilir veya yerli araştırmayı destekleyebilir. Bunlar bütçe ve zaman gerektirir. - Takvim zorunlu senaryo değildir. Oyuncu kararlarıyla icatlar daha erken/geç gerçekleşebilir; tarihî gelişmeler başlangıç referansıdır. ## CAPITALS. Başkent ve merkezî kurumlar - Her devletin hükümdarı veya devlet başkanı, hükümet başkanı ve yürütme kurumu kendi 1880 başkentinde ya da tarihsel merkezinde temsil edilir. Başkent değişmişse başlangıç tarihi esas alınır. - Meclis, parlamento, senato, diyet veya danışma konseyi yalnızca 1880'de gerçekten mevcutsa ayrı kurum/yer işareti olarak gösterilir. Meclisi bulunmayan veya askıya alınmış devletlere hayalî parlamento atanmaz. - İkili monarşiler ve imparatorluklarda birden fazla merkezî kurum bulunabilir; Viyana ve Budapeşte gibi ayrı yönetim merkezleri birbirine indirgenmez. - Başkent işaretleri ve karakter konumları ilgili devletin egemenlik/fiilî idare hücresine bağlanır. Hücre geometrisi başkenti içermiyorsa konum yaklaşık bölgeye sabitlenir ve bu durum kesin şehir koordinatı gibi sunulmaz. - Oyuncu başkentte hükûmet kurma, kabine değiştirme, meclis gündemi belirleme, bütçe sunma, temsilci atama ve yerel idareyle yazışma gibi işlemler yapabilir. Kurumların yetkileri dönemin anayasası ve fiilî siyasetince sınırlandırılır.