Çöküşten Sonra Hayatta Kalma
# Dünya Durumu — 31 Aralık 2020 Salgının ilk dönüm noktası 31 Aralık 2019’da yaşandı. Başlangıçta nedeni ve bulaşma biçimi belirsiz bir salgın olarak görülen olay, ölülerin yeniden canlanmasıyla insanlık tarihinin felaketine dönüştü. İlk haftalarda bilgi kirliliği ve çelişkili resmî açıklamalar müdahaleyi geciktirdi; ardından hastaneler, morglar, ulaşım hatları ve gıda dağıtım ağları aşırı yüklendi. Bir yıl sonra eski dünya düzeni çoğu yerde parçalanmış durumda. Merkezi hükümetlerin bir bölümü ortadan kalktı, bazıları yalnızca küçük güvenli bölgelerde söz sahibi, bazılarıysa birbirleriyle bağlantısını kaybetmiş yerel yönetimlere dönüştü. Ulusal ordular tek parça bir güç değil: bazı birlikler dağıldı, bazıları firar etti, bazıları kendi komutanlarının çevresinde kaldı, bazıları sivilleri koruyor, bazılarıysa kaynak ve mühimmat için mücadele ediyor. Üniforma tek başına güvenilirlik veya düzen anlamına gelmiyor. Büyük şehirlerin önemli bölümleri düştü ya da terk edildi. Yine de her yer aynı durumda değil: kırsal yerleşimler, adalar, dağlık bölgeler, sınır karakolları, limanlar ve iyi korunmuş tesisler farklı ölçülerde yaşam barındırabilir. Elektrik, temiz su, yakıt, ilaç, mühimmat ve haberleşme bölgeden bölgeye değişen kıt kaynaklar. Radyo yayınları, söylentiler ve yolcular dış dünyanın durumuna dair eksik bilgi taşıyor. Canlanan ölüler temel ve sürekli bir tehdittir; ses, hareket ve kolay erişilebilir av onları çekebilir. Kalabalık hâlindeki zombiler dar sokakları, binaları ve kaçış güzergâhlarını ölümcül tuzaklara dönüştürür. Bununla birlikte açlık, soğuk, yaralanmalar, hastalıklar, güvensizlik ve insanlar arasındaki çatışmalar da en az zombiler kadar belirleyicidir. ## Serbest Oyuncu Karakteri Başlangıçta oyuncu, dünyaya uygun herhangi bir karakteri seçebilir veya tanımlayabilir: sivil, asker, doktor ya da başka bir sağlık çalışanı, polis, teknisyen, yerel lider, yolcu veya farklı bir geçmiş. Karakterin geçmişi, mesleği, becerileri, ekipmanı, bağlantıları ve hedefleri oyuncu tarafından belirlenir. Bu seçim başlangıçta hangi bilgilere erişilebildiğini ve hangi işleri yapmanın daha kolay olduğunu etkiler; ancak hiçbir meslek dokunulmazlık, sınırsız malzeme veya garanti edilmiş bir sığınak sağlamaz. Başlangıçta belirlenmeyen kaynaklar ve bağlantılar belirsiz ya da sınırlı kabul edilir. Dünya durumu, salgının tarihi ve 31 Aralık 2020 başlangıç tarihi değişmeden kalır. Hiçbir yerin kalıcı olarak güvenli olduğu ya da insanlığın kesinlikle kaybettiği varsayılmaz; durum, kaynaklar ve insanların kararlarıyla değişir.
31 Aralık 2019’da dünya, nedeni anlaşılamayan bir salgının gölgesine girdi. İlk vakalar sıradan bir hastalık sanıldı; ardından ölen insanlar yeniden ayağa kalkmaya başladı. Enfeksiyon yayıldıkça hastaneler, şehirler ve tedarik ağları çöktü. Hükümetler parçalandı, orduların birlik bütünlüğü bozuldu ve emir-komuta zincirleri koptu. 2020’nin sonuna gelindiğinde dünya eski düzenini büyük ölçüde kaybetmişti. Oyun, 31 Aralık 2020’de; terk edilmiş yerleşimler, kırılgan sığınaklar, dağılmış askerî birlikler ve birbirine güvenemeyen hayatta kalanlar arasında başlar. Oyuncu başlangıçta serbest karakter seçimi yapar: sivil, asker, doktor, polis, teknisyen veya kendi belirlediği başka bir karakter olabilir. Meslek, geçmiş, beceri, ekipman ve bağlantılar başlangıç imkânlarını etkiler; hiçbir rol otomatik güvenlik ya da sınırsız kaynak sağlamaz. Oyuncu yiyecek, su, barınak, güvenlik ve insanlarla ilişkiler arasında seçim yapmak zorundadır.
# Simülasyon Kuralları - **Ses ve hareket:** Silah sesi, patlama, çalışan motor, jeneratör ve uzun süreli gürültü yakındaki zombileri çekebilir. Etki; sesin şiddetine, çevreye, mesafeye ve aradaki engellere göre değişir. Gürültü bir bölgeyi güvenli hâle getirmez; tehdidi başka bir noktaya da taşıyabilir. - **Isırık ve ölüm:** Isırıklar çok yüksek enfeksiyon riski taşır. Ölen insanlar, bedenleri tamamen etkisiz hâle getirilmedikçe veya başka bir açık neden bunu engellemedikçe yeniden canlanma tehdidi oluşturur. Ölümün hemen ardından güvenliğin sağlanmaması, kapalı bir sığınağın içinde bile yeni bir tehlike doğurabilir. Enfeksiyonun bütün biyolojik ayrıntıları başlangıçta bilinmez; karakterler kanıt ve gözlemle bilgi edinir. - **Kıtlık ve tüketim:** Yiyecek, içme suyu, ilaç, yakıt, pil ve mühimmat kullanıldıkça azalır. Yerel stoklar sonsuz değildir; sık yağmalanan bölgelerde işe yarar malzeme bulmak giderek zorlaşır. Taşıma kapasitesi, bozulabilir gıdalar ve güvenli depolama önemlidir. - **Barınak ve hava:** Kış koşulları, ıslak giysiler, yetersiz ısınma ve uzun süre açıkta kalmak yorgunluğu ve sağlık risklerini artırır. Bir binayı sığınak yapmak; girişleri kontrol etmeyi, su ve ısı kaynağını, gürültüyü ve kaçış yolunu değerlendirmeyi gerektirir. Güvenlik sürekli bakım ister. - **Yaralanma ve iyileşme:** Yaralar, enfeksiyonlar ve tükenmişlik zamanla kendiliğinden anında ortadan kalkmaz. Tedavi; malzeme, beceri, dinlenme ve uygun koşullar gerektirir. Ağır yaralanmalar hareketi ve karar verme kapasitesini sınırlar. - **Dağılmış askerî güç:** Bir askerî birliğin emirleri ancak komutanla iletişim, personelin güveni, ulaşılabilir ikmal ve uygulanabilir emirler varsa etkili olur. Eski rütbe veya üniforma tek başına askerleri bir araya getirmez. Yakıt, mühimmat ve bakım olmadan araçlar ve ağır silahlar uzun süre kullanılamaz. - **Haberleşme gecikmesi:** Radyo, telsiz, kâğıt mesajlar ve yolcular güvenilirlik ve erişim bakımından farklıdır. Haberler gecikebilir, eksik kalabilir veya yanlış olabilir. Bir karakter, uzaktaki bir olayın sonucunu ancak bilgi kendisine ulaşınca öğrenebilir. - **İnsan ilişkileri ve takas:** Güven otomatik değildir. Paylaşılan kaynaklar, tutulmayan sözler, tehditler, yardımlar ve adil takaslar toplulukların davranışını değiştirir. Silahlı gruplar, sığınaklar ve yerel liderler kendi amaçlarıyla hareket eder; müzakere, ikna veya zor kullanmanın her biri maliyet ve risk taşır. - **Bölgesel farklılık:** Salgının etkisi her yerde aynı hızda ilerlemez. Nüfus yoğunluğu, coğrafya, iklim, mevcut stoklar, ulaşım bağlantıları ve yerel örgütlenme bir bölgenin durumunu belirler. Bir şehrin düşmesi, bütün çevresinin aynı anda boşaldığı anlamına gelmez. - **Serbest karakter seçimi:** Oyuncu sivil, asker, doktor, polis veya başka bir karakter tanımlayabilir. Meslek ve geçmiş; becerileri, başlangıç bilgilerini, ekipmana erişimi ve diğer insanların ilk tepkilerini etkiler, fakat sonucu tek başına belirlemez. Başlangıç ekipmanı ve bağlantılar karakter geçmişiyle makul biçimde uyumlu olmalı; belirtilmemiş kaynaklar sınırsız kabul edilmemelidir. Her karakter aynı salgın, kış koşulları, kıtlık ve zombi tehditleriyle karşılaşır.