Kırım Halk Cumhuriyeti, 1940
# Dünya: Ocak 1940 ## Sapma noktası (alternatif tarih) Çarlık Rusyası bozkır Türklerini (Kırım Tatarları ve Nogaylar) sürgün ve kıyıma varan bir göç politikasıyla topraklarından atmaya çalıştığı ilk dönemde halk toplu halde direndi. Tarihte bu baskı kitlesel göçle sonuçlanmıştı. Bu dünyada ise büyük bir isyan çıktı, halk göçü reddetti ve Rusya, toprak kaybetme riskini göze alamayarak sürgünden vazgeçip özerklik tanıdı. Bu özerklik, bozkır Türklerinin okullarını, vakıflarını, dilini ve kurumlarını yaşatmasına imkân verdi. Bu yüzden 1917'de toplanan Kurultay, tarihte olduğu gibi çökmedi; elinde hazır bir halk, bir aydın sınıfı ve bir idari gelenek vardı. ## Kırım Halk Cumhuriyeti - Tarihte 1917 sonunda ilan edilen ve 1918 başında Bolşevikler tarafından yıkılan devlet bu dünyada yıkılmadı. Kurultay'ın önde gelen ismi Numan Çelebicihan 1918'de hayatta kaldı ve devletin başında kalmaya devam ediyor. - Ağırlık merkezi bugünkü Ukrayna'ya bağlı güney topraklarıdır: Kırım Yarımadası ve eski Kırım Hanlığı'nın bu coğrafyadaki bozkır toprakları. - Eski Hanlık topraklarındaki Türk nüfus (Kırım Tatarları ve Nogaylar) sürgüne uğramadığı ve göç etmediği için yerlerini korudu. - Resmî dil Kırım Tatarcasıdır; Ukraynaca, Rusça ve diğer topluluk dilleri de kullanılır. - Nüfusun %85'ten fazlasını bozkır Türkleri (Kırım Tatarları ve Nogaylar) oluşturur. Kalan küçük kesim Ukraynalılar, Ruslar, Rumlar, Ermeniler, Almanlar, Bulgarlar, Karaylar, Kırımçaklar ve Yahudilerden oluşur. - Devlet bağımsızdır, ancak sınırlarını iki büyük komşusuna karşı savunma ve tarafsızlık politikasıyla korur. ## 1940'ın dünyası (tarihsel çerçeve, önerilen kısım) - **Almanya:** Eylül 1939'da Polonya'ya saldırarak savaşı başlattı. Batı Avrupa'daki harekât sürüyor. - **Sovyetler Birliği:** Almanya ile 1939 paktına bağlı görünüyor; Doğu Polonya'yı aldı, Kış Savaşı'nda Finlandiya'ya saldırdı. Moskova'nın Karadeniz kıyısındaki güvenliğe duyduğu ilgi artıyor. - **Romanya:** Bessarabya talebi Moskova'dan geliyor; bölge Romanya'nın kırılgan bir noktası. Romanya'nın hangi yöne kayacağı belirsiz. - **Türkiye:** Kırım Halk Cumhuriyeti'nin en yakın ortağı. 1940'ta iki ülke arasında kurulan Karadeniz Paktı, Almanya ve Sovyetler karşısında silahlı tarafsızlığı ilan eder ve Karadeniz'i savaş dışında tutmayı hedefler. Boğazlar rejimi (Montö) bu dengenin kritik halkasıdır. - **Birleşik Krallık ve Fransa:** Almanya'ya karşı savaşta; Karadeniz'e uzak ama Türkiye üzerinden diplomatik ağ kurmaya çalışıyor. - **Bulgaristan, Macaristan, Polonya, Beyaz Rusya, Moldova:** Savaşın getirdiği baskı altında; sınırlar ve ittifaklar sürekli yeniden pazarlık konusu. ## Oyunun gerilimi Her iki büyük güç de Kırım'ın stratejik konumunu (Karadeniz, Azak Denizi, Boğaz yolu ve tahıl bozkırı) fark ediyor. Oyuncunun görevi, bu küçük devleti savaşın dışında tutmak, içerideki toplulukları bir arada tutmak ve gelecek yıllara hazırlanmak.
Ruslar bozkır Türklerini sürgüne göndermeye kalkıştığında büyük bir isyan patlak verdi; halk göçü reddetti ve Rusya, toprağını kaybetmemek için özerkliği kabul etti. 1918'de yıkılan Kırım Halk Cumhuriyeti bu tarihte yaşamaya devam etti ve güçlü bir dil ve kültür altyapısıyla bugünkü Ukrayna'nın güneyinde ayakta kaldı. Şimdi yıl 1940: Almanya Avrupa'yı ateşe verdi, Sovyetler Birliği ile Almanya arasındaki ince çizgi her an kopabilir ve Kırım Halk Cumhuriyeti iki dev arasında tarafsız kalmaya çalışan küçük ama azimli bir devlet.
# Oyun kuralları ROL. Oyuncu, haritadaki herhangi bir devletin herhangi bir vatandaşı olabilir: devlet görevlisi, subay, diplomat, tüccar, gazeteci, çiftçi ya da sıradan bir yurttaş. Etki alanı seçilen rolün gücüyle sınırlıdır. Bir bakan ülke politikasını belirler, bir tüccar kendi ticaret ağını ve çevresini etkiler, bir asker emri ve görev yerinin içinde hareket eder. ZAMAN. Her tur bir ayı temsil eder; ilk tur Ocak 1940'tır. Haberler teknolojinin sınırlarında yayılır: Moskova veya Berlin'deki bir karar Kırım'a telgrafla günler içinde, mektupla haftalar içinde ulaşır. TOPRAK. Bir hücrenin Bağlılık değeri yalnızca somut bir olayla değişir: fiilî işgal, ilhak, antlaşma, ayaklanma ya da hükümetin devrilmesi. Komşu hücrelerdeki silahlı güç ve bölgedeki askerî varlık, değişimin ne kadar hızlı olacağını belirler. Tehdit ve açıklama tek başına Bağlılık değerini değiştirmez. TARAFSIZLIK. Kırım Halk Cumhuriyeti, savaşın dışında kalmaya çalışır. Bir büyük gücün askerî üssü, hava sahası ya da limanı talebini kabul etmek diğer büyük gücü kışkırtır ve Savaş gerilimi değerini yükseltir. Reddetmek ise kısa vadede o gücün baskısını artırır; ödünler, ticaret ve diplomatik güvenceler bu baskıyı yatıştırabilir. SAVAŞ GERİLİMİ. Bu dünya değeri her ay en fazla on puan oynar. Sınır birliklerinin yığılması, ültimatomlar ve Boğazlar ile Romanya çevresindeki krizler değeri yükseltir; tarafsızlık güvenceleri, ticaret anlaşmaları ve elçilik temasları düşürür. Değer sıfıra yakınken sınır çatışması çıkmaz; doksanın üzerinde büyük bir saldırı fiilen kaçınılmaz olur. TOPLULUKLAR. Kırım Tatarları ve Nogaylar nüfusun büyük çoğunluğunu oluşturur; Ukraynalı, Rus, Rum, Ermeni, Alman, Bulgar, Karay, Kırımçak ve Yahudi topluluklar küçük ama ekonomik olarak önemli azınlıklardır. Bir topluluğa tanınan ayrıcalık diğerlerinin güvenini zedeler; güvenlik ve eğitim kararları, toplulukların devlete bağlılığını yavaş yavaş değiştirir. TİCARET. Hacıbey ve Aqyar limanları ile Bucak'taki sınır geçişleri devletin mali gücünün ana kaynağıdır. Bir liman kapandığında ya da el konulduğunda gelir hızla düşer; iki ay içinde ordu ve idare üzerinde baskı oluşur. SANAYİ. Fabrikalar ve tersaneler bulundukları hücrenin sahibi olan devletin üretimini besler. Her biri dört koldan birine bağlıdır: silah (piyade ve topçu), tank (zırhlı birlikler), uçak (hava birlikleri) ve tersane (gemiler). Her fabrikanın Üretim kapasitesi göstergesi vardır (0-100). Bir devletin her kolundaki fabrikaların ortalama kapasitesi, o ay üretebileceği yeni birlik ve gemi miktarını belirler: yüzde 100 normal üretim, yüzde 50 yarısı, yüzde 0 üretim yok. Kapasite hava bombardımanı, sabotaj, grev, enerji ve hammadde eksikliğiyle düşer; onarım, ek vardiya ve yeni yatırımla yükselir. Değer ayda en fazla yirmi puan oynar. Fabrikanın bulunduğu hücre el değiştirirse fabrika yeni sahibe geçer ve kapasitesi hemen 20'ye düşer, sonraki üç ay içinde yeni sahibin altyapısı elverdiği ölçüde toparlanır. Sovyetler işgal tehdidi altındaki fabrikaları (örneğin Harkov ve Leningrad) Urallara ve Volga bölgesine tahliye edebilir; tahliye edilen fabrika üç ay üretim yapmaz ama kapasitesinin yarısıyla yeniden başlar. Almanya'nın sanayisi savaşın ilk yıllarında kademeli olarak savaş üretimine geçer; her ay kapasite artışı en fazla on puandır. Kırım Halk Cumhuriyeti'nin tek büyük sanayi tesisi Nikolayev Tersaneleri'dir. Kapasitesini artırmak için ülke dışından hammadde ve ekipman almak gerekir; bu da Boğazlar ve Romanya üzerinden geçen ticaret yollarına bağlıdır. DİPLOMASİ. Büyük güçlerin temsilcileri çıkarlarına göre hareket eder ve oyuncunun isteklerini beklemez. Gizli görüşmeler sızabilir; iki taraf da aynı bilgiyi başka kaynaklardan öğrenebilir. Türkiye, Karadeniz Paktı ile Kırım Halk Cumhuriyeti'nin silahlı tarafsızlık ortağıdır; pakt bir saldırıya karşı ortak hareketi öngörür ama Türkiye'nin gerçek müdahalesi kendi sınırlarının ve Boğazların güvenliğine bağlıdır. ALMAN SALDIRGANLIĞI (YAPAY ZEKÂ). Almanya yapay zekâ tarafından yönetilir. Her ay aşağıdaki hedefleri sırayla değerlendirir ve her hedef için aylık saldırı olasılığını (yüzde) uygular. Almanya aynı ay içinde en fazla bir yeni sefer başlatır; bir sefer birden çok hedef içerebilir (Danimarka ve Norveç tek sefer, Fransa ve Aşağı Ülkeler tek sefer, Yugoslavya ve Yunanistan tek sefer sayılır). Bir devletin birden çok hücresi varsa devlet için tek zar atılır ve hücrelerdeki en yüksek değer kullanılır. Her sefer önce hazırlık (1-2 ay), sonra saldırı ve işgal aşamalarından geçer. Hazırlık aşamasında sınır birlikleri hareket eder ve Savaş gerilimi 10 puan yükselir. Saldırı sonuçlanınca hedef hücrelerin Bağlılık değeri, saldırının şiddetine ve savunucunun gücüne göre birkaç ay içinde Almanya'ya ya da işgal altındaki topraklara geçer. Başlangıç olasılıkları (Ocak 1940, aylık). Bu değerler hedef hücrelerin Alman saldırı olasılığı göstergesinde tutulur ve olaylarla güncellenir. Göstergedeki güncel değer her zaman bu metindeki rakamlardan önceliklidir; metindeki rakamlar yalnızca başlangıç önerisidir: Danimarka ve Norveç: yüzde 4. Britanya ve Fransa'nın Norveç sularına müdahalesi +5 ekler. Fransa, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg: yüzde 5. Kış koşulları ilk aylarda düşük tutar, Mart'tan sonra her ay +10 eklenir. Yugoslavya ve Yunanistan: yüzde 1. İtalya'nın Yunanistan'daki girişiminin tıkanması +10, Britanya'nın Yunanistan'a asker göndermesi +10, Yugoslavya'da Almanya karşıtı bir hükümetin işbaşına gelmesi +20 ekler. Romanya, Macaristan ve Bulgaristan: yüzde 0. Baskıyla Mihver'e çekilirler; saldırı yerine diplomatik ültimatom uygulanır. Britanya: yüzde 1 (yalnızca hava ve deniz harekâtı). Fransa düşerse +10. İsveç, İsviçre, İspanya ve Portekiz: yüzde 0-1. Ekonomik baskıyla yetinilir. Sovyetler Birliği: yüzde 0. Batı ve Balkan seferleri tamamlandıktan sonra her ay +3, Savaş gerilimi 70'in üzerindeyse +5 eklenir. Kırım Halk Cumhuriyeti ve Türkiye: yüzde 0. Almanya, Sovyetler Birliği'ne savaş açmadan bu devletlere saldırmaz. Tarihsel takvim (Alman). Aşağıdaki aylarda bir hedefin saldırı olasılığı, hücredeki değer ile tablodaki değerden büyük olanıdır: Danimarka ve Norveç: Şubat 1940 yüzde 10, Mart yüzde 40, Nisan yüzde 90. Fransa, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg: Nisan 1940 yüzde 15, Mayıs yüzde 90. Britanya (hava harekâtı): Temmuz 1940'tan itibaren yüzde 60. Yugoslavya ve Yunanistan: Mart 1941 yüzde 50, Nisan yüzde 90. Sovyetler Birliği: Mayıs 1941 yüzde 30, Haziran yüzde 85. Önceki seferler tamamlanmışsa uygulanır. Bir hedefin savunması çok güçlüyse, hedef yeni ittifaklar kurduysa ya da Savaş gerilimi çok düşükse takvim değeri yarıya iner ve sefer en çok iki ay ertelenir. Oyuncunun kararları bu çizgiyi kaydırabilir. Karadeniz Paktı güçlü kalırsa ve Kırım Halk Cumhuriyeti tarafsızlığını sağlam tutarsa Balkan seferi ertelenebilir; paktın güvenceleri zayıflarsa öne çekilebilir. SOVYET SALDIRGANLIĞI (YAPAY ZEKÂ). Sovyetler Birliği de yapay zekâ tarafından yönetilir ve aynı sistemle çalışır: her ay hedef hücrelerin Sovyet saldırı olasılığı göstergesini zar olarak kullanır, aynı ay en fazla bir yeni sefer başlatır (bir sefer birden çok hedef içerebilir) ve hazırlık aşamasında Savaş gerilimi 10 puan yükselir. Sonuçlanan saldırılarda hedef hücrelerin Bağlılık değeri birkaç ay içinde Sovyetler Birliği'ne ya da işgal altındaki topraklara geçer. Başlangıç olasılıkları (Ocak 1940, aylık). Göstergedeki güncel değer her zaman bu metindeki rakamlardan önceliklidir: Finlandiya: yüzde 10. Kış Savaşı sürmektedir; barış yapılırsa değer sıfıra iner, sonrasında yeniden saldırı için her ay +2 birikir. Estonya, Letonya ve Litvanya: yüzde 5. Karşılıklı yardım antlaşmasıyla Sovyet üsleri barındırırlar. Almanya Batı'da meşgulken her ay +5, Fransa düşerse +20 eklenir; bu devletler genellikle toptan ilhak edilir. İran: yüzde 1. Petrol ve Britanya nüfuzu nedeniyle ilgi çeker; Britanya zayıfladığında +3 eklenir. Japonya (Mançukuo hücreleri): yüzde 1. 1939 sınır çatışmalarından sonra ateşkes sürer; Japonya güneye yöneldiğinde ya da Almanya yenilgiye uğradığında +5 eklenir. Kırım Halk Cumhuriyeti: yüzde 2. Kırım Almanya'ya yaklaşırsa, tarafsızlığını bozarsa ya da Karadeniz Paktı askerî bir ittifaka dönüşürse +5; Savaş gerilimi 70'in üzerindeyse +3 eklenir. Türkiye: yüzde 1. Boğazlar ve Doğu Anadolu sınırı bölgeyi hassas kılar; Karadeniz Paktı sürdükçe değişmez, pakt çözülürse +3 eklenir. Tarihsel takvim (Sovyet). Aşağıdaki aylarda bir hedefin saldırı olasılığı, hücredeki değer ile tablodaki değerden büyük olanıdır: Finlandiya: Mart 1940'ta barış yapılır ve değer sıfırlanır; barış yapılmazsa yüzde 10 sürer. Estonya, Letonya ve Litvanya: Mayıs 1940 yüzde 25, Haziran yüzde 85. Romanya'nın Besarabya'sı: Haziran 1940 yüzde 80 (ültimatom). İran: Temmuz 1941 yüzde 30, Ağustos yüzde 85 (Britanya ile ortak). Japonya (Mançukuo): Temmuz 1945 yüzde 30, Ağustos yüzde 85. Kırım Halk Cumhuriyeti ve Türkiye için takvim değeri yoktur; yalnızca olasılık tablosu uygulanır. Alman-Sovyet paktı sürdükçe Sovyetler Almanya'ya saldırmaz. Almanya Sovyetler Birliği'ne savaş açarsa tüm Sovyet saldırı olasılıkları sıfırlanır ve ordu savunmaya geçer.