1 Ocak 1960 - 12 Eylül 1980 arasındaki tüm siyasi, ekonomik ve sosyal olaylar ve 27 Mayıs 1960 Askeri darbesi.
DÜNYA TANIMI — 27 MAYIS 1960 DARBESİ ÖNCESİ VE SONRASI ZAMAN VE BAŞLANGIÇ. Oyun 1 Ocak 1960 tarihinde başlar ve 12 Eylül 1980'e kadar ilerler. Dünya, 1960 yılının başındaki gerçek siyasi sınırlar, devletler, sömürge yönetimleri, askerî ittifaklar ve Soğuk Savaş dengeleri üzerinden kurulur. Başlangıçta henüz gerçekleşmemiş olaylar olmuş gibi gösterilmez; her ülke, lider ve kurum kendi tarihindeki başlangıç konumundan hareket eder. Oyuncu müdahale etmediği sürece olaylar tarihsel sırayla ilerler. Oyuncu müdahale ettiğinde yalnızca etkilenen ülkeler ve nedensel bağlantılar alternatif tarihe geçer. TÜRKİYE — 1 OCAK 1960. Türkiye, Demokrat Parti'nin iktidarda olduğu, Celal Bayar'ın cumhurbaşkanlığı ve Adnan Menderes'in başbakanlığı yürüttüğü çok partili parlamenter cumhuriyettir. Demokrat Parti 1950 ve 1954 seçimlerinden güçlü çıkmış, 1957 seçimlerinde oy kaybetmesine rağmen iktidarını sürdürmüştür. Cumhuriyet Halk Partisi ana muhalefettir; İsmet İnönü partinin lideridir. Ekonomide 1950'lerin başındaki büyüme ve tarımsal genişlemenin ardından döviz darboğazı, dış borç, enflasyon, ithalat sıkıntıları ve 1958 istikrar tedbirlerinin toplumsal etkileri hissedilir. Basın üzerindeki baskılar, muhalefetle iktidar arasındaki gerilim ve üniversite gençliğinin huzursuzluğu artmaktadır. Türk Silahlı Kuvvetleri ülkenin anayasal kurumlarından biridir; ancak subaylar arasında hükümetin politikalarına yönelik rahatsızlık ve gizli örgütlenme gelişmektedir. 27 Mayıs 1960 darbesi henüz gerçekleşmemiştir; darbe öncesi aktörler, birlikler ve kurumlar başlangıç durumlarında bulunur. 1960-1961 DÖNÜM NOKTASI. Nisan 1960'ta Tahkikat Komisyonu'nun kurulması ve muhalefet üzerindeki baskının artması, öğrenci protestoları ve güvenlik güçleriyle çatışmalar siyasi krizi derinleştirir. 27 Mayıs 1960'ta askerî müdahale gerçekleşirse Demokrat Parti hükümeti devrilir, Millî Birlik Komitesi yönetimi devralır ve Cemal Gürsel devletin başına geçer. Celal Bayar, Adnan Menderes ve Demokrat Parti yöneticileri tutuklanır; Yassıada yargılamaları başlar. 1961'de Kurucu Meclis ve yeni anayasa süreci işler; 9 Temmuz 1961 referandumu ve 15 Ekim 1961 genel seçimi yeni dönemin temel eşikleridir. 1961 Anayasası çift meclisli yapı, Anayasa Mahkemesi, temel haklar ve Milli Güvenlik Kurulu gibi kurumlarla yeni bir siyasi çerçeve kurar. Darbe engellenir veya farklı sonuçlanırsa bu gelişmeler otomatik olarak yaşanmaz; alternatif siyasi düzen, mevcut güç dengelerine göre oluşur. 1960'LARDA TÜRKİYE. 1961 sonrasında sivil siyasete dönüş, koalisyonlar ve askerî-sivil ilişkiler dönemin ana eksenidir. 1961 seçimlerinden sonra hükümet kurma pazarlıkları ve İsmet İnönü'nün başbakanlığı öne çıkar. 1965 seçimlerinde Adalet Partisi ve Süleyman Demirel iktidara gelir; 1969 seçimlerinde AP iktidarını sürdürür. İşçi hareketi, sendikalaşma, üniversite gençliği, köyden kente göç, sanayileşme ve yeni siyasi hareketler güç kazanır. Türkiye İşçi Partisi parlamenter siyasette yer alır; sağ ve sol hareketler kendi örgütleri ve toplumsal tabanlarıyla gelişir. 1960'ların sonuna doğru öğrenci eylemleri, işçi grevleri, sokak çatışmaları ve ordu içindeki müdahale tartışmaları yoğunlaşır. 12 MART 1971 VE SONRASI. 12 Mart 1971'de Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanları hükümete muhtıra verir. Bu olay 1960'taki gibi doğrudan bir askerî yönetim değildir: Süleyman Demirel hükümeti istifa eder, Meclis açık kalır ve Nihat Erim başkanlığında teknokrat hükümetler dönemi başlar. Sıkıyönetim, siyasi tutuklamalar, örgütlere yönelik operasyonlar ve 1961 Anayasası'nda yapılan değişiklikler siyasal alanı daraltır. 1973 seçimleriyle sivil siyasete dönüş hızlanır; ancak parçalı Meclis yapısı koalisyonları ve hükümet krizlerini beraberinde getirir. Bülent Ecevit ve CHP, Süleyman Demirel ve AP, Necmettin Erbakan ve MSP, Alparslan Türkeş ve MHP dönemin önemli siyasi aktörleridir. 1970'LERDE TÜRKİYE. 1974'te CHP-MSP koalisyonu kurulur ve Kıbrıs Harekâtı gerçekleşir. Koalisyonun sona ermesi, 1975'te Milliyetçi Cephe hükümetlerinin kurulması, 1977 seçimleri ve ardından gelen hükümet krizleri siyasi istikrarsızlığı artırır. Sağ-sol çatışması, suikastlar, kitlesel saldırılar, grevler, öğrenci hareketleri ve güvenlik sorunları ülke genelinde yayılır. 1977 Taksim 1 Mayıs olayları, 1978 Maraş katliamı ve 1980 Çorum olayları toplumsal gerilimin ağır örnekleridir. 1978'den itibaren çeşitli illerde sıkıyönetim uygulanır. Ekonomide 1973 petrol krizi, dış borç, döviz darboğazı, yüksek enflasyon, akaryakıt ve temel tüketim maddelerinde kıtlık, karaborsa ve üretim düşüşü derinleşir. 24 Ocak 1980 ekonomik kararları yeni bir istikrar ve dışa açılma programının başlangıcıdır; uygulanma hızı siyasi ve toplumsal koşullara bağlıdır. 12 EYLÜL 1980 EŞİĞİ. 1980 yazında siyasi şiddet, hükümet ve Meclis tıkanıklığı, cumhurbaşkanı seçiminin sonuçlandırılamaması, ekonomik kriz ve ordu içindeki müdahale hazırlıkları üst üste gelir. 12 Eylül 1980'de tarihsel akışta Türk Silahlı Kuvvetleri yönetime el koyar; Kenan Evren başkanlığında Millî Güvenlik Konseyi kurulur, hükümet ve Meclis feshedilir, siyasi faaliyetler durdurulur ve ülke genelinde sıkıyönetim genişletilir. Bu tarih senaryonun ana bitiş noktasıdır. Oyuncu önceki gelişmeleri değiştirirse 12 Eylül'ün gerçekleşmesi, biçimi veya sonuçları da değişebilir. 1980 sonrasındaki anayasa, seçimler ve siyasi düzen bu senaryonun kapsamına girmez. KIBRIS VE TÜRKİYE'NİN YAKIN ÇEVRESİ. Kıbrıs, 1960'ta bağımsız ve iki toplumlu Kıbrıs Cumhuriyeti'dir; Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık garantör devletlerdir. 1963'ten itibaren anayasal kriz ve toplumlararası şiddet adanın düzenini sarsar. 1964 Johnson Mektubu Türkiye-ABD ilişkilerini etkiler. 1974'te Yunanistan destekli darbe ve Türkiye'nin askerî müdahalesi adanın fiilî kontrolünü değiştirir; 1975'te Kıbrıs Türk Federe Devleti ilan edilir. Kuzey ve Güney Kıbrıs hücreleri haritada coğrafi bölünmeyi gösterir; 1960 başlangıcında uluslararası tanınma bakımından tek Kıbrıs Cumhuriyeti vardır. Türkiye-Yunanistan ilişkileri Kıbrıs'ın yanı sıra Ege, hava sahası, kıta sahanlığı ve NATO içindeki dengelerden etkilenir. 1980'e kadar Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ilan edilmez. SOĞUK SAVAŞ DÜNYASI. Dünya iki ana askerî-siyasi blok çevresinde şekillenir. ABD ve NATO, Batı Avrupa ve Türkiye'nin güvenlik mimarisini oluşturur; Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı Doğu Avrupa'da belirleyici güçtür. 1960 başında ABD Başkanı Dwight D. Eisenhower, Sovyetler Birliği lideri Nikita Kruşçev'dir; 1961'de John F. Kennedy ABD başkanı olur, 1964'te Leonid Brejnev Sovyet liderliğinde öne çıkar. Küba Devrimi'nin etkileri, 1962 Küba Füze Krizi, Berlin Duvarı'nın 1961'de inşası, Vietnam Savaşı, Çin-Sovyet ayrılığı, Arap-İsrail çatışmaları ve 1973 petrol krizi küresel dengeleri etkiler. 1970'lerde yumuşama ve silah kontrolü görüşmeleri sürerken Afganistan'daki Sovyet müdahalesi Aralık 1979'da yeni bir gerilim doğurur. İran'da 1979 İslam Devrimi ve rehine krizi, Türkiye'nin doğu komşuluğu ve Batı ittifakı açısından önemlidir. Dünya liderleri yalnızca kendi devletlerinin çıkarları ve sahip oldukları bilgiler doğrultusunda karar verir. AVRUPA VE AKDENİZ. Batı Almanya ve Doğu Almanya 1960'ta ayrı devletlerdir; Berlin de bölünmüş durumdadır. Fransa, Birleşik Krallık, İtalya, İspanya, Yunanistan ve diğer Avrupa devletleri kendi siyasi sistemleri ve ittifakları içinde hareket eder. Yunanistan 1967'de askerî darbeyle Albaylar Cuntası yönetimine girer ve 1974'te demokrasiye döner. İspanya, Franco yönetimindedir; Portekiz'de 1974 Karanfil Devrimi diktatörlüğü sona erdirir. Avrupa Ekonomik Topluluğu 1960'lar ve 1970'lerde genişler; Birleşik Krallık, İrlanda ve Danimarka 1973'te üyeliğe katılır. Akdeniz'de NATO, Kıbrıs, Süveyş Kanalı, Orta Doğu ve enerji yolları büyük güçlerin çıkarlarını kesiştirir. ORTA DOĞU VE ASYA. İsrail, Mısır, Suriye, Ürdün, Irak, İran, Suudi Arabistan ve diğer bölge ülkeleri Arap-İsrail çatışmaları, petrol, darbeler, monarşi-cumhuriyet rekabeti ve büyük güç ilişkileri içinde hareket eder. 1967 Altı Gün Savaşı ve 1973 Yom Kippur Savaşı bölgesel dengeleri değiştirir. İran 1979'a kadar Şah Muhammed Rıza Pehlevi yönetimindedir; devrimden sonra Ayetullah Humeyni liderliğinde İslam Cumhuriyeti kurulur. Afganistan'da 1978 Saur Devrimi ve Aralık 1979 Sovyet müdahalesi yaşanır. Çin'de Mao Zedong yönetimi, Hindistan'da bağımsızlık sonrası parlamenter düzen, Pakistan'da askerî ve sivil yönetim değişimleri, Japonya'da hızlı ekonomik büyüme dönemin Asya görünümünü belirler. Afrika'da sömürge yönetimlerinin sona ermesi ve bağımsız devletlerin kurulması 1960'lar boyunca hızlanır. HARİTA VE DEVLET AİDİYETİ. Harita 1 Ocak 1960'taki egemenlik ve yönetim durumunu esas alır. Bağımsız devletler, sömürge ve vesayet bölgeleri, bölünmüş ülkeler ve tartışmalı alanlar dönemin statülerine göre değerlendirilir. Doğu Almanya ve Batı Almanya ayrı devletlerdir. Kıbrıs'ın kuzey ve güney hücreleri coğrafi alanları ayırır; başlangıçta ikisi de Kıbrıs Cumhuriyeti'nin parçasıdır, 1974 sonrasında fiilî kontrol farklılaşır. Afrika ve Asya'daki bağımsızlıklar gerçekleştiği tarihte ilgili hücrelerin egemenliği değişir. 1960-1980 aralığında var olan devletler, bu dönemdeki sınırları ve yönetimleriyle temsil edilir; Sovyetler Birliği, Yugoslavya ve Çekoslovakya'nın 1990'lardaki dağılmaları bu senaryoda gerçekleşmez. DÜNYANIN TEPKİSİ VE BİLGİ. Yabancı devletler Türkiye'deki her olaya otomatik tepki vermez. NATO güvenliği, Sovyetler Birliği ile ilişkiler, Kıbrıs, Yunanistan, Boğazlar, Orta Doğu, petrol ve bölgesel istikrar doğrudan çıkar oluşturduğunda diplomatik açıklama, baskı, yardım veya yaptırım gündeme gelebilir. Diplomatik ve istihbarî bilgi dönemin haberleşme, basın ve iletişim imkânlarıyla yayılır; hiçbir lider henüz kendisine ulaşmamış bilgiyi kullanamaz. Dünya, oyuncunun eylemlerini bekleyen tek bir merkez gibi değil, kendi iç siyaseti, ekonomisi, ittifakları ve krizleri olan bağımsız ülkeler bütünü olarak işler. TARİHSEL SINIR. Bu dünya tanımı ve senaryo 1 Ocak 1960 ile 12 Eylül 1980 arasını kapsar. 1980 sonrası olaylar, liderler, kurumlar ve ülke değişimleri bu dönemin başlangıç dünyasına eklenmez. Tarihsel akış değişirse alternatif gelişmeler yalnızca oyun içindeki kararlar ve sonuçlardan doğar.
Oyun 1 Ocak 1960'ta başlar ve 12 Eylül 1980'e kadar uzanır. Türkiye; Demokrat Parti iktidarından 27 Mayıs darbesine, 1961 Anayasası'ndan koalisyonlara, 12 Mart Muhtırası'ndan 1970'lerin siyasi şiddetine, ekonomik krizine ve Kıbrıs Harekâtı'na uzanan çalkantılı bir dönemden geçer. Oyuncu Demirel, Ecevit, Erbakan, Türkeş, Özal ve Evren gibi liderlerin yanı sıra askerî komutanları, belediye başkanlarını, sendikacıları veya diğer aktörleri yönetebilir. Her karakter kendi yetkileri, kaynakları ve sınırları içinde hareket eder. Oyuncu müdahale etmezse seçimler, hükümet değişiklikleri, darbeler, krizler ve uluslararası gelişmeler tarihsel tarihlerinde ilerler; müdahale ederse kararları, ittifakları ve güç dengeleri alternatif tarihi şekillendirir. 1 Haziran 1980'e gelindiğinde siyasi cinayetler, yüksek enflasyon, kıtlık ve cumhurbaşkanı seçemeyen Meclis ülkeyi 12 Eylül eşiğine taşımıştır. NATO'nun güneydoğu kanadındaki gelişmeleri dünya Soğuk Savaş çıkarları çerçevesinde izler. Darbenin gerçekleşmesi ve sonucu önceden garanti değildir. Senaryo 12 Eylül 1980'de sona erer; 1980 sonrası ve 2026'ya uzanan dönem kapsam dışıdır.
TARİHSEL AKIŞ. Takvim 1 Ocak 1960'ta başlar ve 12 Eylül 1980 askerî müdahalesinin sonuçlarıyla ana dönemini tamamlar. Oyuncu müdahale etmezse Türkiye'nin ve dünyanın siyasi, askerî, ekonomik ve toplumsal gelişmeleri tarihsel sıralarında ilerler. Ana dönüm noktaları 27 Mayıs 1960 darbesi, 1961 Anayasası ve referandumu, 1961-1965-1969-1973-1977 genel seçimleri, 12 Mart 1971 Muhtırası, 1974 Kıbrıs Harekâtı ve 1970'lerin koalisyon krizleridir. Oyuncu bir sonucu değiştirirse Tarihe Sapma bir basamak yükselir; yalnızca etkilenen nedensel zincirler yeniden hesaplanır. Seçim sonucu değişirse hükümet, koalisyon, atamalar ve sonraki siyasi dengeler de değişir. Tarihsel olaylar hazırlık ve karşı hamle fırsatı bırakır; değişim için makam, komuta, oy, para, örgüt veya ittifak gücü gerekir. 27 MAYIS 1960 DARBESİ. Darbe, yalnızca Genelkurmayın resmî kararıyla değil, genç ve orta rütbeli subayların gizli örgütlenmesi, birlikler üzerindeki fiilî kontrolü, haberleşme ve kritik merkezleri ele geçirme kapasitesiyle gerçekleşebilir. Örgütleyici subay ağı, Ankara ve İstanbul'daki birliklerin tutumu, Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun'un etkisiz kalması ve Cemal Gürsel'in hareketin başına geçmesi ayrı ayrı değerlendirilir. Darbe Riski; Tahkikat Komisyonu, öğrenci olayları, ordu içindeki huzursuzluk, hükümetin meşruiyet kaybı ve komuta kademesindeki ayrışmayla yükselir. Risk tek başına darbeyi başlatmaz: örgütlü subay ağı, birlik desteği, haberleşme ve kritik noktaların kontrolü gerekir. Darbe gerçekleşirse Türkiye Rejimi MBK Askeri Yönetimi olur; hükümet ve Meclis faaliyetleri durdurulur, DP yöneticileri tutuklanır, sıkıyönetim ve Yassıada yargılamaları başlar. MBK içindeki ılımlı-radikal ayrılığı, tasfiyeler ve 1961'e geçiş ayrı aktörlerin mücadelesiyle gelişir. Oyuncu darbeyi engeller, erkene alır veya farklı kadroyla gerçekleştirirse anayasa, yargılama ve seçim süreci buna göre değişir. 1961 ANAYASASI VE SİVİL DÜZENE DÖNÜŞ. Kurucu Meclis, anayasa hazırlığı, 9 Temmuz 1961 referandumu ve 15 Ekim 1961 genel seçimi ayrı aşamalardır. Referandum sonucu ve seçim dengesi garanti değildir; kampanya, parti desteği, askerî yönetimin tutumu ve kamuoyu etkiler. Seçimden sonra hükümet kurma süreci Meclis aritmetiğine ve koalisyon pazarlıklarına bağlıdır. Türkiye Rejimi, anayasal ve siyasi geçiş koşulları oluştuğunda MBK yönetiminden Çok Partili Sivil Yönetim'e döner. Ordu, MBK ve Milli Güvenlik Kurulu üzerinden etkisini koruyabilir; bu etki doğrudan hükümet yönetimiyle aynı değildir. 12 MART 1971 MUHTIRASI. Muhtıra, 27 Mayıs tarzı doğrudan askerî yönetimle aynı mekanik değildir. Genelkurmay ve kuvvet komutanlarının hükümete verdiği muhtıra; başbakanın istifası, teknokrat hükümet kurulması, Meclis'in açık kalması ve temel hakların daraltılması üzerinden işler. Hükümetin istifası otomatik değildir; askerî baskı, Cumhurbaşkanı'nın tutumu, parti liderleri ve Meclis dengesi birlikte değerlendirilir. Nihat Erim hükümeti ve 1971-1973 ara rejimi, sivil kurumların sınırlı fakat tamamen ortadan kalkmadığı bir dönemdir. Sıkıyönetim, tutuklamalar, anayasa değişiklikleri ve siyasi baskı güvenlik ile meşruiyet üzerinde ayrı sonuçlar doğurur. Oyuncu muhtırayı kabul eder, reddeder veya uzlaşma ararsa sonuçlar buna göre gelişir. ASKERÎ MÜDAHALE VE KOMUTA. Darbe Riski; siyasi şiddetin uzun süre yüksek seyretmesi, hükümet krizlerinin çözülememesi, ordu içindeki müdahale eğilimi, komuta kademesinin hükümete güvenini yitirmesi ve kritik birliklerin desteğiyle artar. 1960'ta örgütlü alt-orta rütbeli subay ağı; 1971'de üst komutanlığın kurumsal baskısı; 1980'e yaklaşırken üst komuta koordinasyonu önemlidir. Her müdahalede aynı komuta şablonu kullanılmaz. Darbe Riski'nin Kaçınılmaz olması çözümü zorlaştırır ama sonucu tek başına belirlemez; komuta zincirinin bölünmesi, birliklerin emre uymaması, siyasi uzlaşma veya güçlü karşı hamle müdahaleyi durdurabilir. 12 Eylül 1980 senaryonun bitiş eşiğidir; koşullar oluşmamışsa darbe otomatik gerçekleşmez. SOKAK, ÖĞRENCİ HAREKETLERİ VE SİYASİ ŞİDDET. Siyasi Şiddet; öğrenci çatışmaları, grev ve lokavtlar, miting saldırıları, silahlı örgüt eylemleri, suikastlar ve toplu katliamlarla yükselir. 1960'ların öğrenci hareketleri ile 1970'lerin sağ-sol çatışması aynı örgütlere veya aynı yoğunluğa indirgenmez; aktörler kendi ideolojileri, tabanları, kaynakları ve emir-komuta kapasiteleriyle hareket eder. Güvenlik operasyonları, sıkıyönetim, uzlaşma, örgütlerin dağılması veya taban desteğinin azalması şiddeti düşürebilir. Baskı şiddeti görünürde azaltırken kutuplaşmayı ve yeraltına çekilmeyi artırabilir. Oyuncu bir örgütü ancak gerçek nüfuzu, kadrosu, silahı, finansmanı ve yerel desteği ölçüsünde yönlendirebilir; bütün sokak hareketlerini tek elden kontrol edemez. EKONOMİ. Yıllık Enflasyon kademeli değişir; kur ayarlamaları, bütçe açıkları, dış borç, petrol fiyatları, ithalat darboğazı, döviz kıtlığı ve siyasi istikrarsızlık fiyatları ve üretimi etkiler. 1973 petrol krizi sonrasında enerji ve dış ticaret maliyetleri artar. 1970'lerin sonundaki döviz ve akaryakıt kıtlığı, kuyruklar, karaborsa, işsizlik ve üretim kaybı birbirini besler. İstikrar programları kısa sürede mucize yaratmaz; dış kredi, siyasi uzlaşma, bütçe disiplini ve toplumsal maliyet gerektirir. 24 Ocak 1980 kararları dönemin sonundaki önemli ekonomik eşiktir; uygulanmaları hükümetin ömrüne, sendikal tepkiye, iş dünyasına, dış krediye ve siyasi şiddete bağlıdır. Enflasyon ve kıtlık hükümetin Halk Desteği'ni azaltabilir; ücret artışları ve sübvansiyonlar bütçe yükünü artırır. SEÇİMLER VE PARTİLER. Genel seçimler 1961, 1965, 1969, 1973 ve 1977'de yapılır. Sonuçlar Halk Desteği, örgütlenme, adaylar, kampanya, ittifaklar, seçim sistemi ve Meclis aritmetiğine göre belirlenir; oyuncu müdahalesi yoksa tarihsel sonuçlar korunur. Hiçbir parti tek başına hükümet kuramıyorsa koalisyon veya azınlık hükümeti pazarlıkları başlar. Parti bölünmeleri, yeni parti kuruluşları, lider değişimleri ve kapatmalar siyasi ve hukuki koşullara bağlıdır. Yerel seçimler 1963, 1968, 1973 ve 1977'de yapılır; belediye başkanları yerel hizmet, örgütlenme ve görünürlük gücü taşır. Bir belediye başkanı ulusal siyasette etkili olabilir ancak parti desteği, medya görünürlüğü, kaynak ve ittifak gerekir. KIBRIS VE DIŞ POLİTİKA. Kıbrıs 1960'ta bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti olarak başlar; Türk ve Rum toplumlarının güvenliği, anayasal düzen, garantör devletler ve Birleşik Krallık üsleri ayrı çıkar alanlarıdır. 1963 toplumlararası çatışmalar, 1964 Johnson Mektubu, 1974 Kıbrıs darbesi ve Türkiye'nin askerî müdahalesi önemli eşiklerdir. Kuzey ve Güney harita hücreleri 1960 başlangıcında tek uluslararası tanınmış Kıbrıs Cumhuriyeti'nin parçalarıdır; 1974 sonrasında fiilî kontrol ve güvenlik bölgeleri değişebilir. 1975 Kıbrıs Türk Federe Devleti ilanı dönem içindedir; 1983'teki KKTC ilanı bu senaryonun dışındadır. Türkiye-Yunanistan ilişkileri, Ege, NATO ve garantörlük yükümlülükleri askerî ve diplomatik kararları sınırlar. SESSİZ DÜNYA VE SOĞUK SAVAŞ. Yabancı liderler kendi ülkelerinin çıkarları adına karar verir; Türkiye'deki gelişmeleri otomatik olarak merkezlerine almaz. Dünyanın Tepkisi varsayılan olarak Sessizlik'tir. NATO güvenliği, Sovyet sınırı, Boğazlar, Kıbrıs, Yunanistan, Orta Doğu, petrol ve askerî üsler doğrudan çıkar oluşturduğunda Temkinli Endişe veya Diplomatik Baskı görülebilir. Yaptırım, ambargo veya açık destek ancak somut çıkar ve uzun süreli kriz koşullarında ortaya çıkar. Haber, mektup, istihbarat ve diplomatik yazışmalar dönemin iletişim hızıyla ulaşır; liderler bilmedikleri bilgiyi kullanamaz. Blok bağlılıkları ekonomik, askerî ve diplomatik gelişmelerle değişebilir ancak tek olayla aniden tersine dönmez. 1960-1980 arasında Sovyetler Birliği, ABD, NATO, Varşova Paktı, Çin-Sovyet ayrılığı ve Bağlantısızlar hareketi dönemin aktörleridir; 1991 sonrası dağılma olayları burada yer almaz. OYUNCU YETKİSİ. Oyuncu seçtiği karakterin makamı, yetkileri, kaynakları ve gerçek sınırları içinde karar verir. Başbakansa kabine, bakanlar, bütçe, hükümet programı ve güvenoyu; Cumhurbaşkanıysa anayasal atama, veto ve temsil yetkileri; askerî komutansa kendi emir-komuta alanı ve kurumsal sınırları oyuncunun kararına bağlıdır. Sistem tarihsel olayları oyuncunun iradesini yok sayarak otomatik dayatmaz. İstifa, görevden alınma, darbe, seçim yenilgisi, ölüm veya makamın hukuken sona ermesi ilgili koşullar ve aktörlerin eylemleri hesaplandıktan sonra gerçekleşir. Oyuncu sonucu değiştirirse Tarihe Sapma artar. Oyuncu makam sahibi değilse o makamın yetkilerini kullanamaz; başka kurumların onayı gereken kararlarda pazarlık, destek veya baskı gerekir. KARAKTERLER VE HALEFLİK. Kişiler yaşlanır, hastalanır, görevden ayrılır ve tarihsel ya da oyun içi koşullarla ölebilir. Ölüm gerçekleştiğinde karakter aktif siyasi ve kurumsal karar verici olmaktan çıkar; makamın anayasal, parti içi veya askerî haleflik usulüne göre yeni kişi geçer. Tarihsel akış korunuyorsa halef tarihsel kişidir; oyuncu müdahalesi varsa halef mevcut güç dengesi ve destek ağına göre belirlenir. Oyun başlamadan önce ölmüş kişiler aktif seçilebilir karakter olmaz. Yetişen Kuşak kayıtları 1960-1980 aralığında yaşlarına ve dönemin koşullarına uygun biçimde sahneye çıkar; çocuk veya genç kişiler yetişkin makam ve yetkilerine sahip sayılmaz. ZAMAN VE OLAYLAR. Takvim oyuncunun eylemleri ve kararlarının çözülmesiyle ilerler. Darbe, seçim, anayasa referandumu, muhtıra, savaş ve hükümet kurma gibi belirleyici tarihler sonuçları hesaplanmadan atlanmaz. Benzer olaylar arka arkaya yığılmaz; olayların tekrarı için makul süre bırakılır. Her yıl siyasi, ekonomik, toplumsal ve dış politika gelişmeleri kendi koşullarından doğar. Önceki kararlar aynı olayın aktörlerini, zamanını, şiddetini ve sonucunu değiştirebilir. 12 Eylül 1980 bu senaryonun tarihsel bitiş noktasıdır; 1982 Anayasası, 1983 seçimleri ve sonraki dönem olayları simüle edilmez. TARİHSEL SINIR VE ÜLKE DEĞİŞİMLERİ. Harita 1960 başlangıç durumunu esas alır; bağımsızlık, birleşme, işgal, fiilî kontrol ve rejim değişiklikleri tarihsel tarihlerinde hücre değerlerine yansır. Almanya 1960'ta Doğu Almanya ve Batı Almanya olarak iki devlettir. Kıbrıs 1960'ta tek cumhuriyettir; kuzey ve güneydeki fiilî kontrol değişimleri 1963-1975 gelişmelerine göre ele alınır. Afrika ve Asya'daki bağımsızlık süreçleri, sömürge yönetimleri ve darbeler ilgili ülkenin tarihine göre ilerler. Sovyetler Birliği, Yugoslavya ve Çekoslovakya'nın 1990'lardaki dağılmaları bu senaryonun dışındadır; 12 Eylül 1980'e kadar mevcut devlet yapılarıyla kalırlar.