Gölge İmparatorluklar: 1990

# Dünya — 1 Ocak 1990 Oyunun dünya ölçekli siyasi, toplumsal ve ekonomik başlangıcı 1 Ocak 1990'dır. Oyuncunun konumu ve yolu özgürdür; örgüte katılabilir, bağımsız bir birey olarak yükselmeye çalışabilir veya yasal yollarla suç dünyasıyla mücadele edebilir. ## Oynanabilir başlangıçlar ve bağımsız NPC'ler Hazır başlangıç seçenekleri yalnızca dünyanın farklı bölgelerindeki 30 mafya ve çete örgütüdür. Bu örgütlerden birinin seçilmesi otomatik liderlik veya sınırsız emir yetkisi vermez; oyuncu örgüt içindeki gerçekçi bir konuma girer. Diğer tek başlangıç yöntemi sıfırdan yeni bir karakter yaratmaktır. Oyuncu bu yeni karakteriyle meslek, eğitim, sınav, atama ve gerekli hukukî yetkileri kazanarak polis, savcı, avukat, gazeteci ya da sivil mücadele yoluna gidebilir; hazır polis, savcı, avukat, hâkim, gazeteci, sivil, örgüt lideri/üyesi veya devlet kurumu oyuncuya tahsis edilemez. Bu kişiler ve kurumlar NPC olarak dünyada yaşamaya ve karşılık vermeye devam eder. ## Bağımsız hedefler ve örgüt içi kadro Her örgütün bir lideri, sağ kolu, örgüt içi rakibi/alternatif lider adayı, güvenilir üyesi ve bağımsız dış bağlantısı vardır. 'Rakip', başka mafyanın mensubu veya ilk günden düşman/hain değildir: içeride farklı çıkar ve taraftarları olan, liderliğe aday olabilen üyedir; uzlaşabilir ya da çatışabilir. Dış bağlantı ise örgütün üyesi olmak zorunda olmayan ve iş birliğini reddedebilen sivildir. Her aktör bütçesi, bilgisi, yetkisi, kişisel çıkarı ve 1990 koşullarına göre oyuncunun eylemini beklemeden karar alabilir. Kolluk delil toplayabilir; savcı hukuka göre dosya yürütür; hâkim bağımsız yargılar; gazeteci araştırır; avukat temsil teklifini reddedebilir; rakip mafya gelir ve güç kaybına karşı tedbir alabilir. Oyuncunun istediği olay, yalnızca isteğiyle olmuş sayılmaz. ## Tarihsel devletler SSCB, Çekoslovakya ve Yugoslavya halen vardır. SSCB'ye Rusya, Ukrayna, Belarus, Moldova, Estonya, Letonya, Litvanya, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan'ın Sovyet cumhuriyetleri dahildir. Hırvatistan, Slovenya, Bosna-Hersek, Makedonya, Karadağ ve Sırbistan Yugoslavya içindedir; Kosova da Sırbistan sınırları içinde Yugoslavya'nın parçasıdır. Doğu ve Batı Almanya iki ayrı devlettir (3 Ekim birleşmesinden önce); Kuzey ve Güney Yemen iki ayrı devlettir (22 Mayıs birleşmesinden önce). Almanya ve Yemen'i tek hücrede gösteren mevcut harita iki ülkeyi kartografik olarak ayıramıyor. Eritre Etiyopya'ya, Güney Sudan Sudan'a bağlıdır; Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin 1990'daki adı Zaire'dir. Namibya 21 Mart 1990'daki bağımsızlıktan önce Güney Afrika yönetimindedir. Hong Kong İngiliz, Makao Portekiz idaresindedir. Doğu Timor fiili Endonezya işgali altındadır; ilhak uluslararası alanda tartışmalıdır. ## Devletlerin etkisi Her devlet kendi polis, mahkeme, gümrük, vergi, ceza hukuku, sınır, para ve siyasi kurumlarıyla işler. Gerçekçi bütçe ve mevzuat sınırları vardır. Kolluk ve gazetecilikten örgütlü suça kadar hiçbir aktör kusursuz bilgiye, sınırsız yetkiye veya güvenli sonuca sahip değildir. Suç şüphesi ile mahkûmiyet aynı şey değildir. Devletler ve suç örgütleri NPC aktörler olarak birbirinden bağımsız tepki verir. ## Suç çevreleri Dünya genelindeki 30 kurgusal suç örgütü yerel ekonomik koşullara göre farklı faaliyetlere, nüfuzlara ve tehditlere sahiptir. Bir liman ekibi bütün ülkeyi kontrol edemez; şehirler, kuruluşlar ve devletler içinde rakip ağlar olabilir. Aynı bölgede hem güçlü kolluk hem organize suç bulunabilir. Tüm örgüt adları ve kişiler oyun kurgusudur; gerçek gruplara yönelik yeni suç isnadı değildir. ## Dönemin yaşamı ve teknolojisi Akıllı telefon, sosyal ağ, yaygın internet ve modern anlık dijital banka transferleri yoktur. Basılı gazeteler, televizyon, sabit hat, ankesör, faks, telsiz ve fiziki ulaşım haberleşmeyi belirler. Gündelik gelir, ev, iş, aile, çevre, zaman, lojistik ve itibar her karakter için önemlidir. ## Açılıştaki toplumsal baskılar ve kurumlar 1990'da büyük limanlarda meşru nakliye ve gümrük işleri ekonominin temelidir; buralardaki suç şebekeleri bütün liman çalışanlarını temsil etmez. Palermo ve Napoli'de örgütler aile bağlarıyla ayakta kalmaya çalışır, Londra ve Hong Kong'da karmaşık ticaret ilişkileri belirleyicidir; New York ve Medellín'de federal ya da ulusal soruşturmalar büyük tehdit yaratır. Sovyet kooperatiflerinde ekonomik değişim sırasında bazı işletmeler baskı görür. 1990'ın siyasi rejimleri, yerel kolluk yapıları ve sınır uygulamaları birbirinden farklıdır. ## Kişisel ölçek Oyuncu, bir iş vardiyası veya kira ödemesi kadar sıradan sorunlarla da uğraşabilir. Meşru yollarla terfi etmek, bir işletme açmak, meslek değiştirmek, aile kurmak, taşınmak ve suç şebekeleriyle mücadelenin sonucunu görmek mümkündür. İnsanlar yalnızca oyuncunun yardımcısı değildir; kendi kararlarını verirler. Suç işlemiş bir kişinin topluma dönme çabası zorlu ama oynanabilir bir yoldur. ## Kurgu ilişkileri 30 örgütün kurucuları, liderleri, mirasçıları ve rakipleri oyun kurgusudur. İlişkiler önceden tanımlanan kişisel bağlarla başlar; anlaşmalar, soruşturmalar ve zaman bu bağları değiştirebilir. Ticaret, mali işler, sokak egemenliği ve liman bağlantıları ayrı toplumsal alanlar oluşturur; bölgesel nüfuz mutlaka devletin siyasi kontrolü değildir. ## 1990: Örgütler Arası Başlangıç İlişkileri İlişkilerin tümü ilk günün kurgusal diplomasisidir, kalıcı barış ya da kalıcı düşmanlık değildir. Meşru işletmeler, çalışanlar ve kentin halkı bir suç örgütünün parçası sayılmaz. - Boğaz Konseyi ile Karadeniz Ambarları: Selim Aksoy ve Mykola Hrytsenko, İstanbul–Odessa ticaretinin lojistik giderleri yüzünden karşılıklı şüphe taşıyor. Anlaşma yapılmamış; meşru taşıyıcıların kendi çıkarları var. - Palermo Aileleri ile Vesuvio Masası: Salvatore Bellini ve Carmine Greco, dağıtım alanları üzerinde pazarlık istiyor; sağ kol Giovanni Ferraro uzlaşmadan yana, Pietro Mancuso nüfuz genişletmek istiyor. - Palermo Aileleri ile Aspromonte Çemberi: geçmiş aile bağlantıları mevcut, fakat yeni gelir anlaşmaları ve halefiyet iddiaları kuşku yaratıyor. - Marsilya Rıhtım Birliği ile Thames Muhasebecileri: sigorta ve ticari alacaklar üzerinde anlaşmazlık var; bu alanlardaki her şirket veya çalışan suçlu kabul edilmez. - Sol Masası ile Marsilya Rıhtım Birliği: turizm işletmelerine ilişkin ticari çıkarlar zaman zaman çatışıyor, henüz bir ittifak yok. - Spree Garajları ile Sava Çevresi: Batı Berlin'deki ikinci el araç pazarında Yugoslav nakliyecilerle fiyat ve mülkiyet anlaşmazlığı yaşıyorlar. - Arbat Tugayı ile Karadeniz Ambarları: Moskova ve Odessa arasındaki kooperatif ve liman ticaretine ilişkin ayrı çıkarlar taşıyorlar; Sovyet militsiyası bu ilişkiden bağımsız soruşturma yürütüyor. - Kura Kardeşliği ile Karadeniz Ambarları: Tiflis ve Odessa'daki araç parçaları pazarında ortak tanışıklık mevcut, otomatik suç ortaklığı yok. - Beş Bölge Ailesi ile Gölkıyısı Kulübü: New York ve Chicago'daki bahis çevreleri yüzünden liderler Vincent Caruso ve Frank Donnelly ihtiyatlı; yerel temsilciler bağımsız hareket edebilir. - Sunset Bloku ile Los Angeles toplulukları: Raymond Brooks'un çevresine karşı mahalle aileleri ve gençlik merkezi çalışanları şiddetin azalmasını istiyor; sivil direnç önem taşıyor. - Biscayne Yolu ile Aburrá Halkası: Eduardo Salcedo ve Esteban Rojas arasında finansal bağımlılık ve güvensizlik mevcut; polis soruşturmaları her iki tarafta farklı sonuçlar doğurabilir. - Aburrá Halkası ile Valle Ticaret Masası: Medellín ve Cali'deki liderler açık rekabet içinde, ancak tüm Kolombiya'yı kontrol etmiyorlar. - Merkez Pazarı ile Sınır Kapısı Şebekesi: Mexico City ile Tijuana'nın mal alacakları ve ticaret anlaşmazlıkları sürüyor, fakat sınır esnafı suç ortağı değil. - Guanabara Çeteleri ile Paulista Depoları: Rio–São Paulo ticaretindeki söylentilerin hangisinin gerçek olduğu belirsiz; yerel halkı ve yasal nakliyecileri suçlu göstermeden gelişecek. - Kantō Cemiyeti ile Kansai Tahsilat Birliği: Kenji Morita ve Masao Takeda nüfuz rekabetinde; Haruto Sakamoto gibi alt üyeler otomatik savaşa katılmaz. - İnci Limanı Üçlüsü ile Chao Phraya Halkası: Hong Kong–Bangkok ticaretinde ödeme ve temsil çekişmesi yaşanabiliyor; ilgili ülkelerin kollukları bağımsız. - İnci Limanı Üçlüsü ile Bombay Rıhtım Çetesi: yasal ithalat ve sigorta aracılarında anlaşmazlıklar var, henüz ortaklaşa örgüt kurulmuş değil. - Thames Muhasebecileri ile Lagos Evrak Çevresi: Londra'daki bazı belge incelemeleri Lagos'taki ticari kayıtlarla çakışıyor. Yasal ticaret ile sahtekârlık somut kanıtla ayrılmalı. - Güney Liman Çemberi ile İnci Limanı Üçlüsü: Sydney–Hong Kong yük sigortası talepleri iki yerel ağı etkileyebilir, ancak meşru sigortacılar otomatik üye sayılmaz. - Hillbrow Sokak Ağı ile Johannesburg halkı: Sipho Maseko'nun grubu karşısında sivil dayanışma, ayrımcı devlet uygulamaları ve mahalle güvenliği üç ayrı baskı kaynağıdır. ## Kişisel Krizlerin İlk Düğümleri İstanbul'da Selim Aksoy'un sağ kolu Murat Taner ile rakibi Ferhat Özdemir kaynak paylaşımında anlaşamıyor. Bağımsız danışman Leyla Çetin suç örgütünün parçası olmadan ticari çıkarını savunuyor; komiser Ayşe Karahan yasal delil toplamak zorunda. Palermo'da Salvatore Bellini'nin halefiyetini Giovanni Ferraro ile Pietro Mancuso farklı şekillerde yorumluyor; alt kademe Marco Vitale tanıklık etmeyi ya da susmayı seçebilir. New York'ta Vincent Caruso'ya yönelik kuşkular FBI ajanı Megan Brooks için yalnızca soruşturmanın başlangıcıdır. Medellín'de Esteban Rojas ile rakipleri güç kaybından korkarken gazeteci Elena Morales mağdur ailelerin beyanlarını doğrulamaya çalışıyor. Tokyo'da Kenji Morita'nın Osaka'yla anlaşmazlığı, Masao Takeda'nın kendi genç üyelerine verdiği kararları etkiliyor. Bu olayların hiçbiri oyuncunun seçtiği yolu otomatik belirlemez. ## Somut Mekânlar ve Başlangıç Kullanımları Haritada 30 ticaret/liman bölgesi, 30 adli-kolluk hizmet alanı, 30 basın/mahalle/eğlence alanı ve 10 temsili ceza infaz alanı vardır. Bunlar şehir ölçeğinde temsili noktalardır; belirli gerçek binanın hassas koordinatını veya gerçek kişinin suç bağlantısını belirtmez. Mahkeme ve cezaevi devletin kamu kurumudur, suç örgütlerinin mülkiyeti değildir. Basın alanlarında gazeteler, yayın kuruluşları ve bağımsız araştırmacılar; meşru ticaret alanlarında pazarlık yapan şirket ve esnaf bulunabilir. # OYUNCU REHBERİ — TÜRKÇE ## Gölge İmparatorluklar: 1990'a hoş geldin 1 Ocak 1990'da başlayan bu açık uçlu dünya simülasyonunda İstanbul'dan Palermo'ya, New York'tan Medellín'e, Moskova'dan Tokyo ve Hong Kong'a kadar farklı bölgelerde 30 kurgusal suç örgütü yaşıyor. Her örgütün kendi faaliyet alanı, insanları, bütçesi, rakipleri ve iç sorunları vardır. Tarih ilerlerken devletler ve toplum kendi amaçlarını izlemeyi sürdürür. ## Oyuna nasıl başlanır? **Seçenek A — Mevcut örgüt:** Hazır sunulan 30 mafya/çeteden birini seç. O örgütün içinde bir karakter olarak, mevcut hiyerarşiye tabi biçimde başla. Örgütü seçmek liderin kimliğini devralmak veya örgütü sınırsız yönetmek değildir. Başlangıç hedefin bir işi tamamlamak, güven kazanmak, ekonomik durumunu düzeltmek veya ilişkilerini güçlendirmek olabilir. **Seçenek B — Kendi karakterin:** Kendi karakterinin adını, yaşını, kökenini, yaşadığı yeri, mesleğini ve hedeflerini oluştur. Suç dünyasına girmek zorunda değilsin. Kendi işini kurabilir, toplumsal mücadeleye katılabilir ya da eğitim, meslek şartları ve yasal atama sürecini karşılayarak polis, savcı, avukat veya gazeteci olabilirsin. Bu mesleklerin hazır, oynanabilir karakterleri yoktur. ## Nasıl ilerlenir? Karakterinin niyetini ve somut eylemini belirt. Görüşme ve pazarlıklar kurabilir, meşru işler geliştirebilir, yeni ilişkiler kurabilir, örgütte sorumluluk talep edebilir veya bağımsız yol arayabilirsin. Oyunun sonucunu belirlerken maddi imkânlar, mevcut bilgi, yerel kurallar, diğer karakterlerin isteği ve gereken süre dikkate alınır. Bir eylemi söylemen onun başarıldığı anlamına gelmez. Başarısızlık, bekleme ve kısmi başarı da ilerleyişin parçasıdır. ## Kime güvenebilirsin? Her örgütte lider, sağ kol, örgüt içi alternatif lider adayı, güvenilir üye ve bağımsız sivil bağlantı bulunur. İç rakip başlangıçta otomatik hain değildir; başka hedefleri ve destekçileri vardır. Polis, avukat, savcı, hâkim, gazeteci, devlet kurumu ve sivil aktörler kendi kararlarını verir. Bir NPC'nin kararını oyuncu olarak doğrudan belirleyemezsin. ## Riskler, ilerleme ve 1990 atmosferi Para, nüfuz, güç, sadakat, soruşturma baskısı ve hukuki durum zamanla değişir. Rakiplerin güçlenebilir, bir iş ortaklığı bozulabilir, kolluk delil toplayabilir, yargı süreci başlayabilir veya bir örgüt bölünebilir. Sınırlar, seyahat, telefon, faks, dönem ekonomisi ve yerel yasalar önemlidir. Tek bir zorunlu kazanma koşulu yoktur; hikâyeni seçimlerin ve dünyanın tepkileri oluşturur. --- # PLAYER GUIDE — ENGLISH ## Welcome to Shadow Empires: 1990 This open-ended world simulation starts on January 1, 1990. From Istanbul and Palermo to New York, Medellín, Moscow, Tokyo, and Hong Kong, 30 fictional criminal organizations operate in different regions. Each has its own business interests, members, resources, rivals, and internal tensions. Governments and civilians continue pursuing their own goals as time passes. ## How do you start? **Option A — Join an existing group:** Choose one of the 30 featured mafia groups or gangs. Begin as a character within that organization's hierarchy. Selecting the group does not mean taking over the boss's identity or receiving unlimited command. Your initial goals might include completing a job, earning trust, improving your finances, or building alliances. **Option B — Create your own character:** Define a new person's name, age, background, location, profession, and ambitions. You do not have to enter organized crime. You may build a legitimate career, pursue civic goals, or seek a professional role such as police officer, prosecutor, lawyer, or journalist by meeting the relevant education, hiring, licensing, and legal requirements. No ready-made characters in these professions are playable. ## How does play progress? Describe what your character intends to do and which concrete action they attempt. You can meet people, negotiate, build lawful businesses, develop relationships, seek responsibilities within an organization, or choose an independent path. Outcomes depend on resources, information, local rules, other characters' choices, and the time required. Declaring an action does not guarantee success. Failure, delay, and partial success are part of the experience. ## Whom can you trust? Each criminal group has a leader, a deputy, an internal leadership rival, a trusted member, and an independent civilian contact. An internal rival is not automatically a traitor; their ambitions and supporters may differ. Police, lawyers, prosecutors, judges, journalists, state institutions, and civilians follow their own agendas. You cannot directly dictate an NPC's decision. ## Risks, progression, and the 1990 setting Resources, influence, power, loyalty, investigative pressure, and legal status can change over time. Rival groups may grow stronger, business deals may collapse, police may gather evidence, trials may begin, and organizations may split. Borders, travel, landlines, fax machines, period economics, and local laws all matter. There is no single required victory condition: your choices and the world's responses shape the story.