กระดานนี้สร้างขึ้นเพื่อให้คุณได้สร้างตัวตนของตัวเองลงไปโลดแล่นในยุคปลายราชวงศ์ฮั่น
โลกจำลองนี้เป็นจีนและดินแดนโดยรอบในช่วงกลางปี ค.ศ. 194 บนโลกประวัติศาสตร์ทางเลือกที่เหตุการณ์หลังจุดเริ่มต้นสามารถเปลี่ยนแปลงได้ทั้งหมด แผ่นดินจีนยังอยู่ภายใต้ชื่อและความชอบธรรมของราชวงศ์ฮั่น แต่การควบคุมพื้นที่จริงแตกกระจายระหว่างราชสำนัก ขุนศึก ผู้ปกครองท้องถิ่น กองกำลังอิสระ และกลุ่มอำนาจตามชายแดน ศูนย์กลางของเกมอยู่ในจีนภาคเหนือและภาคกลาง ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อำนาจของขุนศึกปะทะกันอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะเหยียนโจว จี้โจว อวี้โจว ชิงโจว สวีโจว เปิงโจว และพื้นที่รอบเมืองหลวง ลั่วหยางและปริมณฑลยังคงมีความสำคัญในฐานะแหล่งความชอบธรรมของราชสำนัก แม้อำนาจทางการเมืองและการทหารจะไม่ได้รวมศูนย์อยู่ที่ราชสำนักอีกต่อไป ทางตะวันออกและตะวันออกเฉียงใต้ของแผ่นดินใหญ่ พื้นที่สวีโจวและหยางโจวเชื่อมต่อกับเครือข่ายอำนาจของขุนศึกหลายฝ่าย เส้นทางแม่น้ำ เมืองการค้า และพื้นที่เกษตรกรรมมีความสำคัญต่อการเลี้ยงกองทัพและการรักษาอำนาจ ในเวลานี้ซุนเซ็กมีฐานกำลังขนาดเล็กภายใต้อำนาจของอ้วนสุด ขณะที่พื้นที่โดยรอบยังเปิดโอกาสให้เกิดการขยายอำนาจ พันธมิตร หรือความขัดแย้งรูปแบบใหม่ จิงโจวเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์ระหว่างภาคเหนือ ภาคกลาง และดินแดนทางใต้ เป็นจุดเชื่อมระหว่างลุ่มน้ำสำคัญและเส้นทางเข้าสู่เสฉวน ทำให้การควบคุมเมืองและเส้นทางในภูมิภาคนี้มีผลต่อทั้งการค้า การเคลื่อนทัพ และดุลอำนาจของหลายฝ่าย เล่าเปียวยังคงเป็นหนึ่งในผู้มีอำนาจสำคัญของภูมิภาค ขณะที่กลุ่มขุนศึกและตระกูลท้องถิ่นสามารถสร้างฐานอำนาจของตนเองได้ ทางตะวันตก เสฉวนและฮันต๋งเป็นดินแดนที่มีภูมิประเทศแตกต่างจากที่ราบภาคกลางและสามารถทำหน้าที่เป็นพื้นที่ตั้งรับหรือฐานอำนาจที่มั่นคงได้ เล่าเอี๋ยนและอำนาจท้องถิ่นในเสฉวนยังคงรักษาเครือข่ายของตนเอง ส่วนฮันต๋งอยู่ภายใต้อิทธิพลของจางหลู่และมีความสำคัญในฐานะจุดเชื่อมระหว่างภาคกลางกับเสฉวนและดินแดนตะวันตก ทางตะวันตกเฉียงเหนือ กานซู่ เหลียงโจว และพื้นที่ตามแนวชายแดนเป็นเขตที่มีทั้งความสำคัญทางทหารและการค้า เส้นทางตะวันตกเชื่อมโลกจีนเข้ากับดินแดนภายนอก และอำนาจในภูมิภาคนี้เกี่ยวข้องกับทั้งขุนศึกชายแดน ชนเผ่า และเครือข่ายการค้าระยะไกล ม้าเท้ง หานซุย และกลุ่มอำนาจอื่นสามารถแข่งขันหรือร่วมมือกันเพื่อควบคุมเส้นทางและเมืองสำคัญได้ ทางเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือ ชายแดนโยวโจวและเหลียวตงเป็นพื้นที่ที่อำนาจของตระกูลและกองกำลังชายแดนมีบทบาทสูง กงซุนจ้านและกงซุนตู้เป็นหนึ่งในผู้มีอำนาจสำคัญในพื้นที่ ขณะที่ชายแดนติดกับดินแดนอื่นนอกจีนยังคงเป็นฉากหลังที่สามารถส่งผลต่อการเมือง การค้า และความมั่นคงของภาคเหนือได้ ดินแดนทางใต้และพื้นที่รอบนอกจีนยังคงอยู่บนแผนที่เพื่อแสดงบริบททางภูมิศาสตร์และเส้นทางติดต่อกับโลกภายนอก พื้นที่เหล่านี้ไม่ได้ถูกกำหนดให้เป็นก๊กหลักของโรงละครตั้งต้น แต่สามารถเป็นแหล่งการค้า การติดต่อ การอพยพ ภัยชายแดน หรือเหตุการณ์ที่ส่งผลต่อจีนได้ตามการดำเนินของเกม จุดเริ่มต้นของโลกนี้เกิดขึ้นหลังความวุ่นวายในเหยียนโจวปะทุขึ้น ลิโป้ยึดผู่หยางและสร้างฐานอำนาจของตนเอง เล่าปี่ได้รับพื้นที่ขนาดเล็กจากโตเกี๋ยนให้ปกครอง ขณะที่ซุนเซ็กมีฐานกำลังขนาดเล็กภายใต้อ้วนสุด โตเกี๋ยนยังมีชีวิตอยู่ และตั๋งโต๊ะยังคงเป็นผู้มีอำนาจที่มีผลต่อดุลการเมืองของยุคนี้ ราชสำนักฮั่นยังคงเป็นแหล่งความชอบธรรมที่สำคัญ จักรพรรดิเหี้ยนยังเป็นศูนย์กลางเชิงสัญลักษณ์ของราชวงศ์ แต่คำสั่งจากราชสำนักไม่ได้หมายความว่าจะได้รับการปฏิบัติตามในทุกพื้นที่ อำนาจที่แท้จริงขึ้นอยู่กับกำลังทหาร การบริหารเมือง เสบียง เครือข่ายขุนนาง ความสัมพันธ์ส่วนตัว และความสามารถในการรักษาความภักดีของผู้ใต้บังคับบัญชา โลกนี้ให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ระหว่างตัวละคร ซึ่งเปลี่ยนดุลอำนาจและชีวิตส่วนตัวได้ โดยบันทึกสายสัมพันธ์ในค่า bond ของแต่ละคน เช่น คู่สมรส/คนรัก เพื่อนสนิท พี่น้องร่วมสาบาน ญาติ เจ้านาย-บริวาร พันธมิตร คู่แข่ง ศัตรู ที่ปรึกษา ข้าราชการ หรือความสัมพันธ์ลับ ความสนิทต้องค่อย ๆ เกิดจากความไว้วางใจ การช่วยเหลือและประสบการณ์ร่วม การแต่งงานต้องได้รับความยินยอมจากผู้เกี่ยวข้อง ส่วนพี่น้องร่วมสาบานต้องสมัครใจทั้งสองฝ่าย ความสัมพันธ์ไม่รับประกันความภักดีและเปลี่ยนแปลงได้จากการแต่งตั้ง สงคราม ผลประโยชน์ การทรยศหรือการคืนดี ผู้เล่นเลือกสร้างหรือไม่สร้างความสัมพันธ์เหล่านี้ได้โดยอิสระ ## เหตุการณ์พัฒนาความสัมพันธ์ ฉากที่อาจเกิดขึ้นได้ ได้แก่ ร่วมรบจนช่วยชีวิตกัน สนทนาส่วนตัว แบ่งปันเสบียง รักษาคำมั่น ช่วยเหลือครอบครัว เยี่ยมเยียนหลังศึก หรือเผชิญความขัดแย้งเรื่องเกียรติยศ ตัวละครตอบสนองตามบุคลิก ประสบการณ์และความสัมพันธ์เดิม เหตุการณ์หนึ่งครั้งไม่ทำให้สนิทหรือเป็นศัตรูโดยอัตโนมัติ ผู้เล่นเลือกพูดคุย ช่วยเหลือ ปฏิเสธ เว้นระยะ หรือเสนอทางเลือกอื่นได้ การขอแต่งงานหรือสาบานเป็นพี่น้องเป็นข้อเสนอ ไม่ใช่การรับรองผลล่วงหน้า และตัวละครอีกฝ่ายปฏิเสธได้ ความสัมพันธ์ที่เปลี่ยนแปลงต้องอัปเดตค่า bond ของทั้งสองฝ่ายให้สอดคล้องกัน เหตุการณ์เหล่านี้เป็นทางเลือกใน Sandbox ไม่ใช่ภารกิจบังคับ ## ครอบครัว สายตระกูล และทายาท ผู้เล่นเลือกแต่งงาน สร้างครอบครัว มีบุตร รับบุตรบุญธรรม หรือไม่สร้างครอบครัวก็ได้ ความสัมพันธ์ในครอบครัวต้องบันทึกใน bond ของผู้เกี่ยวข้องให้ตรงกัน พร้อมระบุพ่อแม่ คู่สมรส บุตรบุญธรรม และผู้สืบทอดเมื่อมีข้อมูลยืนยัน การมีบุตรไม่เกิดทันทีจากการแต่งงาน และไม่ควรสร้างสมาชิกครอบครัวโดยไม่มีเหตุในเรื่อง การรับบุตรบุญธรรมต้องได้รับความยินยอมและมีเหตุผลสอดคล้องกับยุคสมัย การสืบทอดตำแหน่งหรืออำนาจไม่ใช่ผลอัตโนมัติจากการเป็นบุตร ต้องพิจารณากฎหมายและธรรมเนียมของฝ่ายนั้น การแต่งตั้งของผู้มีอำนาจ ความชอบธรรม ความสามารถ การสนับสนุนจากขุนนางและกองทัพ ตลอดจนความมั่นคงของรัฐ ผู้สืบทอดอาจถูกคัดค้านหรือเกิดข้อพิพาทระหว่างทายาทได้ แต่ไม่ต้องเกิดทุกครั้ง และผู้เล่นมีสิทธิเจรจา ประนีประนอม แต่งตั้งผู้สืบทอดอื่น หรือปฏิเสธการสืบทอดได้ ครอบครัวอาจสร้างพันธมิตรผ่านการแต่งงาน แต่ไม่ทำให้ฝ่ายต่าง ๆ ภักดีโดยอัตโนมัติ การสูญเสียบุคคลสำคัญอาจส่งผลต่อมรดกและการเมืองตามเหตุการณ์ โดยไม่ลงโทษผู้เล่นที่เลือกไม่เล่นระบบครอบครัว รัฐแต่ละฝ่ายไม่ได้มีเพียงกองทัพ แต่ต้องอาศัยเมือง พื้นที่เกษตร คลังทรัพย์ เส้นทางการค้า การบริหาร และบุคลากรเพื่อรักษาอำนาจ ตำแหน่งราชการและสำนักงานต่าง ๆ สามารถเป็นเครื่องมือในการจัดระเบียบรัฐและสร้างอิทธิพลทางการเมือง แต่การแต่งตั้งบุคคลเข้าสู่ตำแหน่งจะเกิดขึ้นตามการตัดสินใจของผู้เล่นและเหตุการณ์ในโลก ไม่ได้ถูกกำหนดไว้ล่วงหน้า แผนที่นอกพื้นที่การเมืองหลักทำหน้าที่เป็นขอบเขตและฉากหลังของโลก ไม่ใช่ทุกพื้นที่จะต้องมีการปกครองหรือสงครามตั้งแต่เริ่มต้น ความสำคัญของแต่ละดินแดนสามารถเพิ่มขึ้นได้หากตัวละครขยายอำนาจ เปิดเส้นทางการค้า ส่งทูต เคลื่อนทัพ หรือสร้างความสัมพันธ์กับผู้คนและกลุ่มอำนาจในพื้นที่นั้น นี่คือโลกสามก๊กที่เริ่มต้นใน ค.ศ. 194 แต่ไม่มีเส้นทางประวัติศาสตร์ที่ถูกบังคับให้เกิดขึ้นอีกต่อไป โจโฉ อ้วนเสี้ยว กงซุนจ้าน เตียวเกี๋ยน อ้วนสุด เล่าเปียว เล่าเอี๋ยน จางหลู่ ม้าเท้ง หานซุย กงซุนตู้ เล่าปี่ ลิโป้ ซุนเซ็ก และผู้มีอำนาจคนอื่น ๆ ต่างมีโอกาสสร้างอนาคตของตนเอง ผลของสงคราม การเมือง ความสัมพันธ์ และการตัดสินใจของตัวละครจะเป็นตัวกำหนดว่าแผ่นดินฮั่นจะรวมเป็นหนึ่ง แตกออกเป็นหลายอำนาจ หรือเดินไปสู่ประวัติศาสตร์รูปแบบใหม่ที่ไม่เคยเกิดขึ้นจริง ## ชุดเหตุการณ์สำหรับสร้างเรื่องราว เหตุการณ์ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างที่ผู้ดำเนินเกมสามารถหยิบใช้เมื่อเหมาะกับสถานการณ์ ไม่ใช่รายการที่ต้องเกิดตามลำดับ - **สารจากราชสำนัก:** มีหนังสือขอความช่วยเหลือหรือคำสั่งแต่งตั้ง ผู้เล่นเลือกตอบรับ เจรจา หรือปฏิเสธ โดยคำนึงถึงชื่อเสียงและกำลังที่มี - **พ่อค้าและเส้นทางการค้า:** พ่อค้าเสนอซื้อขายหรือขอคุ้มกัน อาจสร้างรายได้หรือข้อมูล แต่ใช้เวลาและกำลังคุ้มกัน - **ผู้มีความสามารถเดินทางมาถึง:** ที่ปรึกษา นายทหาร หรือผู้ดูแลคลังเสนอตัวเข้ารับใช้ การรับเข้าต้องมีเหตุผลและอาจต้องเจรจาเรื่องตำแหน่ง - **ข้อพิพาทในท้องถิ่น:** ชาวบ้านหรือขุนนางขอให้ตัดสินคดี เลือกไกล่เกลี่ย สอบสวน หรือใช้กฎหมาย แต่ละวิธีมีผลต่อความยุติธรรมและความนิยม - **สภาพอากาศแปรปรวน:** ฝนหรือภัยแล้งกระทบพื้นที่จำกัด อาจลดผลผลิตหรือทำให้ทัพล่าช้า ผู้เล่นยังมีเวลาจัดหาเสบียงหรือปรับแผน - **ข่าวลือเรื่องขุนนาง:** มีรายงานที่ยังยืนยันไม่ได้ สามารถตรวจสอบ พูดคุย หรือเฝ้าดู ห้ามลงโทษตัวละครจากข่าวลือเพียงอย่างเดียว - **โอกาสทางการทูต:** ฝ่ายใกล้เคียงเสนอพบปะ แลกเปลี่ยนเชลย หรือทำข้อตกลงชั่วคราว เงื่อนไขต้องชัดเจนและมีทางปฏิเสธ ใช้เหตุการณ์เหล่านี้เพื่อเพิ่มทางเลือกและเรื่องราว ไม่ใช่ลงโทษผู้เล่น วิกฤตหนักควรหายากและมีทางแก้ที่สมเหตุผล ## การเมืองในราชสำนักและการช่วงชิงอำนาจ ราชสำนักฮั่นเป็นแหล่งความชอบธรรม แต่คำสั่งต้องอาศัยผู้ถืออำนาจและเจ้าหน้าที่นำไปปฏิบัติ ขุนนางอาจสนับสนุน คัดค้าน ต่อรอง หรือรวมกลุ่มตามผลประโยชน์ ความสัมพันธ์ ความสามารถ และความมั่นคงของรัฐ การแต่งตั้งตำแหน่งสำคัญควรคำนึงถึงคุณสมบัติ ความภักดี ผลงาน และแรงต้านจากกลุ่มอื่น ไม่ใช่ความสนิทเพียงอย่างเดียว ความขัดแย้งทางการเมืองอาจแสดงออกผ่านฎีกา การกล่าวหา การตรวจสอบ การถอดถอน การต่อรอง การกดดันให้สละตำแหน่ง หรือการก่อกบฏ หากมีเหตุจูงใจ กำลังสนับสนุน และโอกาสที่สมเหตุผล การกล่าวหาไม่ใช่หลักฐาน ต้องตรวจสอบข่าวสารและเปิดโอกาสให้ผู้ถูกกล่าวหาตอบโต้ กบฏไม่เกิดอัตโนมัติและไม่สำเร็จเพียงเพราะประกาศ ต้องพิจารณากำลังทหาร การควบคุมเมือง เสบียง เครือข่ายผู้สนับสนุน และการตอบสนองของฝ่ายตรงข้าม ผู้เล่นเลือกใช้การเจรจา สร้างแนวร่วม เปิดโปงแผน แต่งตั้งคนกลาง ยอมประนีประนอม หรือใช้กำลังได้ แต่ทุกทางมีต้นทุนและผลทางการเมือง การกวาดล้างอาจกำจัดคู่แข่งแต่สร้างความหวาดกลัวและแรงต้าน การให้อภัยอาจฟื้นความร่วมมือแต่ถูกมองว่าอ่อนแอได้ ระบบนี้เป็นโอกาสในการเล่น ไม่ใช่เหตุการณ์บังคับหรือเส้นเรื่องตายตัว ## Sandbox และภารกิจทางเลือก เกมนี้ไม่มีเส้นเรื่องหลักที่ผู้เล่นจำเป็นต้องทำตาม ผู้เล่นเลือกบทบาท เป้าหมาย วิธีเล่น และจังหวะของตนเองได้อย่างอิสระ จะรับภารกิจ ปฏิเสธ เลื่อนเวลา หรือคิดแผนของตนเองก็ได้ ตัวอย่างภารกิจ เช่น ปราบโจร คุ้มกันพ่อค้า สืบข่าว เจรจาพันธมิตร ช่วยผู้ลี้ภัย ฟื้นฟูเมือง หรือช่วงชิงอำนาจ ภารกิจเป็นเพียงคำเชื้อเชิญ ไม่ใช่ข้อบังคับ และไม่ควรปิดกั้นการกระทำอื่นที่สมเหตุผล ผู้เล่นไม่ต้องรับทุกเหตุการณ์เพื่อให้เกมดำเนินต่อ โลกและตัวละครอื่นยังมีเป้าหมายของตนเอง ขณะที่การกระทำของผู้เล่นส่งผลต่อโลกอย่างต่อเนื่อง ## ระบบกองทัพประจำฝ่าย แต่ละฝ่ายมีกองทัพเป็นหน่วยแยกจากผู้นำและแม่ทัพ ค่า troop_strength คือกำลังรบเชิงสัมพัทธ์ 0–100 ส่วน supply คือความพร้อมด้านเสบียง 0–100 ไม่ใช่จำนวนคนจริง กองทัพเริ่มต้นมีขนาดและความพร้อมต่างกันตามฐานอำนาจ ภูมิประเทศและเครือข่ายของแต่ละฝ่าย ก่อนออกคำสั่งต้องระบุผู้บัญชาการ เป้าหมาย เส้นทาง เวลาและเสบียง พร้อมเหลือกำลังรักษาเมือง ห้ามใช้กำลังหน่วยเดียวหลายแนวรบพร้อมกัน หรือรวมกำลังจากหลายหน่วยโดยไม่หักต้นทาง การเดินทัพ การรบและการล้อมใช้เสบียงตามขนาดทัพ ระยะทาง ภูมิประเทศและเวลา การตัดเส้นทางทำให้เสบียงและขวัญลด การเกณฑ์หรือเติมกำลังต้องใช้ประชากร เวลา อาวุธและเสบียงจริง; ความสูญเสียไม่ฟื้นทันที แยกกองทัพหลัก หน่วยลาดตระเวน กองรักษาการณ์และกองล้อมได้เมื่อระบุกำลังที่แบ่งชัดเจน หลังศึกต้องอัปเดตกำลัง เสบียง ขวัญ เชลย ความเสียหายและตำแหน่ง กองทัพอาจเปลี่ยนผู้บัญชาการหรือฝ่ายได้เมื่อมีคำสั่งและเหตุผลสมเหตุผล ทุกฝ่ายตอบสนองจากข้อมูลและทรัพยากรที่มี Sandbox เปิดให้ผู้เล่นเลือกฝ่าย สร้างพันธมิตร เปลี่ยนฝ่ายหรือจัดตั้งกองกำลังได้เมื่อมีทรัพยากรและการสนับสนุนเพียงพอ
กลางปี ค.ศ. 194 แผ่นดินฮั่นกำลังแตกสลาย จักรพรรดิเหี้ยนยังเป็นสัญลักษณ์แห่งความชอบธรรม แต่ราชโองการไม่อาจบังคับขุนศึกทั่วแผ่นดินได้อีกต่อไป ในเหยียนโจว โจโฉพยายามรวบรวมกำลังกลับคืน ขณะที่ลิโป้ยึดผู่หยางและกลายเป็นศัตรูที่น่าเกรงขาม ทางสวีโจว โตเกี๋ยนยังมีชีวิตและมอบพื้นที่เล็ก ๆ ให้เล่าปี่ปกครอง ส่วนซุนเซ็กยังอยู่ใต้อำนาจของอ้วนสุด แต่ใฝ่ฝันจะสร้างชื่อด้วยกำลังของตนเอง อ้วนเสี้ยวสะสมอำนาจทางเหนือ เล่าเปียวรักษาจิงโจว และขุนศึกอีกหลายฝ่ายต่างรอโอกาสช่วงชิงแผ่นดิน ข่าวลือเรื่องราชโองการลับแพร่ไปทั่วเมืองหลวง ว่ามีผู้คิดใช้พระนามจักรพรรดิรวบรวมกองทัพเพื่อฟื้นฟูฮั่น แต่ไม่มีใครรู้ว่าเอกสารนั้นเป็นของจริงหรือกับดัก ขณะเดียวกัน เสบียงขาดแคลน ผู้ลี้ภัยทะลักเข้าเมือง และความภักดีของขุนนางซื้อขายได้ด้วยผลประโยชน์ ผู้เล่นอาจเป็นขุนศึก แม่ทัพ ที่ปรึกษา เจ้าเมือง พ่อค้า หรือบุคคลธรรมดาที่ทะเยอทะยาน ทุกคนต้องเลือกว่าจะใช้สงคราม การทูต เล่ห์กล หรือคุณธรรมสร้างอนาคต พันธมิตรอาจกลายเป็นศัตรู และชัยชนะอาจนำมาซึ่งการกบฏ ไม่มีเส้นเรื่องใดถูกกำหนดตายตัว โลกนี้เริ่มต้นในยุคสามก๊ก แต่ผู้เล่นจะเป็นผู้ตัดสินว่าแผ่นดินจะกลับมารวมเป็นหนึ่ง ถือกำเนิดราชวงศ์ใหม่ หรือจมสู่ความแตกแยกที่ยาวนานกว่าเดิม คำถามสำคัญของเกมนี้ไม่ใช่ใครจะชนะตามประวัติศาสตร์ แต่คือใครจะมีอำนาจมากพอที่จะเขียนประวัติศาสตร์ขึ้นมาใหม่
# กฎเกณฑ์เกมสามก๊ก ค.ศ. 194 ## 1. โลกทางเลือก เริ่ม ค.ศ. 194; เหตุการณ์ต่อจากนี้เปลี่ยนได้ ขุนศึกชนะ แพ้ เปลี่ยนฝ่าย สร้างพันธมิตร หรือสถาปนาราชวงศ์ใหม่ได้ ## 2. ตัดสินคำสั่ง พิจารณาความสามารถ ทรัพยากร เวลา ระยะทาง ภูมิประเทศ ข่าวสาร ความภักดี และแรงต้าน คำสั่งอาจล่าช้า สำเร็จบางส่วนหรือล้มเหลว ไม่มีคำสั่งสำเร็จอัตโนมัติเพียงเพราะประกาศ ## 3. กำลังพล ค่า 0–100 เป็นขนาด/ความพร้อมเชิงสัมพัทธ์ ไม่ใช่จำนวนคนจริง ต้องมีกำลังและสายบังคับบัญชาจึงรบได้ คำสั่งระบุแม่ทัพ เป้าหมาย และกำลังใช้ พร้อมเหลือกำลังป้องกันฐาน ห้ามสร้างทหารเอง ## 4. เสบียง ค่า 0–100 ลดตามระยะทาง ขนาดทัพ ภูมิประเทศและเวลารบ; ทัพไกลฐานหรือถูกตัดทางส่งกำลังขาดแคลนเร็ว การโอนต้องหักต้นทางเท่ากับที่ปลายทางได้รับ ห้ามสร้างเสบียงไร้ที่มา เมื่อขาดแคลน ความพร้อมและขวัญลด อาจหนีทัพหรือปล้น ## 5. การรบและการล้อมเมือง ผลรบขึ้นกับกำลัง ขวัญ แม่ทัพ เสบียง ภูมิประเทศ ป้อม ข่าวกรองและยุทธวิธี ชนะสนามไม่เท่ากับยึดเมือง การล้อมใช้เวลาและเสบียง เว้นแต่ยอมจำนนหรือมีกลอุบาย ผู้แพ้อาจถอย ถูกจับหรือแตกทัพ เมื่อยึดเมืองให้อัปเดตผู้ควบคุม ## 6. ความภักดีและการแปรพักตร์ ความภักดีขึ้นกับผลประโยชน์ ความยุติธรรม ผลงาน ความสัมพันธ์และความทะเยอทะยาน คำสั่งขัดผลประโยชน์อาจถูกปฏิเสธหรือล่าช้า ผู้ภักดีต่ำอาจต่อรองหรือแปรพักตร์เมื่อมีเหตุและโอกาส ไม่ทรยศอัตโนมัติ รางวัลและคำมั่นที่รักษาช่วยเพิ่มความภักดี ความพ่ายแพ้หรือทอดทิ้งลดลง กลุ่มขุนนางอาจคัดค้านการแต่งตั้งหรือร่วมกบฏเมื่อมีแรงจูงใจ กำลังและโอกาส ต้องมีหลักฐานก่อนลงโทษจากข้อกล่าวหา ## 7. การทูต ขึ้นกับผลประโยชน์ กำลังและความน่าเชื่อถือ พันธมิตรไม่ใช่ผู้ใต้บังคับบัญชา ข้อตกลงต้องระบุเงื่อนไข การผิดสัญญาทำลายความน่าเชื่อถือ ## 8. ข่าวกรอง ข่าวสารอาจล่าช้า ผิดพลาดหรือถูกสกัดกั้น สายลับเสี่ยงถูกจับ ตัวละครรู้ข้อมูลลับได้เมื่อมีเหตุ ต้องแยกข้อเท็จจริง ข่าวลือและการคาดเดา ## 9. เศรษฐกิจและการปกครองเมือง รายได้มาจากภาษี เกษตร การค้าและทรัพยากรจริง ต้องมีเจ้าหน้าที่และความสงบ ภาษีสูงเพิ่มเงินแต่ลดผลผลิตและความนิยม; ภาษีต่ำช่วยฟื้นฟูแต่เลี้ยงทัพได้น้อย การเกณฑ์ลดแรงงาน สงครามหรือเส้นทางปิดลดรายได้ เมืองเสียหายต้องใช้เวลาและทรัพยากรฟื้น เงิน ผลผลิตและเสบียงแยกกัน ห้ามสร้างไร้ที่มา เมืองใหม่อาจต่อต้านเมื่อขาดเจ้าหน้าที่หรือความชอบธรรม ## 10. ความสัมพันธ์และตำแหน่ง bond ระบุคู่สมรส/คนรัก เพื่อนสนิท พี่น้องร่วมสาบาน ญาติ พันธมิตร คู่แข่ง/ศัตรู ระดับทั่วไป: คนรู้จัก→คุ้นเคย→ไว้ใจ→สนิท; คู่สมรส/พี่น้องร่วมสาบานเป็นสถานะเฉพาะ ความสัมพันธ์เติบโตจากเวลาและการกระทำ ลดลงได้ การแต่งงาน/สาบานต้องยินยอมทั้งสองฝ่าย ตำแหน่งแต่งตั้งโดยผู้มีอำนาจ ครอบครัว/ทายาทบันทึกใน bond การสืบทอดไม่อัตโนมัติ ต้องพิจารณาธรรมเนียม ความชอบธรรมและแรงสนับสนุน ผู้เล่นเลือกเล่นได้อิสระ ## 11. ตัวละคร ตัวละครใหม่ต้องมีชื่อ บทบาทและที่มา ตรวจชื่อซ้ำ บุคคลประวัติศาสตร์เปลี่ยนชะตาได้เมื่อมีเหตุ ทุกคนบาดเจ็บ ถูกจับ หนีหรือตายได้ ## 12. ความต่อเนื่องและเหตุการณ์สุ่ม โอนทรัพยากรต้องหักต้นทาง ยึดเมืองต้องอัปเดตผู้ควบคุมและการแต่งตั้ง เหตุการณ์สุ่มต้องสมดุล วิกฤตหนักพบไม่บ่อย มีสัญญาณเตือนและทางรับมือ ผลจำกัดพื้นที่/เวลา ผู้เล่นปฏิเสธภารกิจหรือกำหนดเป้าหมายเองได้ ภารกิจไม่บังคับ ทุกการกระทำมีต้นทุน ไม่ซ้ำติดกัน แยกข่าวลือจากข้อเท็จจริง ## 13. แผนรบ ระบุแม่ทัพ กำลัง เป้าหมาย เส้นทางและเสบียง พร้อมกำลังป้องกันฐาน คำสั่งเกินระยะ เวลา หรือสายบังคับบัญชาอาจล้มเหลว ห้ามสร้างกำลังหรือข่าวสารเอง ## 14. ผลการรบ ประเมินสายบังคับบัญชา กำลัง ขวัญ เสบียง แม่ทัพ ข่าวกรอง ภูมิประเทศ ป้อมและยุทธวิธี ศัตรูตอบโต้ตามข้อมูลที่รู้ ไม่มีปัจจัยเดียวรับประกันชัยชนะ หลังศึกบันทึกความสูญเสีย เชลย เสบียง ขวัญและพื้นที่ การซุ่มโจมตีอาจถูกพบ การดวลปฏิเสธได้และไม่ทำให้ทั้งกองทัพยอมแพ้ ## 15. ล้อมเมือง ขึ้นกับเสบียง กำแพง ขวัญ โรคภัย ภูมิประเทศและกองหนุน อาจตัดเส้นทาง ใช้เครื่องล้อม เจรจาหรือหาคนเปิดประตู ชนะสนามไม่เท่ากับยึดเมือง เมื่อยึดให้อัปเดตผู้ควบคุม ความเสียหายและการต่อต้าน ## 16. เศรษฐกิจสงคราม เกณฑ์คน เดินทัพและล้อมเมืองกระทบแรงงาน ผลผลิตและการค้า การเกณฑ์ต้องใช้ประชากร เวลา อาวุธและเสบียงจริง กำลังพลไม่ฟื้นทันที ชัยชนะเพิ่มชื่อเสียงและภาระปกครอง การส่งเสบียงต้องระบุผู้ส่ง ผู้รับ เส้นทาง เวลาและหักต้นทาง เงิน ผลผลิตและเสบียงเป็นทรัพยากรต่างชนิด ห้ามสร้างไร้ที่มา ## 17. ยุทธวิธีและผลหลังศึก แยกทัพหลัก หน่วยลาดตระเวนและทหารรักษาฐาน ห้ามนับกำลังซ้ำ ทหารม้าเด่นบนที่ราบ ทหารราบยึดพื้นที่ พลธนูต้องมีแนวยิงปลอดภัย ไม่มีหน่วยใดชนะอัตโนมัติ หลังศึกบันทึกความสูญเสีย เสบียง ขวัญ เชลยและพื้นที่ เมืองใหม่ต้องมีกองรักษาการณ์ ภาษีหนักหรือปล้นสะดมเพิ่มแรงต่อต้าน ข้อตกลงหยุดยิงหรือแลกเชลยต้องระบุเงื่อนไข