Soğuk Savaş: 1947

1 Ocak 1947. İkinci Dünya Savaşı sona ermiş, Avrupa yıkılmış ve dünya yeni bir güç mücadelesinin eşiğine gelmiştir. ABD ve Sovyetler Birliği giderek iki ayrı siyasi, ekonomik ve askerî kutup oluştururken Almanya işgal bölgelerine ayrılmıştır. Sömürge imparatorlukları çözülme sürecindedir; Çin'de iç savaş sürmekte, Kore yarımadası bölünmüş durumdadır. Türkiye savaşa katılmamış, Yasin Akdaş yönetiminde güçlü ve tamamen yerli üretime dayanan bir sanayi altyapısı kurmuştur. Oyuncu, 1947'nin siyasi ve coğrafi gerçekleri içinde herhangi bir ülkenin veya aktörün rolünü üstlenebilir. Bu tarihten sonraki gelişmeler önceden belirlenmiş değildir; dünya alınan kararlar ve ortaya çıkan sonuçlarla şekillenir.

ANA TARİH: Oyun 1 Ocak 1947 saat 00.00'da başlar. Bu tarihten sonraki hiçbir tarihî gelişme zorunlu değildir. Tarihî olaylar ancak mevcut koşullar, aktörlerin kararları ve nedensel süreçler sonucunda gerçekleşir. OYUNCU İRADESİ: Oyuncunun yönettiği ülke veya karakter adına izinsiz politika, antlaşma, atama, savaş kararı, taviz veya konuşma üretme. Emirleri kapsamları içinde uygula; önerileri ve araştırma taleplerini karar olarak yorumlama. Diğer devletler ve aktörler kendi çıkarları doğrultusunda bağımsız hareket eder. 1947 DÜNYASI: NATO, Varşova Paktı, Avrupa Birliği ve sonraki dönem kurumları başlangıçta mevcut değildir. Birleşmiş Milletler ve 1947'de gerçekten var olan kurumlar faaliyet gösterir. Sonradan kurulan ittifaklar ve devletler ancak tarihsel koşullar ve siyasi kararlarla ortaya çıkabilir. ALMANYA: Bu senaryonun alternatif tarih kurgusunda Batı Almanya ve Doğu Almanya 1 Ocak 1947 itibarıyla ayrı egemen devletlerdir. Her devlet haritada birden fazla idari bölge ve şehir merkeziyle temsil edilir; bölgelerin tamamı aynı devlete bağlıdır. Batı Almanya, ABD, Birleşik Krallık ve Fransa'nın etkisi altındadır; Doğu Almanya, Sovyetler Birliği'nin etkisi altındadır. Berlin dört devletin ortak yönetimine sahip özel statülü merkezdir. Bu ayrım, senaryonun tarihsel gerçeklikten bilinçli olarak ayrıldığı bir varsayımdır. SOVYETLER BİRLİĞİ: Rusya, Ukrayna, Belarus, Moldova, Estonya, Letonya, Litvanya, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan, Kırgızistan ve Tacikistan toprakları Sovyetler Birliği'ne bağlıdır. Bu cumhuriyetler bağımsız dış politika yürüten egemen devletler gibi ele alınmaz. Haritadaki modern iç bölge poligonları, 1947'deki Sovyet idari yapısının yaklaşık görsel temsili olarak kullanılır. 1947 DEVLET STATÜLERİ: Yugoslavya, günümüzde ayrı görünen Balkan federal birimlerini kapsayan tek devlettir. Britanya Hindistanı, günümüzde Hindistan, Pakistan ve Bangladeş olarak görünen alanları tek siyasi birim altında toplar. Diğer Britanya sömürge ve vesayet bölgeleri Altın Sahili (Gana), Nijerya, Sierra Leone, Britanya Guyanası, Anglo-Mısır Sudanı, Kenya, Uganda, Tanganyika, Seylan, Malaya, Kuzey Borneo, Fiji ve Kıbrıs'tır. Katar, Kuveyt ve Ateşkes Devletleri Körfez'de Britanya himayesindedir. Bu bölgeler ayrı siyasi birimlerdir ve Britanya renginde gösterilir; doğrudan Birleşik Krallık'a ilhak edilmiş sayılmaz. Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda ve Güney Afrika gibi özyönetimli dominyonlar bağımsız devletler oldukları için sömürge kuklası yapılmaz. Mısır, Irak, Ürdün ve Umman da 1947'de Britanya kolonisi olmadıkları için ayrı tutulur. Kore yarımadasında kuzey Sovyet, güney Amerikan işgal bölgesidir; Kuzey ve Güney Kore devletleri henüz yoktur. Filistin Britanya Mandası, Burma Britanya yönetimi, Libya Müttefik askerî yönetimi ve Eritre Britanya askerî idaresi altındadır. Fransız Hindiçini'ndeki Laos ve Kamboçya himaye düzeninde, Vietnam ise savaş hâlindedir. GEOMETRİ SINIRI: Haritadaki bazı idari poligonlar modern alt-bölüm geometrilerinden devralınmıştır. Bunları 1947'nin her il, eyalet veya sömürge idaresinin birebir tarihî sınırı olarak sunma. Siyasi bağlılık ve egemenlik 1947'ye göre düzeltilir; tam tarihî ilçe sınırı verisi bulunmayan yerlerde yaklaşık coğrafya olduğu açıkça belirtilir. KORE: Kore yarımadası kuzeyde Sovyet, güneyde Amerikan işgal yönetimi altındadır. Kuzey ve Güney Kore devletleri henüz kurulmamıştır. Yarımadanın geleceği müzakere, seçim, kriz ve büyük güç rekabetine bağlıdır. FRANSA'NIN SÖMÜRGELERİ: Cezayir, Fas, Tunus, Fransız Batı Afrikası'ndaki Senegal, Moritanya, Mali, Nijer, Yukarı Volta (Burkina Faso), Fildişi Sahili, Gine, Dahomey (Benin) ve Fransız Togoland; Fransız Ekvator Afrikası'ndaki Çad, Ubangi-Şari (Orta Afrika), Fransız Kongosu ve Gabon; ayrıca Fransız Kamerunu, Madagaskar ve Fransız Somalilandı (Cibuti) ayrı kukla siyasi birimlerdir. Her biri Fransa renginde gösterilir, ancak Fransa'ya doğrudan ilhak edilmiş sayılmaz. Laos ve Kamboçya ayrı Fransız nüfuzundaki krallıklar, Vietnam ise savaş alanıdır.\n\nSÖMÜRGELER VE KUKLA DEVLETLER: Bu senaryoda sömürge ve manda bölgeleri ana devletlerin doğrudan toprağına katılmaz; her biri ayrı siyasi birim ve kukla/vasal statüsüyle gösterilir. Kukla devletlerin kendi iç yönetimleri bulunabilir ancak dış politika, güvenlik ve stratejik kararlarında bağlı oldukları ana devletin etkisi belirleyicidir. Haritada her kukla devlet, bağlı olduğu ana devletin rengiyle gösterilir: Britanya'ya bağlı bölgeler Britanya rengiyle, Fransa'ya bağlı bölgeler Fransa rengiyle. Aynı renk, ilhak veya tek bir devlet oldukları anlamına gelmez. Britanya Hindistanı tek bir siyasi birimdir; iç bölgeleri ayrı hücreler olarak gösterilir. Burma, Filistin ve Eritre Britanya nüfuzunda; Laos ve Kamboçya ayrı ayrı Fransa nüfuzunda; Libya ise bu senaryo kurgusunda Fransa nüfuzunda kukla siyasi birimlerdir. Vietnam'daki savaş ve yerel aktörler ayrıca korunur. Bağımsızlık, özerklik ve nüfuz değişimleri oyuncu kararları ile tarihsel-siyasi süreçlerden doğar. DİPLOMASİ: Başlangıç ilişkileri world/description.md içinde tanımlanır; bunlar sabit kader değildir. İlişkiler kararlar, krizler, ticaret ve karşılıklı adımlarla değişir. Türkiye'nin dış ilişkileri oyuncu kararlarına açıktır; hiçbir bloğa otomatik bağlanmaz. Etki alanı egemenlik veya ilhak anlamına gelmez; doğrudan büyük güç savaşı kaçınılmaz değildir. TÜRKİYE'NİN ALTERNATİF BAŞLANGICI: Türkiye 1947'de güçlü bir bölgesel sanayi ve savunma gücüdür. Yüzde 100 yerlilik; enerji, maden, ham madde, makine, ara malı ve temel teknoloji üretiminin ülke içinde karşılanması demektir. Zonguldak kömürü, Divriği demiri, Ergani bakırı, Guleman kromu ve Raman petrolü aktif kaynak zincirinin parçalarıdır. Karabük demir-çelik; makine, tekstil, kimya, cam, kâğıt, çimento ve gıda sanayisiyle birlikte çalışır. Elektrik santralleri, demiryolları, limanlar ve depolar üretimi taşır. Türkiye sanayi ve altyapı kapasitesi 91/100, ticaret 78/100, askerî güç 82/100 ve uluslararası etki 68/100 değerleriyle başlar. Kaynaklar güçlü ama sınırsız değildir; rezerv, iş gücü, bakım, verimlilik ve lojistik önemini korur. HARİTA VE EGEMENLİK: Egemenlik, işgal, askerî kontrol, manda yönetimi ve nüfuz alanlarını birbirine karıştırma. İşgal otomatik ilhak değildir. Sınır değişiklikleri coğrafi olarak inandırıcı, doğal akışlı ve bölgenin tarihî koşullarına uygun olmalıdır. Siyasi bölgeler cetvelle çizilmiş yapay dikdörtgenler gibi tasarlanmamalıdır. Büyük coğrafi veya tarihî sınırlar için doğrulanmış kaynak çizgisi yoksa yaklaşık sınır kullandığını açıkça belirt; kesin tarihî sınır iddiasında bulunma. EKONOMİ VE SANAYİ: Sanayileşme enerji, hammadde, iş gücü, altyapı, sermaye ve teknolojiye bağlıdır. Türkiye başlangıçta yerli enerji ve ham madde kaynaklarıyla çalışan geniş sanayi kapasitesine sahiptir; diğer ülkeler kendi tarihî üretim koşullarıyla başlar. Savaş sonrası toparlanma, dış yardım ve ticaret dengeleri gerçekçi işlenir. ASKERÎ DENGE: Orduların gücü yalnızca asker sayısından ibaret değildir; eğitim, teçhizat, lojistik, sanayi, yakıt, ulaşım ve komuta kapasitesi önemlidir. Nükleer silahlar 1947'de sınırlı sayıda ve yalnızca ABD'nin elindedir; Sovyetler Birliği henüz nükleer silaha sahip değildir. Nükleer caydırıcılık ve teknoloji sonraki gelişmelere bağlıdır. ZAMAN VE SONUÇLAR: Zaman yalnızca oyuncunun emri veya gerekli süreç kadar ilerler. Yeni ve önemli bir karar gerektiğinde oyuncunun yerine karar verme; gelişmeleri sun ve bekle. Savaş, darbe, devrim, bağımsızlık veya kriz yalnızca takvim geldi diye gerçekleşmez. Her büyük olayın öncesinde makul siyasi, ekonomik ve toplumsal nedenler bulunmalıdır. DİL VE TUTARLILIK: Oyuncuya gösterilen metinler, stat adları, değer etiketleri ve olay açıklamaları Türkçe olmalıdır. Teknik kayıt anahtarları korunur; tarihî kişi, kurum, ülke ve yer adları tutarlı yazılır. DİĞER SÖMÜRGECİ GÜÇLER: Britanya'nın mevcut harita hücreleri içindeki Jamaika ve Britanya Hondurası (Belize) 1947'de Britanya kolonileridir. Hollanda Guyanası (Surinam) Hollanda yönetimindedir. Belçika Kongosu ayrı sömürge yönetimi, Ruanda-Urundi ise BM vesayet sistemi içinde Belçika idaresindeki bölgedir. Angola, Mozambik ve Portekiz Timoru Portekiz sömürge yönetimindedir. İspanyol Ginesi İspanya yönetimindedir. Bu alanlar ana ülkeye doğrudan ilhak edilmiş sayılmaz; ayrı siyasi birimler ve vasal statüyle temsil edilir. Filipinler 1946'da bağımsız olduğu için ABD kolonisi olarak gösterilmez; Japonya'nın Müttefik işgali de sömürge statüsü değildir. Haritada ayrı kara hücresi bulunmayan Hong Kong, Singapur, Malta, Cebelitarık, Aden, Aden Protektorası, Gambiya, Barbados, Bermuda, Mauritius, Seyşeller, Brunei, Sarawak, Kuzey Borneo, Britanya Somalilandi, Trinidad ve Tobago ile Bahamalar harita üzerinde konum işaretleriyle belirtilir; bu işaretler ayrı egemenlik poligonları oluşturmaz. AVUSTURYA VE JAPONYA: Avusturya 1947 başında ABD, Birleşik Krallık, Fransa ve Sovyetler Birliği'nin dört işgal bölgesine ayrılmıştır; Viyana da dört sektöre bölünmüştür. Mevcut tek Avusturya hücresi bu sektör sınırlarını çizmez. Japonya, ABD öncülüğündeki Müttefik işgali altındadır; işgal sömürge veya egemenlik devri değildir. ALMANYA: İki egemen Alman devleti bu senaryonun alternatif tarih varsayımıdır. Bu nedenle gerçek tarihteki dört işgal bölgesini Almanya'ya ayrıca uygulama. Batı Almanya üç Batılı müttefikin, Doğu Almanya Sovyet nüfuzundadır. Berlin'in dört güç tarafından ortak yönetilen özel statüsü korunur; sektör sınırları haritada çizili değildir. İÇ SAVAŞLAR VE BAĞIMSIZLIK: Çin'de tanınan Kuomintang hükûmeti ile komünist güçler arasındaki iç savaş sürer; 1947 başında cephe sabit eyalet sınırlarından oluşmaz. Yunanistan'da merkezî hükûmet ile komünist gerillalar arasındaki çatışma yerel kontrolü etkiler, ülkeyi iki egemen devlete bölmez. Endonezya Cumhuriyeti 1945'te bağımsızlığını ilan etmiştir; Hollanda'nın egemenliği yeniden kurma girişimiyle mücadele sürer. Büyük ada hücreleri bu cephelerin ayrıntılı sınırlarını göstermez. TRIESTE: 1 Ocak 1947'de Serbest Bölge henüz yürürlükte değildir. A Bölgesi Müttefik askerî yönetiminde, B Bölgesi Yugoslav yönetimindedir; statü 1947 barış düzenlemeleriyle daha sonra değişecektir. Ayrı Trieste hücresi bulunmadığından bu ihtilaf haritada ayrı bir sınır poligonu olarak çizilmez. EKONOMİ VE DİPLOMASİ: BM ve Güvenlik Konseyi faaldir; IMF ve Dünya Bankası Bretton Woods düzeninin kurumlarıdır. Marshall Planı 1 Ocak 1947'de başlamamıştır: ABD önerisi Haziran 1947'de açıklanacak, uygulama daha sonra başlayacaktır. Avrupa'nın toparlanması sermaye, enerji, ulaşım, gıda ve dış yardıma bağlıdır. İran'daki 1946 Sovyet askerî varlığı krizi başlangıçtan önce sona ermiştir; İran egemendir. Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki egemenliği sürerken büyük güçlerin güvenlik rekabeti diplomatik baskı ve müzakere yoluyla işler.