Kırım Halk Cumhuriyeti
1917 — Kurultay ve Cumhuriyetin Doğuşu
- 13
- Oyunlar
- 69
- Turlar
- 1
- Oylar
Karakterler
Dünya haritası
Dünya açıklaması
# Dünya Durumu — 26 Aralık 1917 ## Genel durum Rus İmparatorluğu’nun çöküşüyle Karadeniz’in kuzeyinde merkezî otorite dağılmıştır. Ekim Devrimi sonrasında Bolşevik askerî komiteleri, Kızıl Muhafız birlikleri ve Bolşeviklerle birlikte hareket eden Karadeniz denizcileri, eski imparatorluk coğrafyasında Sovyet iktidarını genişletmeye çalışırken Ukrayna’daki millî hareket, yerel hükûmetler, askerî birlikler ve farklı siyasî örgütler de kendi geleceklerini belirlemeye çalışmaktadır. İşçi ve Köylü Kızıl Ordusu henüz resmen kurulmamıştır; bu ad 28 Ocak 1918 tarihli (eski takvimle 15 Ocak) kuruluş kararıyla kullanılacaktır. Birinci Dünya Savaşı henüz sona ermemiştir; cephelerin ve ikmal hatlarının durumu bölgedeki siyaseti doğrudan etkilemektedir. ## Kırım Halk Cumhuriyeti Kırım Tatar millî hareketinin temsilcileri, Bahçesaray’daki Hansaray’da toplanan Birinci Kurultay aracılığıyla siyasî temsil ve kendi kendini yönetme iddiasını kurumsallaştırmıştır. Kurultay 9 Aralık 1917'de (eski takvimle 26 Kasım) açılmış; 26 Aralık 1917'de (eski takvimle 13 Aralık) cumhuriyetin kuruluşu anayasal temelde ilan edilmiştir. Numan Çelebicihan ve Cafer Seydamet, millî hareketin önde gelen isimlerindendir. Millî hükûmetin önünde idarî teşkilatlanma, güvenlik, maliye, iaşe, eğitim, hukuk ve komşu güçlerle ilişkiler gibi acil meseleler bulunmaktadır. Kurultay, cumhuriyeti yalnızca Kırım Tatarlarının millî devleti olarak kurmuştur: devlet organları ve kadroları Kırım Tatarlarından oluşur ve resmî dil Kırım Tatarcasıdır; Rusça resmî dil değildir. Kırım Tatarları Anayasası yürürlüğe girmiş; halk egemenliğini, yasama yetkisinin Kurultay'da toplanmasını, kadın-erkek eşitliğini, kadınların seçme ve seçilme hakkını ve genel oy hakkını güvence altına almıştır. Devlet, Osmanlı/Türk modelinden esinlenen zorunlu askerlikle düzenli bir ordu kurmaktadır. Piyade ve topçu tümenleri, Kırım 15. Tugayı, süvari alayı ve Nogay milisleri ile Kırım Büyük Donanması, tanker gemileri ve 1. Kırım Filosu (hava) millî hükûmetin emrindedir; ancak kadro, silah, eğitmen, ikmal ve moral sorunlarını aşması zaman alacaktır. Cumhuriyetin ilanı, yarımadadaki bütün askerî birliklerin, limanların, şehirlerin ve kurumların otomatik olarak hükûmete bağlandığı anlamına gelmez. Oyunda Bolşevik kara birlikleri, Kızıl Muhafızlar ve Bolşeviklerle aynı safta yer alan Karadeniz denizci birlikleri tek bir Bolşevik askerî tarafı olarak temsil edilir; bu, Aralık 1917'de kurumsal bir Kızıl Ordu'nun mevcut olduğu anlamına gelmez. Bolşeviklerle aynı safta olmayan denizciler ve diğer Rus askerî birlikleri otomatik olarak bu tarafa dâhil sayılmaz. Ukrayna yanlısı çevreler, bölgesel idareler ve farklı toplulukların temsilcileri kendi hedefleriyle hareket eder. Bu aktörlerin gücü ve tutumu yerel koşullara göre değişir. ## Toplum ve ekonomi Kırım çok uluslu ve çok dinli bir toplumdur. Kırım Tatarları, Ruslar, Ukraynalılar, Rumlar, Ermeniler, Yahudiler ve başka topluluklar yarımadanın farklı şehir ve bölgelerinde yaşamaktadır. Devlet organları Kırım Tatarlarından oluşsa da meşruiyet ve istikrar, yalnızca siyasî bildirilerle değil, farklı toplulukların can ve mal güvenliği, yasa önünde eşit yurttaşlık ve günlük ihtiyaçların karşılanmasıyla da şekillenecektir. Savaş, devrim ve idarî çözülme; ulaşım, demiryolları, liman ticareti, para dolaşımı, gıda tedariki ve askerî disiplin üzerinde baskı yaratmaktadır. Kış şartları ve kesintiye uğrayan ikmal, şehirlerin ve birliklerin durumunu zorlaştırabilir. ## Bölgesel güç dengesi Aqyar şehir merkezi Bolşevik denizcilerin ve Kızıl Muhafızların elindedir; TCG Yavuz Donanması limanı abluka altında tutmaktadır. Kırım'ın geri kalanı, Keriç (Kerç) dahil, Kırım Halk Cumhuriyeti'ndedir ve Canköy, Qurman ile Aqmescit'teki demiryolu ağı, Balıqlava'daki silah ve mühimmat sanayisi ile Kerç'teki demir-çelik tesisleri cumhuriyetin elindedir. Osmanlı 15. ve 6. Kolordusu Kırım'a destek için yoldadır; Enver Paşa'nın Kafkas İslam Ordusu ise Kuzey Kafkasya'da Rus çarlık kalıntılarına karşı ilerlemektedir. Kuzeyde Bolşevikler Azak kıyısından Don havzasına uzanan ana karada kendi fabrikaları, madenleri ve demiryolu atölyeleriyle silah, mühimmat ve erzak üretmekte ve Kırım yönünde hazırlık yapmaktadır. ## Tarihsel gelişmeler için olası dönüm noktaları Aşağıdaki gelişmeler, 1917 sonu ve sonrasındaki tarihsel çatışma dinamiklerinden esinlenen olası senaryo kollarıdır; önceden yazılmış zorunlu olaylar veya garantili tarihler değildir. Oyunun mevcut güç dengesi, oyuncu kararları ve aktörlerin bağımsız eylemleri uygun koşulları oluşturursa benzer olaylar yaşanabilir; koşullar oluşmazsa gecikebilir, farklı biçimde gerçekleşebilir, başka bir tarafın lehine sonuçlanabilir veya hiç yaşanmayabilir. - **Ocak 1918 — Kırım'da Bolşevik taarruzu ve hükûmet krizi:** Sivastopol'deki Bolşevik yanlısı denizcilerin ve Kızıl Muhafızların örgütlenmesi, liman ve demiryolu kontrolü, Kırım Halk Cumhuriyeti'nin savunma hazırlığı ve yerel garnizonların tutumu çatışmayı tetikleyebilir. Millî hükûmet savunmayı birleştirebilir, uzlaşma arayabilir, geri çekilebilir veya askerî/siyasî destek bulabilir. Tarihteki Bolşevik zaferi bu senaryoda zorunlu değildir. - **Nisan 1918 — Ukrayna ve Alman kuvvetlerinin Kırım'a yönelmesi:** Ukrayna'nın Kırım üzerindeki siyasî ve askerî hedefleri ile Alman ordusunun bölgedeki harekâtı, ancak savaşın genel seyri, Ukrayna'nın kapasitesi, Alman kararları ve ikmal koşulları elverirse gündeme gelir. İki kuvvetin eşgüdümü, rekabeti, ayrı güzergâhlar izlemesi veya harekâttan vazgeçmesi mümkündür. - **Haziran 1918 ve sonrası — Kırım'ın statüsü ve hükûmet arayışı:** Alman askerî varlığı, Ukrayna'nın talepleri, Kırım Tatar millî hareketi ve yerel siyasî gruplar; özerklik, bağımsızlık, federasyon, himaye veya başka bir yönetim biçimi üzerine kriz ve müzakereler doğurabilir. Tarihte kurulan Sülkeviç hükûmeti tek mümkün sonuç değildir. - **1919–1920 — Beyaz Ordu, Kızıl Ordu ve yarımadanın geleceği:** İç Savaş'ın genişlemesi hâlinde Beyaz Ordu birlikleri, Kızıl Ordu ve yerel kuvvetler Kırım için mücadele edebilir. Bu cephelerin Kırım'a ulaşması, kalıcılığı ve sonucu önceki savaşların, ikmalin, dış desteğin ve siyasî ittifakların sonuçlarına bağlıdır. Bu dönüm noktaları kronolojik bir görev listesi değildir. Bir olayın tarihsel olarak yaşanmış olması, oyunda aynı tarihte veya aynı sonuçla tekrarlanmasını gerektirmez. Dünya simülasyonu mevcut durumu esas almalı; geçmişteki tarihsel örüntüleri yalnızca makul seçenekler ve aktörlerin hedefleri için bağlam olarak kullanmalıdır. ## Oyun yaklaşımı Bu dünya, 1917 sonundaki tarihsel koşullardan başlar; tarihsel olayların sonucu önceden sabitlenmiş değildir. Oyuncu kararları, diğer aktörlerin bağımsız hedefleri, mevcut kaynaklar ve coğrafî koşullar birlikte yeni gelişmeler doğurur. Kırım dışındaki Karadeniz ve çevre bölgeler, ticaret, diplomasi, askerî hareketlilik ve dış müdahaleler bakımından önem taşır.