WAR IS COMING

# WORLD ZERO — 2026–2030 Açılış Kroniği ## Tasarım ilkesi Bu kronik, oyuncunun önüne hazır bir film senaryosu koymaz; dünyanın hangi baskılar altında değişeceğini tanımlar. Tarihler olay pencereleridir, zorunlu sonuçlar değildir. Oyuncu bir olayı önleyebilir, geciktirebilir, başka yere taşıyabilir veya daha ağır hâle getirebilir. Aynı başlangıç tohumu farklı oyunlarda farklı dünya tarihleri üretmelidir. Dünya haberleri, kurum raporları, söylentiler ve gerçek saha durumu birbirinden ayrılır. Oyuncu her şeyi aynı anda bilemez. ## Zaman çizelgesinin sabit çıpası - Oyun başlangıcı: 30 Ekim 2026, 08.00. - İlk 180 gün boyunca dünyada doğrulanmış NAE salgını yoktur. Bu, bütün olağandışı olayların imkânsız olduğu anlamına gelmez; hayvan davranışı, kayıp vakalar, laboratuvar hataları veya münferit şiddet olayları geriye dönük olarak yanlış yorumlanabilir. - İlk salgın odağı, 180. günün sonunda — 28 Nisan 2027 civarında — rastgele bir kara hücresinde ortaya çıkar. Odağın yeri ve ilk vaka sayısı her yeni oyunda değişebilir. Başlangıç odağı kıyı, iç bölge, büyükşehir, sınır kasabası veya ulaşım kavşağı olabilir; coğrafya yayılım hızını ve ilk müdahale biçimini etkiler. - İlk vakanın ortaya çıkması, aynı gün dünya çapında salgın başladığı anlamına gelmez. Tespit, şüphe, laboratuvar doğrulaması, resmî açıklama ve toplumun inanması farklı zamanlarda gerçekleşebilir. - 2027–2030 tarihleri, olası gelişim pencereleridir. Hiçbir varyant, aşı, devlet çöküşü veya küresel felaket yalnızca takvim ilerlediği için otomatik gerçekleşmez. # 2026 — Normal dünyanın sonbaharı ### 30 Ekim–Kasım: Açılış ve görünür istikrar Dünya normal işleyişini sürdürür. Havaalanları, limanlar, hastaneler, üniversiteler, enerji şebekeleri, marketler ve finans sistemleri olağan kapasitededir. Hükümetler gündelik siyasi gündemleriyle, şirketler kâr ve tedarik hedefleriyle, bilim kurumları mevcut araştırmalarıyla meşguldür. Oyuncu karakterini seçer; seçilmeyen 33 karakter kendi görevleri, ilişkileri, çıkarları ve kurumları içinde yaşamaya devam eder. - **Küresel gündem:** Enerji fiyatları, seçimler, bölgesel gerilimler, iklim olayları, göç, teknoloji rekabeti ve ekonomik kırılganlıklar. Bunlar salgının sebebi olarak sunulmaz; daha sonra müdahale kapasitesini etkileyebilecek arka plan koşullarıdır. - **Kamu sağlığı:** Hastanelerde mevsimsel solunum yolu hastalıkları, yoğun bakım kapasitesi, personel yorgunluğu ve antibiyotik/ilaç tedariki gibi olağan sorunlar bulunur. Bu durumlar ileride kapasiteyi etkiler ama başlangıçta gizli bir NAE salgını olduğu anlamına gelmez. - **Bilim dünyası:** Viroloji, nörobilim, immünoloji, biyoinformatik ve halk sağlığı laboratuvarları olağan araştırmalarını yürütür. Hiçbir kurum NAE'nin varlığını bilmez. Oyuncunun bilim insanı karakteri araştırma ağı kurabilir, fon bulabilir, yayın yapabilir veya kariyerine odaklanabilir. - **Güvenlik ve savunma:** Ordular, polis, sivil savunma ve afet kurumları mevcut görevlerini sürdürür. Salgın için küresel bir savaş planı hazır değildir. - **Toplum:** İnsanlar işe, okula, tatile ve seyahate devam eder. Normal hayatın ayrıntıları özellikle önemlidir: oyuncu 2027'de kaybedeceği düzenin ne olduğunu bu dönemde görür. ### Aralık: Yıl sonu ve görünmeyen kırılganlıklar Yıl sonu seyahatleri, kış koşulları, yoğun alışveriş, hastane yükü ve enerji tüketimi artabilir. Bazı ülkelerde siyasi kutuplaşma veya ekonomik baskı vardır; başka ülkeler daha istikrarlıdır. Oyuncu kaynak, bağlantı ve bilgi biriktirebilir; ancak oyun başlangıcında NAE'ye özel ekipman veya kesin bilgi elde edemez. - **Olası küçük olaylar:** Bölgesel elektrik kesintisi, liman grevi, aşırı hava olayı, hastane siber kesintisi, yanlış alarm veya dezenformasyon krizi. Bunlar rastgele dünya olaylarıdır ve salgınla bağlantılı olmak zorunda değildir. - **31 Aralık durumu:** Dünya hâlâ normaldir. Oyuncunun 2026'da kurduğu ittifaklar ve hazırlıklar 2027'de avantaj sağlayabilir; fakat hiçbir karakter geleceği bildiği için otomatik olarak doğru karar vermez. # 2027 — İlk vaka, inkâr, doğrulama ve ilk kırılma ## Ocak–Mart: Son sakin dönem - Uluslararası seyahat, ticaret ve eğitim hareketliliği sürer. Oyuncu ülke, kurum veya kişisel hedeflerine göre kariyer, araştırma, diplomasi, yatırım, aile ve saha ilişkileri geliştirebilir. - NAE'ye ait doğrulanmış belirti yoktur. Rastgele sağlık haberleri veya kayıp kişi vakaları, oyuncuya salgın önsezisi vermek için kullanılmaz. - Oyuncunun 2026'daki kararları kaynak, itibar, bağlantı, borç, personel sadakati ve kurumsal hazırlık olarak geri döner. Örneğin güçlü bir hastane ağı salgın başladığında kapasite kazandırabilir; ancak henüz enfeksiyon bilgisi sağlamaz. ## 28 Nisan civarı: İlk odak — Sıfır Noktası İlk NAE odağı, her oyunda farklı bir kara hücresinde belirir. Başlangıç olayı küçük, dağınık ve yanlış sınıflandırılabilir. İlk belirtiler nörolojik, davranışsal veya travmatik bir tablo gibi görünebilir. İlk saatlerde kimse “zombi salgını” tanısını koyamaz. - **İlk 24 saat:** İlk olaylar yerel acil servis, polis, aileler ve tanıklar arasında dağınık kalır. Video kayıtları eksik, bulanık veya bağlamından kopuk olabilir. İlk müdahale ekipleri olayın niteliğini anlamadan yaralanma ve güvenlik riskiyle karşılaşabilir. - **24–72 saat:** Benzer olaylar aynı bölgede kümelenirse sağlık çalışanları ve kolluk kuvvetleri örüntü aramaya başlar. Numune alınması, vaka tanımı oluşturulması ve hastane içi izolasyon tartışmaları gündeme gelir. Numune kalitesi, laboratuvar kapasitesi ve biyogüvenlik düzeyi sonucu etkiler. - **İlk hafta:** Yerel yönetim, sağlık otoritesi ve ulusal hükümet farklı hızlarda tepki verebilir. Bir bölgede erken izolasyon yayılımı yavaşlatırken başka bir bölgede bilgi saklama, panik veya yetki çatışması müdahaleyi geciktirebilir. - **İlk ay:** NAE adı ancak bilimsel ve kurumsal tartışmalar sonucunda ortaya çıkabilir. Bulaşma yolu, kuluçka süresi, belirti öncesi bulaş ve ölüm oranı henüz bilinmez. Oyuncular tek bir görüntüden veya birkaç vakadan kesin sonuca varmamalıdır. ## Mayıs–Haziran: Yerel krizden ulusal krize - **Sağlık sistemi:** Acil servislerde kapasite baskısı oluşur. Personel enfeksiyon riski, koruyucu ekipman, vardiya yorgunluğu, yatak, kan ürünleri, oksijen, sedasyon ve güvenlik ihtiyacıyla karşılaşır. Hastanelerin kapanması veya boşaltılması tek tip değildir; kurumun planı ve çevredeki vaka yoğunluğu belirleyicidir. - **Kamu düzeni:** İlk karantina alanları kurulabilir. Karantina sınırları bilimsel veriye, siyasi baskıya, ulaşım ağına ve yerel güvenlik kapasitesine göre değişir. Kontrol noktaları, aile ayrılığı, gıda erişimi, ilaç devamlılığı ve temel haklar gerilim yaratır. - **İlk enfekte sınıfları:** Yavaşlar ve Koşuculara benzeyen saha davranışları raporlanabilir; bunlar başlangıçta klinik tanı değil, operasyonel etiketlerdir. Çığlık benzeri ses davranışı görülebilir ancak her sesin enfekteleri çektiği kanıtlanmış değildir. - **Ulaşım:** Havalimanı taraması, uçuş iptalleri, liman denetimi, kara sınırı kontrolleri ve şehirler arası yolculuk kısıtlamaları tartışılır. Kapanışların etkisi anlık değildir; transit yolcular, yük gemileri, aktarmalar, personel değişimleri ve kaçak geçişler karmaşıklık yaratır. - **Ekonomi:** İlk panik alımları su, konserve, yakıt, maske, ilaç ve jeneratör talebini artırır. Stoklar ülke çapında aynı anda bitmez. Depo, liman, dağıtım merkezi, sürücü, yakıt ve ödeme altyapısı ayrı darboğazlardır. ## Temmuz–Eylül: Sınırların ve güvenin sınanması - Ülkeler farklı politika yollarına ayrılır: erken ve şeffaf müdahale; gecikmiş fakat sert kapanma; yerel özerk koordinasyon; güvenlik öncelikli askerî kontrol; ekonomik faaliyeti sürdürmeye çalışan karma yaklaşım. Hiçbir yaklaşım her koşulda en iyi değildir. - İlk uluslararası vaka bağlantıları kurulabilir. Bir vaka seyahat geçmişiyle ilişkilendirildiğinde temaslı takibi başlar; kayıt eksikliği ve gönüllü iş birliği sonuçları değiştirir. - Sınır kapatmak enfeksiyonun tüm geçişlerini otomatik kesmez. Gıda, ilaç, enerji, bakım personeli ve insani yardım için istisnalar gerekir. Sınırın kapanması komşu ülkede ekonomik ve insani baskı yaratabilir. - İlk büyük tahliye, şehir içi kaçış veya kırsala göç dalgaları oluşabilir. Plansız göç yeni yerleşimlere baskı taşır; ancak her göçmen enfekte değildir. Damgalama ve toplu cezalandırma toplumsal çatışmayı büyütebilir. - **İlk sonbahar:** Bazı bölgelerde enfekte yoğunluğu düşürülebilir; başka bölgelerde hastane, cezaevi, bakım evi, metro ve lojistik merkezleri gibi kapalı alanlar kriz odağına dönüşebilir. ## Ekim–Aralık: İlk kışa hazırlık - Soğuk hava, kar, yağmur, erken kararma, ısınma ihtiyacı ve yakıt tüketimi hayatta kalma stratejisini değiştirir. Soğuk, NAE'yi otomatik olarak yok etmez; hareket, doku dayanımı ve çevresel kalıcılık üzerindeki etkiler araştırılmalıdır. - Elektrik ve doğal gaz şebekeleri insan personeli, bakım, yakıt, yedek parça ve güvenlik gerektirir. Kesinti zincirleri hastane, su pompası, haberleşme, soğuk zincir ve gıda depolarına yayılabilir. - 2027 sonunda bazı şehirler kontrollü koridorlar kurabilir; bazıları tahliye edilmiş veya bölünmüş olabilir. Dünya tek bir “çöküş” durumuna girmez. - **Yıl sonu bilimsel bilançosu:** Bulaşma yolları ve hastalık evreleri için ilk hipotezler oluşur. Güven seviyesi düşük/orta/yüksek olarak kaydedilir. İlk aşı veya tedavi başarıları henüz garanti değildir. # 2028 — Parçalanmış kontrol, yeni gece riski ve araştırma yarışı ## Ocak–Mart: İkinci kışın sonuçları - 2027 kışını geçiren bölgeler arasında büyük farklar oluşur. Bazı yerlerde kamu hizmetleri çalışır; bazı yerlerde yerel yönetimler, hastaneler veya enerji işletmeleri personel kaybı nedeniyle hizmeti azaltır. - Soğuk zincir, jeneratör yakıtı, yedek parça ve ilaç üretimi kritik hâle gelir. İlaç bulunması, onu güvenli ve düzenli biçimde dağıtabilmekle aynı şey değildir. - Enfekte yoğunluğu yüksek alanlarda atık, ceset yönetimi, su kirliliği, kemirgenler, yangın ve altyapı hasarı ikincil sağlık krizleri doğurabilir. Bunlar yeni bir bulaşma yolu olduğu anlamına gelmez; ayrı araştırılmalıdır. - İlk büyük veri setleri toplanır. Sağ kalanların bağışıklığı, maruziyet yoğunluğu ve klinik seyir karşılaştırılır. Seçilim yanlılığı, eksik kayıt ve örneklem kaybı bilimsel sonuçları yanıltabilir. ## Nisan–Haziran: Gece Avcısı raporları - Bazı karanlık, yoğun yapılaşmış veya yer altı habitatlarında Koşuculardan farklı hareket örüntüsü gösteren enfekteler raporlanabilir. Bu gözlemler Gece Avcısı operasyonel sınıflandırmasını doğurabilir; her bölgede görülmeleri beklenmez. - İlk raporlar çelişkili olabilir: biri yüksek hız iddia eder, diğeri yalnızca kısa mesafeli ani atılım gözlemler. Kamera açısı, karanlık, korku, mesafe ve ses kayıtları değerlendirilmeden biyolojik sonuç çıkarılmaz. - Gece riskleri nedeniyle gündüz keşfi, nöbet çizelgesi, ışık disiplini, sessiz hareket, alternatif kaçış rotaları ve kapı/bariyer bakımı önem kazanır. - İnsanların UV ışığına ilişkin gözlemleri tesadüfî olabilir. Bir hayvanın veya enfektenin ışığa geri çekilmesi, UV'ye özgü biyolojik hassasiyet kanıtı değildir. Görünür ışık, ısı, titreşim ve UV etkileri birbirinden ayrılmalıdır. ## Temmuz–Eylül: Bilim, güvenlik ve etik çatışma - Araştırma merkezleri arasında veri paylaşımı, numune güvenliği, fikrî mülkiyet, etik kurul, klinik deneme ve biyogüvenlik standartları konusunda anlaşmazlıklar çıkabilir. - Bazı laboratuvarlar saha örneği bulamadığı için araştırmayı durdurur; bazıları veri ve numune kaybı yaşar; bazıları bölgesel otoritelerin korumasıyla çalışmayı sürdürür. - Aşı adayları, antiviral yaklaşım, semptom kontrolü, tanı testleri ve enfeksiyon önleme stratejileri farklı araştırma hatları olarak ilerler. Bir adayın laboratuvarda umut vermesi insanlarda koruma sağladığı anlamına gelmez. - Bilim insanı oyuncular örneklem kalitesi, kontrol grubu, tekrar üretilebilirlik, yanlış pozitif, etik izin ve klinik güvenlik arasında seçim yapmak zorundadır. Hızlı sonuç baskısı hatalı ürüne ve itibar kaybına yol açabilir. - Güvenlik aktörleri araştırma merkezlerini korumak isterken, askerî amaçlı kullanım veya zorla numune alma tartışmaları doğabilir. Bu kararlar müttefikleri bölebilir. ## Ekim–Aralık: İlk kışa göre farklı bir dünya - Bazı yerleşimler kalıcı güvenlik çevreleri, gıda üretimi ve enerji yedeklemesi kurar. Diğerleri dış yardıma bağımlı kalır. Güvenli bölge olmak refah içinde olmak değildir: iş gücü, eğitim, sağlık ve özgürlük kısıtları sürebilir. - Enfekte türleri arasında habitat rekabeti ve farklı aktivite döngüleri gözlenebilir. Eski Yavaşlar veya Koşucular ortadan kaybolmaz; yalnızca bazı bölgelerde daha az görünür olabilir. - **2028 sonu olası bilimsel dönüm noktası:** Bazı Gece Avcısı soylarında belirli ışık koşullarına duyarlılık şüphesi test edilebilir. UV hipotezi ancak uygun kontrol ve tekrarlarla güç kazanır; küresel bir zayıflık olarak ilan edilmez. # 2029 — Karşı önlem dönemi, evrimsel karşı baskı ve yeni toplum düzeni ## Ocak–Mart: Yerel düzenlerin kurumsallaşması - Salgın öncesi devlet yapıları bazı bölgelerde yeniden işler; başka bölgelerde yerel konseyler, belediye ağları, askerî idareler, ticaret birlikleri veya korunaklı yerleşimler temel aktör hâline gelir. - Meşruiyet yalnızca silah gücüne bağlı değildir. Su, gıda, adil dağıtım, güvenilir bilgi, sağlık hizmeti ve güvenlik sağlayabilen yönetimler destek kazanabilir. - Eski para, banka, dijital ödeme ve takas sistemleri aynı anda var olabilir. Bir bölgede nakit geçerli, başka yerde yakıt kuponu veya yerel kredi sistemi kullanılabilir. - Çocukların eğitimi, aşı takvimi, kronik hastalıkların takibi, doğum hizmetleri, yaşlı bakımı ve ruh sağlığı krizleri uzun vadeli dayanıklılığı belirler. ## Nisan–Haziran: UV hipotezinin sınanması - 2028'deki gözlemler yeterli örnek ve kontrollü karşılaştırma sağlarsa, belirli Gece Avcısı soylarında UV bantlarına duyarlılık doğrulanabilir. Bu keşif tüm enfektelere genellenemez. - İnsanlar UV'yi savunma çevrelerinde kullanmayı deneyebilir; sistemlerin enerji tüketimi, lamba ömrü, güvenli kullanım, bakım ve yedek parça ihtiyacı vardır. Açık alan, sis, toz, engeller ve yanlış yerleşim etkiyi düşürebilir. - Bazı soylar UV alanlarından davranışsal olarak kaçınabilir. Kaçınma davranışı kalıtsal direnç değildir. Direnç iddiası için farklı bireylerde, tekrarlı ve kontrollü gözlem gerekir. - UV savunmasının yaygınlaşması bazı yerleşimlere avantaj sağlayabilir; ancak elektrik şebekesi olmayan bölgelerde basit fiziksel bariyerler, erken uyarı ve gündüz hareketi daha işlevsel olabilir. ## Temmuz–Eylül: Aşı ve tedavi adayları - İlk aşı adaylarından bazıları belirli soy veya klinik evrelerde koruyucu etki gösterebilir; bazıları başarısız olur, bazıları yan etki veya üretim sorunu nedeniyle durdurulur. Tek bir küresel aşı mucizesi yoktur. - Klinik veri; etkinlik, güvenlik, koruma süresi, enfeksiyonu önleme ile ağır hastalığı azaltma farkı ve farklı yaş grupları üzerinden değerlendirilir. - Üretim kapasitesi, biyoreaktör/tesis güvenliği, kalite kontrol, şişe/soğuk zincir, dağıtım ve personel; bilimsel keşif kadar belirleyicidir. - Aşıya erişim eşitsizliği, önceliklendirme, zorunluluk, sahte ürün ve karaborsa tartışmaları siyasi kriz çıkarabilir. Güven kaybı aşı reddini ve salgın kümelerini artırabilir. - Aşılanan bireylerin test ve izolasyon gereksinimi otomatik olarak ortadan kalkmaz. Aşı etkisi, dolaşımdaki soy ve klinik kanıtla izlenir. ## Ekim–Aralık: Seçilim baskısı ve yeni kuşak - Aşı, izolasyon, UV savunması, gündüz devriyesi ve habitat temizliği enfekte popülasyonlarının çevresini değiştirir. Bu baskılar bazı varyantların göreli avantajını değiştirebilir; yeni varyant çıkışı garanti değildir. - 2029 sonunda bir bölgede eski soylar azalırken başka bir bölgede yeniden artabilir. Bu, insan savunmasının başarısız olduğu anlamına gelmeyebilir; mevsim, göç, altyapı ve kaynak kıtlığı da rol oynar. - İlk salgın kuşağındaki çocuklar ve gençler farklı bir eğitim, güvenlik ve sosyal hayatla büyür. Travma, kayıp, yeni meslekler, kuşak çatışması ve salgın öncesi dünyaya özlem toplumsal hikâyenin parçasıdır. # 2030 — Yeni normalin sınavı ## Ocak–Mart: Bölgesel dünya düzeni - Dünya tek bir küresel düzen veya tek bir çöküş hâlinde değildir. Ülkeler ve bölgeler beş genel duruma ayrılabilir: görece istikrarlı; kontrollü ama kırılgan; salgınla birlikte yaşayan; parçalı yönetilen; erişimi kısıtlı yüksek riskli alanlar. Aynı ülkenin farklı bölgeleri farklı kategorilerde olabilir. - Sınır ve ticaret koridorları yeniden açılabilir; açılma, güvenlik denetimi ve ekonomik gereksinim arasında pazarlık yaratır. Liman, demiryolu, havaalanı ve kara koridorları eşit hızda toparlanmaz. - İnsanlar güvenli bölgelere, iş imkânlarına, ailelerine ve su/gıda kaynaklarına göre göç eder. Göçmenlerin topluca tehdit sayılması hem etik hem stratejik hata olabilir. ## Nisan–Haziran: Eski bilginin sınanması - İlk yılların veri ve arşivleri yeniden analiz edilir. Eski tanılar, yanlış sınıflandırılmış türler veya eksik bulaşma zincirleri ortaya çıkabilir. - Bir zamanlar ortadan kalktığı düşünülen enfekte soylar, terk edilmiş metro, liman, maden, hastane veya kırsal yerleşimlerde yeniden görülebilir. Bu “diriliş” değildir; düşük gözlem ve habitat izolasyonu nedeniyle fark edilmemiş popülasyon olabilir. - 2027'de kurulmuş karantina ve güvenlik protokolleri 2030 koşullarına uymayabilir. Eski prosedürler gözden geçirilir; kurumsal hafıza ve saha eğitimi önem kazanır. ## Temmuz–Eylül: Altyapı, iklim ve üretim - Sıcak hava dalgaları, kuraklık, orman yangınları, sel ve fırtınalar insan yerleşimlerini ve enfekte habitatlarını değiştirir. Bu olaylar enfeksiyonun kökeni olarak gösterilmez; hareket, su, elektrik, gıda ve erişim koşullarını değiştirir. - Güneş enerjisi, mikro şebeke, jeneratör, batarya, su arıtma ve yerel tarım sistemleri bazı yerleşimlere dayanıklılık kazandırabilir. Her sistem bakım, yedek parça, uzman ve güvenlik gerektirir. - Gıda üretimi için tohum, gübre, sulama, ekipman, iş gücü ve nakliye gerekir. Bir yerleşimin duvarlarla çevrili olması kendi kendine yeterli olduğu anlamına gelmez. ## Ekim–Aralık: Beşinci yıl değerlendirmesi - İnsanlık bazı bölgelerde yaşamı yeniden kurmuş, bazı bölgelerde geçici düzenler oluşturmuş, bazı bölgelerde ise geri çekilmiştir. Her başarı kırılgandır; her kayıp da geri döndürülemez değildir. - NAE'nin kökeni, tam biyolojisi ve uzun vadeli evrimi hâlâ kısmen belirsiz kalabilir. Bilimsel ilerleme, her sorunun cevaplandığı anlamına gelmez. - 2030 sonrası oyun; yeni türler, yeni aşı nesilleri, eski varyantların dönüşü, siyasi kuşak değişimi, kayıp teknolojiler, keşfedilmemiş bölgeler ve farklı insan topluluklarıyla devam eder. # Bölgesel simülasyon katmanları Bunlar her oyunda aynı olayları yaşamak zorunda değildir; başlangıç odağı, ticaret akışları, hava, siyaset, kaynaklar ve oyuncu kararlarıyla ağırlıkları değişir. - **Türkiye ve Doğu Akdeniz:** İstanbul boğazları ve hava/deniz bağlantıları, büyükşehir yoğunluğu, Ege-Akdeniz limanları, iç bölgelerin kara bağlantıları, turizm sezonu, tarımsal üretim, enerji ithalatı ve sınır hareketliliği farklı riskler yaratır. İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya, Adana, Gaziantep, Samsun ve sınır illeri aynı kriz profiline sahip değildir. Deprem hazırlığı, toplanma alanları ve mevcut afet kapasitesi salgın yönetimiyle rekabet edebilir. - **Avrupa:** Schengen iç hareketliliği ve ortak pazar ilk aşamada yayılım ve tedarik açısından avantaj/dezavantaj yaratabilir. Üye ülkelerin sağlık, polis, askerî ve sınır yetkileri aynı değildir. Limanlar, demiryolu ağları, yoğun şehirler, yaşlı nüfus ve enerji bağlantıları farklı sonuçlar doğurur. AB düzeyindeki koordinasyon ulusal uygulamanın yerine geçmez. - **Kuzey Amerika:** Kıtalar arası mesafeler ve eyalet/provins yetkileri farklı müdahaleler üretir. Büyük şehirler, otoyol koridorları, sınır geçişleri, kırsal alanlar ve lojistik merkezleri farklı hızlarda etkilenir. Federal kapasite, yerel uygulama ve sağlık sisteminin finansman yapısı önemli rol oynar. - **Latin Amerika:** Büyük metropoller, dağlık ve ormanlık alanlar, uzun kara bağlantıları, limanlar, eşitsiz sağlık erişimi ve kayıt dışı ekonomi müdahaleyi farklılaştırır. Yerel topluluk ağları güçlü dayanışma sağlayabilir; resmî kaynak eksikliği ve uzun tedarik mesafeleri zorluk çıkarabilir. - **Doğu ve Güney Asya:** Yüksek nüfus yoğunluğu, üretim merkezleri, limanlar, hızlı demiryolları, ada coğrafyası ve büyük iç bölgeler birbirinden farklı sonuçlar yaratır. Merkezi koordinasyon hızlı karar sağlayabilir ancak yerel veri kalitesi ve şeffaflık kritik kalır. Japonya, Kore, Çin, Hindistan ve Güneydoğu Asya tek bir blok gibi ele alınmaz. - **Afrika ve Okyanusya:** Bu bölgeler arka plan dekoru değildir. Limanlar, ada bağlantıları, geniş kırsal alanlar, yerel sağlık ağları, maden/enerji koridorları, su erişimi ve sınır ötesi topluluklar kendi stratejik önemlerine sahiptir. Her ülke ve bölge için ayrı kapasite ve risk değerlendirmesi yapılır. # Her yıl oyuncuya gösterilecek dünya raporu Her yılın sonunda sistem şu başlıklarla durum raporu üretir: 1. Enfeksiyon: doğrulanmış/şüpheli odaklar, yeni vakalar için güven aralığı, ölüm ve iyileşme kayıtlarının belirsizliği, olası bulaşma kümeleri. 2. Enfekte ekolojisi: sınıf dağılımı, ilk/son gözlem, habitat, aktivite zamanı, doğrulanmış zayıflıklar ve kanıt seviyesi. 3. İnsan nüfusu: yerinden edilmiş nüfus, kayıp kişiler, sağlık çalışanı kapasitesi, göç, aile birleşimi ve yerel toplumsal güven. 4. Devlet ve güvenlik: etkin yönetim alanı, kurum devamlılığı, asker/polis bağlılığı, hukuk ve olağanüstü yetki tartışmaları. 5. Ekonomi ve altyapı: gıda, su, yakıt, ilaç, elektrik, haberleşme, ulaşım, üretim ve bakım kapasitesi. 6. Bilim ve teknoloji: tanı, tedavi, aşı, UV, sensör, koruyucu ekipman ve veri kalitesi; laboratuvar bulgusu ile klinik kanıt ayrı gösterilir. 7. Karakterler: konum, sağlık, moral, kaynak, ilişkiler, hedefler, itibar, kurumsal yetki ve son bilinen eylem. 8. Bilinmeyenler: çelişkili raporlar, kayıp veriler, test edilmemiş hipotezler ve oyuncunun henüz keşfetmediği riskler. # WORLD SIMULATION ENGINE — Sistemler arası etkileşim modeli Bu bölüm, kronolojideki olayların nasıl birbirine bağlanacağını tanımlar. Dünya tek bir felaket göstergesiyle yönetilmez. Her bölge; nüfus, sağlık, tedarik, enerji, su, güvenlik, yönetim, bilgi, ekonomi, bilim ve enfekte ekolojisi bakımından farklı başlangıç koşullarına sahiptir. Değişiklikler yalnızca makul bir bağlantı, gecikme ve kapasite etkisi varsa diğer sistemlere aktarılır. ## A. Zaman ve ölçek - Yerel saha/hücre, bölgesel ağ ve küresel sistem ayrı çözünürlüklerde izlenir. Yerel olay, insan/mal/enerji/bilgi akışı veya kurumsal bağlantı olmadan küresel etki yaratmaz. - Saniye-dakika: hareket, çatışma, kapı/araç, ilk yardım. Saat: acil müdahale, tesis arızası, tahliye hazırlığı. Gün: temas takibi, sevkiyat, stok tüketimi, idari karar. Hafta: salgın eğilimi, kamuoyu, iş gücü. Ay: araştırma, üretim, altyapı onarımı, kurumların değişimi. - Her önemli olayda tetikleyici, konum, etkilenen aktör/sistem, gecikme, kanıt güveni, doğrudan sonuç, ikinci derece sonuç ve toparlanma maliyeti bulunur. Her tur yeni felaket üretilmez; değişmeyen durum korunur. - NPC'ler oyuncu eylemsizken de kendi bilgi, hedef, kaynak ve risk algılarıyla hareket eder. Oyuncuya erişmeyen bilgi otomatik olarak karakterin bilgisi sayılmaz. ## B. Coğrafya, hareket ve enfeksiyon - Hücreler nüfus yoğunluğu, arazi, iklim, yol, liman, havaalanı, hastane, enerji, su ve yerel yönetim kapasitesi bakımından farklıdır. Komşuluk tek başına enfeksiyon aktarımını kanıtlamaz. - Hücreler arası enfeksiyon için temas, insan/enfekte hareketi veya doğrulanmış mekanizma gerekir. Uzak sıçrama hava/deniz ulaşımı, göç, ticaret, askerî hareket veya kaçak geçişle olabilir; rota kapasitesi, kontrol, süre ve gecikme hesaba katılır. - Sınır kapatma hareketi sıfırlamaz. Gıda, ilaç, enerji, bakım personeli ve insani yardım koridorları gerekir; trafik başka rotaya kayabilir. Alternatif güzergâhın kapasitesi yetmezse kuyruk ve gecikme artar. - Maruziyet, enfeksiyon, klinik hastalık, dönüşüm ve ölüm ayrı kaydedilir. Her temas enfeksiyon değildir. Kuluçka, bulaştırıcılık dönemi, belirti öncesi bulaş ve çevresel kalıcılık kanıt düzeyine göre güncellenir. - Vaka/ölüm sayıları eksik test, kayıt kaybı ve rapor gecikmesi nedeniyle tahmin aralığıyla sunulur. Bilinmiyor geçerli sonuçtur. Karantina, izolasyon, havalandırma, temas azaltma ve kişisel koruma farklı mekanizmalardır. - Önlemler bulaşmayı azaltırken gelir, eğitim, kronik bakım, aile birliği, temel haklar ve kamu güveni üzerinde maliyet yaratabilir. Damgalama bildirimden kaçınmayı artırabilir. ## C. Sağlık sistemi Hastane kapasitesi yatak sayısından ibaret değildir: personel/vardiya, oksijen, elektrik, su, ilaç, sarf, laboratuvar, kan ürünleri, ambulans, atık, güvenlik ve nakil birlikte çalışmalıdır. - Nominal yatak sayısı ile fiilî hizmet kapasitesi ayrıdır. Personel eksikliği, enfeksiyon, tükenmişlik, elektrik/su, cihaz arızası, tedarik ve güvenlik kapasiteyi düşürür. - NAE dışı kalp krizi, doğum, travma, kanser, diyabet ve kronik hastalar varlığını sürdürür; salgın dışı bakım talebi ortadan kalkmaz. - Hastane tahliyesi hasta nakli, alternatif tesis, oksijen, ilaç, kayıt, refakatçi ve ambulans ister. Kapanan tesisin yükü komşu hastanelere aktarılır; kapasite yoksa bekleme ve sevk süresi artar. - Sağlık çalışanının korunması, dinlenmesi, güvenli ulaşımı ve aile güvenliği personel devamlılığını etkiler. Toparlanma personel eğitimi, onarım, tedarik ve güvenin yeniden kurulmasını gerektirir. ## D. Temel ihtiyaçlar, ekonomi ve tedarik Su, gıda, yakıt, elektrik, ilaç, hijyen, yedek parça ve atık ayrı akışlardır. Üretim, stok, sevkiyat, dağıtım ve son kullanıcı erişimi farklı aşamalardır. - Stok tüketim hızı, ikmal süresi, nüfus, bozulma, panik alımı, göç, yol, depolama ve güvenliğe bağlıdır. Kıtlık ülkeye/şehre eşit dağılmaz. - Fiyat yalnızca arz-talep değildir; yakıt, sigorta, iş gücü, ödeme, güvenlik, kur ve beklenti etkiler. Fiyat tavanı veya sübvansiyon kısa vadede erişim sağlar; arz düzelmezse kuyruk/karaborsa yaratabilir. - Karne, kupon ve takas kayıt/denetim/güven ister; dışlama ve yolsuzluk riski taşır. Tarım tohum, su, toprak, gübre, enerji, makine, iş gücü, depolama ve nakliye gerektirir. - Su pompaları elektrik, arıtma, boru, operatör ve atık su altyapısına bağlıdır. Kesinti hijyen ve genel sağlık yükünü artırabilir; NAE bulaşma yolu olduğu ayrıca kanıtlanmalıdır. - Elektrik üretim, iletim, dağıtım ve kullanıcı erişimi ayrı aşamalardır. Jeneratör yakıt/bakım/operatör; mikro şebeke uzman ve yedek parça ister. Kesinti hastane, su, soğuk zincir, haberleşme ve üretimi etkiler. - Haberleşme baz istasyonu, fiber, omurga, veri merkezi, enerji ve bakım ister. Uydu terminali de güç, görüş hattı, kapasite ve eğitim gerektirir. Her kesinti sabotaj değildir; arıza, hava, yazılım ve personel de neden olabilir. - Tedarik zinciri üretici → depo → taşıma → aktarma → dağıtım → kullanıcı aşamalarından oluşur. Liman, hava, kara ve demiryolu farklı yük/kapasite taşır; birbirlerinin tam ikamesi değildir. Darboğaz etkisi stok tamponu tükendiğinde büyür. - İşletme kapanması arzı, ücreti, vergiyi, krediyi, kirayı ve tedarikçiyi etkiler. Ödeme altyapısı elektrik, ağ, kimlik doğrulama, personel ve güven ister. Sağlıkçı, sürücü, teknisyen, çiftçi ve enerji operatörü birbirinin yerine geçmez. ## E. Devlet, hukuk ve güvenlik - Siyasi makam, hukuki yetki, kurum kapasitesi ve fiilî saha kontrolü ayrıdır. Emir için emir zinciri, personel bağlılığı, iletişim, kaynak ve meşruiyet gerekir; lider bütün kurumları otomatik yönetemez. - Asker, polis, belediye, sağlık kurumu, şirket ve yerel topluluk farklı görev ve yetkilere sahiptir. Ortak komuta açık görev, iletişim ve hesap verebilirlik ister. - Karantina, sokağa çıkma yasağı, kamulaştırma ve tahliye hukuki dayanak, uygulama kapasitesi, denetim ve kamu iletişimi gerektirir. Uzayan kısıtlamalar geçim, eğitim, sağlık erişimi ve güven maliyeti doğurur. - Askerî kapasite personel sayısı değildir: komuta, eğitim, bakım, yakıt, mühimmat, sağlık desteği, haberleşme, moral ve ikmal gerekir. Yorgunluk ve uzayan ikmal hattı hazır olmayı düşürür. - Yerel savunma, milis, suç ağı, yağmacı ve organize topluluk farklı aktörlerdir. Amaç, disiplin, meşruiyet ve sivillere yaklaşımına göre davranırlar; her grup otomatik düşman değildir. - Güvenlik operasyonu alan açabilir; sivil zarar, altyapı hasarı ve güven kaybı uzun vadeli riski artırabilir. Devlet çöküşü tek olay değildir; gelir toplama, hizmet, hukuk, güvenlik ve bölgesel kontrol farklı hızlarda zayıflar/toparlanır. ## F. Toplum, göç ve bilgi - Göç aile, iş, su, gıda, barınma, sağlık, güvenlik, eğitim, gelir ve algılanan riskle belirlenir. Göçmen otomatik enfekte veya düşman değildir. - Ani nüfus artışı barınma, su, kanalizasyon, okul, sağlık ve iş üzerinde baskı yaratır. Kayıt hizmet planlamasını kolaylaştırır; ayrımcı/zorlayıcı uygulama saklanmayı artırabilir. - Çocuk koruma, yaşlı bakımı, engellilik, gebelik, kronik hastalık ve ruh sağlığı özel hizmet ister. Eğitim kesintisi uzun vadeli beceri kaybıdır. - Bilgi sınıfları doğrulanmış gözlem, resmî açıklama, uzman yorumu ve söylentidir. Kaynak, zaman, yer, güven ve çelişkili kanıt ayrılır. - Haber yayılımı iletişim ağı, dil, sansür, medya güveni ve zamana bağlıdır. Yanlış bilgi panik alımı, yanlış tahliye, sağlık güvensizliği ve çatışma doğurabilir; düzeltme aynı hızda yayılmayabilir. - Şeffaf belirsizlik beyanı güveni koruyabilir. Sansür bazı söylentileri bastırırken erken uyarı ve bağımsız doğrulamayı zayıflatabilir. Güven tutarlı davranış, yeterlilik ve hesap verebilirlikle değişir. ## G. Bilim, teknoloji ve ekoloji - Araştırma güvenilir örnek, kayıt zinciri, hipotez, kontrol, tekrar, etik/biyogüvenlik, klinik kanıt, üretim, kalite ve izlem gerektirir. Uzmanlık altyapının yerine geçmez. - Gözlem korelasyon olabilir; nedensellik kontrol ve tekrar ister. Kontamine/yanlış etiketli numune sonucu geçersiz kılabilir. - Aşı etkinliği, güvenliği, koruma süresi, yaş/soy kapsamı ve ağır hastalığı azaltma etkisi ayrıdır. Tesis, ham madde, personel, enerji, su, kalite ve dağıtım olmadan keşif halka ulaşmaz. - Işık, ses, atık, bariyer, UV ve devriye düzeni enfekte hareketini/habitatı değiştirebilir. Bu davranışsal kayma genetik evrim değildir. Savunma bir bölgede etkili, diğerinde etkisiz olabilir. - Enfekte yoğunluğu habitat, kaynak, iklim, insan kontrolü, hareket ve gözlem kapasitesine bağlıdır. Bir hücrede düşüş başka yerde artışla eşleşebilir; eski soylar izole alanlarda kalabilir. - Mevsim, sıcaklık, sel, yangın, deprem, kuraklık ve fırtına enerji, su, tarım, hareket ve barınağı etkiler. Her afet NAE kaynaklı değildir. ## H. Geri besleme döngüleri Bu döngüler tetikleyici ve bağlantı mevcutsa çalışır; otomatik senaryo değildir. - Sağlık: vaka yükü artar → bekleme/personel baskısı → güven ve bildirim azalması → tespit/bakım zayıflaması. Personel koruma, kapasite ve açık iletişim döngüyü kırabilir. - Enerji-su: şebeke/yakıt arızası → pompa/oksijen/soğuk zincir aksaması → sağlık/onarım yükü → enerjiye ek baskı. Yedek güç, parça ve öncelikli yük yönetimi etkiler. - Liman-ilaç: rota kesintisi → ilaç gecikmesi → hastane stoku azalması → sevkiyat ihtiyacı artışı. Alternatif rota ve tampon stok etkiler. - Göç-toplum: güvensizlik → göç → hizmet/barınma baskısı → kaynak çatışması → ayrımcılık/güvenlik sorunu. Adil dağıtım ve yerel katılım kırabilir. - Bilgi-uyum: çelişkili haber → güven azalması → önlem uyumu düşmesi → risk/söylenti artışı. Şeffaf veri ve güvenilir iletişim kırabilir. - Güvenlik-meşruiyet: sivil zarar → iş birliği ve saha bilgisi kaybı → güvenlik maliyeti artışı. Hesap verebilirlik ve sivil koruma kırabilir. - Bilim-dağıtım: buluş → sınırlı üretim → tahsis anlaşmazlığı/karaborsa → güven ve erişim kaybı. Şeffaf önceliklendirme ve kapasite yatırımı kırabilir. - Savunma-habitat: bariyer/temizlik → enfekte hareketinin değişmesi → yeni gözlem ve önlem ihtiyacı. Bu mutasyon kanıtı değildir. ## I. Karar çözümleme ve tur güncellemesi Her kararda fayda, doğrudan maliyet, gecikmeli risk, fırsat maliyeti ve geri döndürülebilirlik değerlendirilir. Hızlı karar bilgi eksikliği; beklemek gecikme maliyeti doğurur. Başarısızlık kaynak ve yeni bilgi bırakır; başarı da yaralanma, borç, altyapı hasarı veya başka bölgenin savunmasız kalmasıyla sonuçlanabilir. Her zaman adımında sırayla olay/kanıt; hücre/saha; insan-mal-enerji-bilgi akışları; kapasite/iş yükü; NPC hedefleri; geri besleme; gecikmeli etkiler; bilinmeyenler ve oyuncu seçenekleri değerlendirilir. Değişmeyen durum korunur; her tur felaket üretilmez. Raporlar doğrulanmış gerçek, resmî açıklama, uzman yorumu, söylenti ve bilinmeyeni ayırır. Rol/konum/bağlantı dışındaki bilgi gizli kalır. Tahmin kesinmiş gibi sunulmaz; başarı, çalışan kurumlar, açılan koridorlar ve toparlanma da raporlanır. Önceki gerçekler yeni kanıt/gerekçe olmadan değişmez. Aynı koşullar benzer sonuç verir. Somut baskı olmadan sistem çökmez; toparlanma zaman, kaynak, eğitim, bakım ve güven ister. Teknoloji sınırsız enerji/uzmanlık sağlamaz. Oyun 2030/2050'de bitmez; tarihsel hafıza ve karar sonuçları korunur. ## Ekonomik sıralama ve ülke profilleri — 2026 Başlangıç sırası, IMF World Economic Outlook Ekim 2026 sürümündeki **2026 nominal GSYH tahminlerine** (cari USD) dayanır. Bunlar yıl sonu gerçekleşmesi değil tahmindir; kur ve veri revizyonları sıralamayı değiştirebilir. Nominal GSYH toplam üretim ölçeğidir; kişi başına gelir, servet, satın alma gücü, eşitsizlik veya kriz dayanıklılığı değildir. | Sıra | ISO3 | Ülke | 2026 nominal GSYH (trilyon USD) | |---:|---|---|---:| | 1 | USA | Amerika Birleşik Devletleri | 32.642 | | 2 | CHN | Çin | 21.546 | | 3 | DEU | Almanya | 5.471 | | 4 | JPN | Japonya | 4.342 | | 5 | GBR | Birleşik Krallık | 4.268 | | 6 | IND | Hindistan | 4.060 | | 7 | FRA | Fransa | 3.554 | | 8 | RUS | Rusya | 2.861 | | 9 | ITA | İtalya | 2.702 | | 10 | BRA | Brezilya | 2.655 | | 11 | CAN | Kanada | 2.490 | | 12 | KOR | Güney Kore | 2.246 | | 13 | MEX | Meksika | 2.176 | | 14 | AUS | Avustralya | 2.111 | | 15 | ESP | İspanya | 2.085 | | 16 | TUR | Türkiye | 1.818 | | 17 | IDN | Endonezya | 1.480 | | 18 | NLD | Hollanda | 1.424 | | 19 | SAU | Suudi Arabistan | 1.343 | | 20 | CHE | İsviçre | 1.136 | Bu liste yalnızca ekonomik çalışma sırasıdır. Askerî kapasite, halk sağlığı, araştırma, gıda, enerji, ilaç, yönetim, sınır güvenliği ve toplumsal dayanıklılık ayrı değerlendirilir. AB gibi egemen devlet olmayan birlikler 195 ülkelik devlet listesine eklenmez. ## Ülke profili 01 — ABD **Açılış kesiti:** 30 Ekim 2026, 08.00. **ISO3:** USA. **Ekonomik sıra:** 1/195. Kaynaklı olgular, analitik değerlendirme ve oyun varsayımları ayrıdır. ### Başkent, hükümet ve karar mekanizması - **Başkent:** Washington, D.C. **Yönetim:** 50 eyaletli federal başkanlık cumhuriyeti; federal, eyalet, yerel ve kabile yönetimleri bulunur. - **Devlet ve hükümet başkanı:** Donald J. Trump. **Başkan yardımcısı:** JD Vance. Başkan aynı zamanda silahlı kuvvetlerin başkomutanıdır. - **Yasama:** Senato ve Temsilciler Meclisinden oluşan iki kanatlı Kongre. **Yargı:** Federal mahkemeler ve Yüksek Mahkeme. - Başkan ulusal koordinasyon sağlayabilir; ancak Kongre ödenekleri, mahkemeler, eyalet valileri, yerel sağlık birimleri, bürokrasi, personel ve özel sektör uygulamanın hızını/kapsamını sınırlar. Federal emir her eyalette otomatik ve eşzamanlı uygulama yaratmaz. - Başkanlık halefiyeti anayasal sıraya tabidir; başkan yardımcısı ilk sıradadır. ### Ekonomi IMF WEO Ekim 2026 tahminleri: **nominal GSYH 32,642 trilyon USD**; kişi başına nominal GSYH yaklaşık **95.212 USD**; reel büyüme **%2,3**; ortalama tüketici enflasyonu **%3,6**; işsizlik **%4,2**; genel devlet brüt borcu GSYH'nin **%126,8'i**. - Güçlü yanlar: derin sermaye piyasaları, doların küresel rezerv/ödeme rolü, büyük iç pazar, teknoloji ve hizmet sektörleri, geniş vergi tabanı. - Kısıtlar: yüksek kamu borcu/bütçe açığı, ticaret gerilimleri ve küresel ara malı tedarik zincirlerine bağlılık. ### Askerî güç ve savunma - Kuvvetler: Kara Kuvvetleri (Army), Deniz Kuvvetleri (Navy), Deniz Piyadeleri (Marine Corps), Hava Kuvvetleri (Air Force), Uzay Kuvvetleri (Space Force). Sahil Güvenlik ayrı kurumsal zincirdedir; National Guard'ın federal ve eyalet rolleri vardır. - FY2026 **yetkili aktif personel son gücü 1.302.800**: Kara 454.000; Deniz 344.600; Deniz Piyadeleri 172.300; Hava 321.500; Uzay 10.400. Bu yasal yetki sayısıdır; gerçek zamanlı mevcut personel değildir. - FY2026 **Reserve + National Guard yetkili toplamı 764.900**. - SIPRI'ye göre 2025 askerî harcaması yaklaşık **954 milyar USD**; 2024'e göre reel **%7,5 düşüş**. Bu, bütçe yetkisiyle aynı muhasebe ölçütü değildir. - Küresel hava/deniz erişimi, istihbarat, lojistik ve savunma sanayi kapasitesi çok yüksektir. Küresel konuşlanma uzun ikmal ve bakım hatları da yaratır. Kullanılabilir mühimmat/yakıt/yedek parça stoklarının gün cinsinden toplamı doğrulanmamıştır. ### Sağlık ve araştırma - Kamu-özel finansmanlı karma sağlık sistemi; erişim sigorta, gelir ve bölgeye göre değişir. - OECD Health at a Glance 2025: 1.000 kişide **2,8 hastane yatağı**, **2,7 pratisyen hekim**, **12,4 hemşire**. Hastane yatağı yoğun bakım yatağı değildir; ülke çapında karşılaştırılabilir yoğun bakım toplamı burada doğrulanmamıştır. - CDC ulusal gözetim ve rehberlik sağlar; saha uygulamasında eyalet/yerel sağlık birimleri önemlidir. CDC PHEP programı 62 eyalet, yerel ve bölgesel sağlık birimine hazırlık desteği sağlar. - NIH FY2026 program düzeyi finansmanı **47,5 milyar USD**; NIH FY2025 dış araştırma hibeleri **35,3 milyar USD**. NIH, CDC, FDA, BARDA, üniversiteler ve biyoteknoloji şirketleri genomik, viroloji, aşı, klinik araştırma ve biyolojik üretimde çok yüksek kapasite sağlar. - Yüksek araştırma kapasitesi; örnek kalitesi, klinik doğrulama, etik/biyogüvenlik, finansman, üretim ve dağıtım darboğazlarını ortadan kaldırmaz. ### Gıda, su ve enerji - Mısır, soya, buğday, et, süt, yem ve kuruyemişte büyük üretici/ihracatçıdır. - USDA verisi: 2025 tarımsal ihracat yaklaşık **171,49 milyar USD**, ithalat **212 milyar USD**. İthalatın değer olarak önemli bölümü yüksek katma değerli tüketici ürünleridir; bu, temel tahıllarda dışa bağımlılık anlamına gelmez. - Su riski bölgeseldir; Batı/Güneybatı kuraklığı ve sulama baskısı ayrıca izlenir. Ulusal tahıl/ticari stokların kaç gün yeteceği doğrulanmamıştır. - EIA: 2025 ham petrol üretimi günlük ortalama **13,6 milyon varil** ile dünya lideridir. DOE 2026 birincil enerji tüketimi karması: petrol %38, doğal gaz %36, yenilenebilir %9, nükleer %9, kömür %8. - Büyük yerli üretim enerji dayanıklılığını artırır; şebeke, rafineri, boru hattı, yakıt dağıtımı ve kritik yedek parça darboğazlarını ortadan kaldırmaz. ### İlaç ve tıbbi sarf - Yenilikçi ilaç, biyolojik ürün, aşı ve ileri biyoteknoloji üretiminde güçlüdür. - FDA'nın 2025 verisine göre ABD'de dağıtılan ilaçların yarısından fazlası yurt dışında üretilir; markalı ürünlerin yaklaşık **%53'ü**, jeneriklerin **%69'u** dış üretimlidir. API üreticilerinin yaklaşık **%11'i ABD'de**, %22'si Çin'de, %44'ü Hindistan'dadır. - Sonuç: yenilikçi/biyolojik ürünlerde güçlü; jenerik ilaç ve etken madde tedarikinde dışa bağımlılık belirgindir. API, steril dolum, ambalaj, liman ve soğuk zincir kesintileri hastanelere gecikmeli yansıyabilir. - Antibiyotik, antiviral ve PPE için ülke çapında doğrulanmış stok günü yoktur; hastane ve dağıtıcı stokları bölgesel ele alınır. ### Sınır, göç ve salgın politikası - Kanada ve Meksika ile uzun kara sınırları; Atlantik, Pasifik ve Karayipler üzerinden deniz/hava girişleri vardır. - DHS sınır/göç kurumları federal hukuk, mahkeme denetimi, eyalet/yerel yetkiler ve uluslararası yükümlülüklerle çalışır. 2026 yönetiminin sınır denetimine yüksek siyasi öncelik vermesi açılış politika varsayımıdır; ticaret, vatandaş dönüşü, sığınma ve insani istisnalar otomatik olarak sona ermez. - Salgın yanıtı **federal koordinasyon + eyalet/yerel uygulama** modelidir. CDC gözetimi, laboratuvarlar, eyalet sağlık birimleri, FDA düzenlemesi ve federal lojistik devreye girebilir. - NAE'nin bulaşma yolu, kuluçka, belirti öncesi bulaş ve şiddeti açılışta bilinmez; kanıt ve yasal karar olmadan ülke çapında karantina varsayılmaz. ### Açılış dengesi ve harita durumu Ekonomik/finansal/teknolojik etki, küresel askerî erişim ve biyomedikal araştırma **çok yüksek**; tarımsal ve enerji üretimi **yüksek**; sağlık hizmetine erişim bölgesel olarak eşitsiz; jenerik ilaç/API tedarik bağımsızlığı **sınırlı**; ulusal stok günleri **bilinmiyor**. Mevcut haritada “United States” adını taşıyan bazı hücreler bulunur; ancak bunlar 50 eyalet ve Washington, D.C.'nin doğrulanmış eksiksiz siyasi haritası değildir. Bu profil hiçbir hücreyi otomatik olarak ABD'ye atamaz; hücre-egemenlik eşlemesi ayrıca yapılacaktır. ### ABD kaynakları 1. IMF, World Economic Outlook Database, October 2026: https://data.imf.org/datasets/WEO 2. White House, Administration / Executive Branch: https://www.whitehouse.gov/Administration/ ; https://www.whitehouse.gov/government/executive-branch/ 3. SIPRI, Trends in World Military Expenditure 2025: https://www.sipri.org/publications/2026/sipri-fact-sheets/trends-world-military-expenditure-2025 4. US DoD, FY2026 Budget Request: https://comptroller.defense.gov/Portals/45/Documents/defbudget/FY2026/FY2026_Budget_Request.pdf 5. OECD, Health at a Glance 2025 — United States: https://www.oecd.org/en/publications/health-at-a-glance-2025_15a55280-en/united-states_3517f35e-en.html 6. NIH FY2026 finansman ve FY2025 araştırma hibeleri: https://www.grants.nih.gov/grants/guide/notice-files/NOT-OD-26-059.html ; https://grants.nih.gov/news-events/nih-extramural-nexus-news/2026/03/fiscal-year-2025-by-the-numbers-extramural-grant-investments-in-research 7. CDC PHEP 2026: https://www.cdc.gov/orr/media/pdfs/2026/02/DSLR_PHEP-Every-Response-is-Local_Feb2026_508.pdf 8. USDA 2025 tarımsal ticaret: https://fas.usda.gov/data/trade ; https://ers.usda.gov/data-products/ag-and-food-statistics-charting-the-essentials/agricultural-trade 9. EIA 2025 ham petrol üretimi: https://www.eia.gov/todayinenergy/detail.php?id=67844 10. DOE 2026 USEER: https://www.energy.gov/documents/2026-useer-appendices-i 11. FDA PreCheck / API bağımlılığı: https://www.fda.gov/industry/fda-precheck-pilot-program **Veri güveni:** IMF makro tahminleri yüksek; resmî liderlik/yapı yüksek; SIPRI askerî harcaması yüksek-orta (tahmin); DoD personel sayıları yetkili son güçtür, gerçek zamanlı mevcudiyet değildir; yoğun bakım toplamı, ulusal stok günleri ve hücre-ülke eşlemesi doğrulanmamıştır. --- # Türkiye Cumhuriyeti — ülke profili ve simülasyon başlangıç durumu **Profil tarihi: 30 Ekim 2026.** Sayısal göstergelerde son yayımlanmış resmî veri veya en güncel uluslararası karşılaştırma kullanılır. 2026 yıllık makroekonomik değerleri gerçekleşmiş sonuç değil, IMF tahminidir. ## 1. Coğrafya, sınırlar ve stratejik konum - Başkent Ankara; en büyük metropol İstanbul. Ülke Anadolu ve Doğu Trakya üzerinde, Avrupa ile Asya arasında yer alır. - Kara komşuları: Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan'ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti, İran, Irak ve Suriye. - Deniz çevresi: Karadeniz, Marmara Denizi, Ege Denizi ve Akdeniz. İstanbul ve Çanakkale boğazları Karadeniz'i Akdeniz deniz sistemine bağlayan stratejik geçiştir. - Dağlık doğu ve kuzeydoğu, boğazlar, büyük metropoller, kıyı limanları ve sınırlı sayıdaki ana ulaşım koridorları lojistikte belirleyicidir. Deprem, sel, heyelan, orman yangını, sıcak hava dalgası ve kuraklık bölgesel risklerdir. - Haritadaki mevcut iki hücre Türkiye olarak etiketlendi: **Türkiye · Anadolu (cell 128)** ve **Türkiye · Trakya (cell 403)**. Bu, ülkenin egemenliğini başlangıçta tanımlar; hücre geometrisi ayrıntılı il/ilçe sınırı değildir ve kıyı/sınır çizgilerinin hassasiyeti ayrıca iyileştirilmelidir. ## 2. Devlet, yönetim ve karar alma - Rejim: Anayasal cumhuriyet; yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir. Yasama organı tek meclisli Türkiye Büyük Millet Meclisi, yargı ise anayasal mahkemeler ve bağımsız mahkemeler sistemidir. - Cumhurbaşkanı: Recep Tayyip Erdoğan (profil tarihi itibarıyla). Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır. TBMM kanun yapar; bütçe ve denetim işlevleri yürütmenin kararlarını etkiler. - Kriz yönetiminde Cumhurbaşkanlığı, İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Millî Savunma Bakanlığı, AFAD, valilikler, belediyeler, emniyet, jandarma, Türk Silahlı Kuvvetleri, üniversiteler ve özel sektör aynı komuta zincirinin parçaları değildir; yetki, görev ve koordinasyon ilişkileri dikkate alınmalıdır. - Simülasyon ilkesi: Merkezî karar kapasitesi yüksek olabilir; ancak uygulama sahadaki personel, yerel idare, bütçe, lojistik, hukuk, kamu güveni ve bilgi kalitesine bağlıdır. Bir kararın alınması, ülke çapında eşzamanlı uygulanacağı anlamına gelmez. ## 3. Nüfus ve kentleşme - TÜİK dönemlik nüfus verisini aktaran 20 Ağustos 2026 tarihli açıklamaya göre 1 Temmuz 2026 nüfusu **86.320.602** kişidir. 2025 yıl sonu ADNKS nüfusu **86.092.168** idi. - Nüfus ve kritik hizmetler İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya, Adana, Gaziantep, Konya ve diğer büyük kentlerde yoğunlaşır. İstanbul tek başına çok büyük nüfus, liman, finans, sanayi ve boğaz geçişi baskısı yaratır. - Simülasyonda nüfusun ülke hücrelerine eşit dağıtılması yanlıştır: metropol, kıyı, sanayi ve sınır bölgeleri farklı yoğunlukta tutulmalıdır. Yaş yapısı, iç göç ve mevsimsel turizm ayrıca dikkate alınır. ## 4. Ekonomi, finans ve dış ticaret - IMF Ekim 2026 WEO tahmin derlemesinde 2026 nominal GSYH yaklaşık **1,818 trilyon USD**, reel büyüme yaklaşık **%2,7**, yıllık ortalama tüketici enflasyonu yaklaşık **%31,2**, işsizlik yaklaşık **%8,2** ve genel devlet brüt borcu yaklaşık **GSYH'nin %22,5'i** olarak görünür. Bunlar tahmindir; nominal USD büyüklüğü döviz kuru varsayımına duyarlıdır. - Üretim tabanı: otomotiv ve yan sanayi, makine, beyaz eşya, tekstil/hazır giyim, demir-çelik, kimya, savunma-havacılık, gıda işleme, inşaat malzemeleri, lojistik, turizm ve hizmetler. - Avrupa Birliği en büyük ticaret ortağıdır. Avrupa Komisyonuna göre 2025 mal ticareti yaklaşık **217,6 milyar avro**; AB Türkiye'nin mal ihracatı ve ithalatında başlıca ortak konumundadır. Türkiye'nin 2025 ihracatında Almanya, Birleşik Krallık, ABD, İtalya ve Irak öne çıkmıştır; ithalatta Çin başlıca tedarikçiler arasındadır. - Güçlü taraflar: çeşitlenmiş imalat, ihracat altyapısı, coğrafi lojistik konum, turizm gelirleri ve geniş iç pazar. Kırılganlıklar: enerji ve bazı ara malı ithalatı, döviz kuru/enflasyon oynaklığı, dış finansman ihtiyacı, ithal teknoloji ve kimyasal girdiler, küresel talep ve finansman koşullarına duyarlılık. - Salgın simülasyonunda tedarik şoku yalnızca gıda kıtlığına indirgenmemeli; ilaç hammaddesi, laboratuvar reaktifi, elektronik, yedek parça, yakıt, ambalaj, soğuk zincir ve döviz likiditesi ayrı darboğazlardır. ## 5. Askerî ve güvenlik kapasitesi - Türkiye NATO üyesidir (1952'den beri); Karadeniz, Doğu Akdeniz, Ege, Kafkasya, Orta Doğu ve Balkanlar arasında bölgesel askerî/lojistik erişime sahiptir. - SIPRI'ye göre 2025 askerî harcaması yaklaşık **30,0 milyar USD**; 2024'e göre reel artış **%7,2**. Bu harcama tahmini, aktif personel sayısı veya kullanılabilir muharip birlik sayısı değildir. - Kara, deniz, hava, özel kuvvet, jandarma, sahil güvenlik, emniyet ve istihbarat kapasitesi farklı görev ve yetkilere sahiptir. İHA/SİHA, zırhlı araç, füze, gemi, elektronik harp ve mühimmat üretiminde yerli savunma sanayii gelişmiştir; motor, yarı iletken, bazı sensörler, ileri elektronik ve belirli kritik bileşenlerde dış tedarik riski sürer. - Açılışta askerî kapasiteyi tek bir “ordu gücü” sayısına indirgeme: personel, eğitim, hazırlık, mühimmat, bakım, yakıt, haberleşme, hava savunma, deniz ulaştırması ve sivil otoriteyle koordinasyon ayrı değişkenlerdir. - Salgın sırasında askerî kurumlar lojistik, tahliye, tesis güvenliği, mühendislik ve destek sağlayabilir; sağlık otoritesinin yerine otomatik olarak geçmez. ## 6. Sağlık sistemi, halk sağlığı ve biyomedikal kapasite - OECD Health at a Glance 2025 karşılaştırmasında Türkiye'de 1.000 kişiye **2,4 hekim**, **2,9 hemşire** ve **3,1 hastane yatağı** düşmektedir. OECD ortalamaları sırasıyla 3,9; 9,2 ve 4,2'dir. Kişi başı sağlık harcaması satın alma gücü paritesinde **2.309 USD**, GSYH payı **%4,7** olarak verilmiştir. Bu göstergeler personel baskısının, özellikle hemşire kapasitesinde, önemli olabileceğini gösterir. - Sağlık sistemi Sağlık Bakanlığı kamu hastaneleri, üniversite hastaneleri, şehir hastaneleri, özel hastaneler, aile sağlığı merkezleri, 112 acil sağlık ve halk sağlığı/laboratuvar ağlarından oluşur. Yatak sayısı tek başına yoğun bakım, oksijen, ventilatör, personel veya sarf kapasitesini göstermez. - Güçlü taraflar: geniş hastane ağı, acil sağlık ve yoğun bakım deneyimi, ilaç üretim altyapısı, aşı ve tanı alanında araştırma kurumları. Kısıtlar: bölgesel uzman/personel dağılımı, hemşire yoğunluğu, ithal tıbbi cihaz/reaktif ve bazı ilaç hammaddeleri, yoğun bakımın gerçek zamanlı doluluk durumu. - NAE başlangıcında bulaşma yolu, kuluçka, belirti öncesi bulaş, ölüm oranı ve tedavi bilinmez. Sağlık Bakanlığı ve referans laboratuvarları kanıt toplar; vaka tanımı, test stratejisi, izolasyon ve temaslı takibi yeni veriye göre güncellenir. Oyunda başlangıçtan itibaren bilinen bir tedavi veya otomatik ulusal kapanma bulunmaz. ## 7. İlaç, biyoteknoloji ve araştırma - Türkiye ilaç sanayisi formülasyon, jenerik ilaç, ambalaj, dolum, biyoteknolojik ürün geliştirme ve klinik araştırma altyapısına sahiptir. İlaç Endüstrisi İşverenler Sendikası sektör raporunda Aralık 2024 itibarıyla **109 üretim tesisi** (99 beşerî ilaç ve 10 radyofarmasötik) ve **13 etkin madde (API) üretim tesisi** bildirilmiştir. - Tesis sayısı, yerli üretimin tüm etkin maddeleri veya tüm ileri biyolojik ilaçları karşıladığı anlamına gelmez. API, biyoreaktör girdileri, hücre kültürü ortamları, tek kullanımlık biyoproses sarfları, analitik kitler ve ileri cihaz bileşenlerinde ithal tedarik riski ayrıca modellenmelidir. - TÜBİTAK, üniversiteler, teknoparklar, kamu araştırma merkezleri, hastane laboratuvarları ve özel sektör Ar-Ge aktörleri arasında kapasite dağılmıştır. Bilimsel kapasiteyi patent, üretim ölçeği, GMP, klinik araştırma, kalite kontrol ve ruhsatlandırma kapasitesinden ayrı ölç. ## 8. Gıda, tarım ve su - TÜİK 2024/25 pazarlama yılı bitkisel ürün denge tablolarında toplam tahıllarda kendine yeterlilik **%91,1**, buğdayda **%104,3**, arpada **%84,6**, mısırda **%73,1**, soyada **%4,2** olarak verilmiştir. - Buğdayda genel yeterlilik, yem ve yağlı tohumlarda bağımsızlık anlamına gelmez. Hayvancılık yem zinciri, gübre, tohum, mazot, sulama elektriği, tarım kimyasalları, depolama ve liman/karayolu akışı üretimin devamlılığı için kritiktir. - 2025 toplam bitkisel üretimi önceki yıla göre **%11,6 azalarak 121 milyon ton** olmuştur; iklim ve yıllık verim dalgalanması simülasyonda dikkate alınmalıdır. - Su stresi havza bazında değişir. İç Anadolu, Güneydoğu, Ege ve Akdeniz havzalarında kuraklık/sulama baskısı; baraj doluluğu, yeraltı suyu, sulama altyapısı ve şehirlerin su temini üzerinden etkili olabilir. Ulusal gıda stoku için doğrulanmış tek bir “kaç gün yeter” değeri kullanılmamalıdır. ## 9. Enerji ve kritik altyapı - Enerji Bakanlığına göre 2025 elektrik üretimi **366,9 TWh**, tüketimi **364,8 TWh**. Üretim karması: kömür **%33,3**, doğal gaz **%22,3**, hidroelektrik **%15,7**, rüzgâr **%10,8**, güneş **%11,9**, jeotermal **%3,1**, diğer **%3**. - Eylül 2026 sonu kurulu güç **127.355 MW**. Kurulu güç ile her an kullanılabilir güç aynı değildir; yakıt, hava koşulları, bakım, şebeke iletimi ve depolama kısıtları vardır. - Türkiye petrol ve doğal gazda önemli ölçüde dış tedarik/ithalat riskine sahiptir. Boru hatları, LNG terminalleri, rafineriler, limanlar, elektrik iletim omurgası, doğal gaz depolama ve dağıtım şebekeleri stratejik altyapıdır. - Elektrik üretiminin coğrafi dağılımı ve ana iletim hatları, büyük sanayi merkezleri ve metropol talebiyle birlikte modellenmelidir. Tek bir santral kaybı otomatik ülke çapı kesinti yaratmaz; yedeklilik ve şebeke topolojisi belirleyicidir. ## 10. Göç, sınır güvenliği ve dış ilişkiler - Suriye, Irak, İran, Kafkasya, Ege ve Doğu Akdeniz kaynaklı hareketlilik; sınır geçişleri, düzensiz göç, mülteci koruması, ticaret, enerji ve güvenlik politikalarını etkiler. - Türkiye'nin NATO üyeliği, AB Gümrük Birliği, Karadeniz Ekonomik İşbirliği, Türk Devletleri Teşkilatı, G20, OECD ve bölgesel diplomasi kanalları dış destek ve koordinasyon seçenekleri sunar. Ancak müttefikler arasında çıkar farklılıkları vardır; yardım ve ortak operasyon otomatik değildir. - Salgın sınır politikası; vatandaşların dönüşü, ticaret koridorları, transit geçiş, sığınma yükümlülükleri, liman/havalimanı denetimi ve komşu ülkelerle veri paylaşımını birlikte etkiler. ## 11. Afet yönetimi ve NAE başlangıç davranışı - AFAD'ın Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP), bakanlıklar, kamu kurumları, özel sektör, STK'lar ve kişilerin afet müdahalesindeki rol ve sorumluluklarını tanımlar. Türkiye Afet Risk Azaltma Planı 2022–2030; deprem, sel, orman yangını, salgın hastalık ve KBRN dahil çoklu riskleri kapsar. - Bu planlar kurumsal çerçeve sağlar; gerçek performans personel mevcudu, iletişim, lojistik, yerel kapasite, hasar, siyasi karar, halkın güveni ve olayın eşzamanlılığına bağlıdır. - NAE'nin ilk 180 gününde bilinen salgın yoktur. 180. günün sonunda ilk odak rastgele bir kara hücresinde belirir; Türkiye'nin başlangıçta bu odağı bildiği veya özel koruma altında olduğu varsayılmaz. Türkiye'nin coğrafi hücreleri, komşu ülkeler ve uluslararası ulaşım bağlantıları salgının yayılmasını etkileyebilir. ## 12. Simülasyon için başlangıç dengesi | Alan | Açılış değerlendirmesi | Mekanik karşılığı | |---|---|---| | Devlet koordinasyonu | Orta-yüksek, merkezî karar kapasitesi belirgin | Karar hızı ile yerel uygulama gecikmesini ayrı tut | | Sanayi/lojistik | Orta-yüksek | İhracat, liman, otomotiv, makine ve tedarik zinciri önemli | | Sağlık | Orta; hastane ağı geniş, hemşire/personel baskısı | Yatak + personel + oksijen + sarf + yoğun bakım ayrı | | İlaç/bioteknoloji | Orta-yüksek üretim; API/ileri girdilerde bağımlılık | Formülasyon ile etkin madde üretimini ayır | | Gıda | Tahılda görece güçlü; yem/soya ve yıllık verim kırılgan | Buğday, mısır, arpa, soya ve gübreyi ayrı izle | | Enerji | Kurulu güç yüksek; yakıt ithalatı ve şebeke bağımlılığı | Üretim, yakıt, depolama ve iletim ayrı | | Askerî kapasite | Bölgesel ölçekte yüksek; sürdürülebilirlik lojistiğe bağlı | Personel, mühimmat, bakım, yakıt ve komuta ayrı | | Afet riski | Yüksek ve çoklu tehlike | Deprem/yangın/sel/kuraklık sağlık ve lojistiği etkiler | ## Türkiye kaynakları ve veri güveni 1. IMF, October 2026 WEO: https://data.imf.org/datasets/WEO — makroekonomik yıllık tahminlerin ana veri seti. Türkiye için 2026 nominal GSYH ve tahminler IMF WEO verisini derleyen tablolarla çapraz kontrol edilmiştir; gerçekleşmiş veri değildir. 2. TÜİK, 2025 ADNKS: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sonuclari-2025-53899 — yüksek güven; 2025 yıl sonu nüfusu. 3. TÜİK dönemlik nüfus verisi, 1 Temmuz 2026: https://www.trthaber.com/haber/turkiye/turkiyenin-nufusu-86-milyon-320-bini-gecti-954445.html — TÜİK verisini aktaran AA/TRT haberi; orta-yüksek güven. 4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, md. 104, 117, 118: https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/anayasa — yüksek güven; anayasal yetkiler. 5. SIPRI, Trends in World Military Expenditure 2025: https://www.sipri.org/publications/2026/sipri-fact-sheets/trends-world-military-expenditure-2025 — yüksek-orta güven; harcama tahmini. 6. OECD, Health at a Glance 2025 — Türkiye: https://www.oecd.org/en/publications/health-at-a-glance-2025_15a55280-en/turkiye_87675f02-en.html — yüksek güven; uluslararası karşılaştırılabilir sağlık verileri. 7. Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, elektrik verileri (21 Ekim 2026): https://www.enerji.gov.tr/infobank-energy-electricity — resmî ulusal istatistik. 8. TÜİK, Bitkisel Ürün Denge Tabloları 2025: https://veriportali.tuik.gov.tr/en/press/58005 — resmî kendine yeterlilik oranları. 9. Tarım ve Orman Bakanlığı, 2025 bitkisel üretim: https://istatistik.tarimorman.gov.tr/Sayfa/Detay/2197 — resmî üretim miktarları. 10. Avrupa Komisyonu, EU–Türkiye Trade 2025: https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/turkiye_en — yüksek güven; AB-Türkiye ticareti. 11. İEİS, Turkish Pharmaceutical Industry 2024: https://www.ieis.org.tr/static/shared/publications/pdf/4725hSbi_turkish-pharmaceutical-industry-2024.pdf — sektör kuruluşu verisi; tesis sayıları için orta-yüksek güven. 12. AFAD, Türkiye Afet Müdahale Planı: https://afad.gov.tr/turkiye-afet-mudahale-plani ; Türkiye Afet Risk Azaltma Planı: https://afad.gov.tr/turkiye-afet-risk-azaltma-plani-tarap — resmî kurumsal çerçeve. ## 13. Bölgesel bağlantı omurgası — başlangıç ağ kataloğu Bu katalog, oyunda kullanılacak stratejik bağlantı koridorlarını tanımlar; hücre geometrisine yeni yol/hat çizmez ve her ara bağlantının güncel fiziksel durumunu garanti etmez. Koridorlar oyun başlangıcında nominal kabul edilir; belirli bir kesinti veya kapasite verisi ortaya çıkmadıkça hasar/kapalı varsayılmaz. Kapasite sayıları mevcut değilse nitel sınıf kullanılır. ### Türkiye içi ana ulaşım ve lojistik koridorları - Marmara sanayi ve liman kuşağı: İstanbul–Kocaeli–Sakarya–Bursa–Tekirdağ; liman, sanayi, depo ve nüfus talebi arasında çok modlu bağlantı. - İstanbul–Ankara omurgası: Marmara ile başkent/İç Anadolu arasında ana yolcu, ticaret ve kamu hizmeti akışı. - Ankara–Eskişehir–İzmir bağlantısı: İç Anadolu ile Ege üretim, liman ve nüfus merkezlerini bağlayan batı koridoru. - Ankara–Konya–Karaman–Mersin/Adana: İç Anadolu üretim ve tüketim alanlarını Akdeniz limanlarına bağlayan güney koridoru. - Adana–Gaziantep–Şanlıurfa–Diyarbakır: Çukurova, Güneydoğu sanayi/tarım ve bölgesel şehirler arasında doğu-güneydoğu dağıtım ekseni. - Ankara–Kayseri–Sivas–Erzurum: İç Anadolu'dan Doğu Anadolu'ya uzanan bölgesel erişim omurgası. - Ankara–Çorum–Samsun: Karadeniz limanı ve İç Anadolu arasındaki kuzey bağlantısı. - Trabzon–Rize–Artvin: Doğu Karadeniz kıyı yerleşimleri ve liman/karayolu erişimi. - İstanbul–Çanakkale–Balıkesir–İzmir: Marmara ve Kuzey Ege'den İzmir liman/üretim havzasına uzanan batı kıyı bağlantısı. ### Türkiye'nin dış bağlantıları - Trakya–Bulgaristan–Avrupa: İstanbul/Tekirdağ–Edirne–Kapıkule/Svilengrad–Sofya yönü; kara ve demiryolu sınır geçişi, gümrük ve AB lojistik ağına erişim. - Trakya–Yunanistan: İstanbul/Tekirdağ–Edirne–İpsala/Kipi–Dedeağaç/Selanik yönü; sınır işlemleri ve iki ülke altyapı kapasitesi belirleyicidir. - Doğu Karadeniz–Gürcistan: Trabzon/Rize–Batum–Tiflis yönü; liman, kara geçişi ve Kafkasya bağlantısı. - Kars–Gürcistan–Azerbaycan: Doğu Anadolu'dan Güney Kafkasya'ya demiryolu/karayolu bağlantısı; sınır, aktarma ve siyasi koşullar önemlidir. - Doğu ve Güneydoğu sınırları: Türkiye–İran, Türkiye–Irak ve Türkiye–Suriye geçişleri ayrı sınır düğümleridir; her birinin açık/kapalı durumu, kapasitesi ve izin rejimi bağımsız değerlendirilir. - Akdeniz deniz ağı: Mersin, İskenderun, Aliağa, İzmir, Ambarlı ve diğer limanlar uluslararası deniz taşımacılığına açılan düğümlerdir; limanlar arasında doğrudan kara bağlantısı varsayılmaz. ### Avrupa ana ağ düğümleri - Kuzey Denizi: Rotterdam–Antwerp–Hamburg; liman, iç suyolu, demiryolu ve sanayi hinterlandı. - Batı Avrupa: Paris–Brüksel–Amsterdam–Frankfurt; hava, demiryolu ve karayolu aktarma merkezleri. - Orta Avrupa: Frankfurt–Münih–Viyana–Prag–Varşova; sanayi, kara/demiryolu ve hava bağlantıları. - Adriyatik: Trieste/Koper–Ljubljana–Zagreb–Budapeşte yönü; liman hinterlandı ve Orta Avrupa bağlantısı. - Doğu Avrupa/Karadeniz: Varşova–Lviv/Kyiv–Bükreş–Köstence; sınır ve güvenlik koşulları nedeniyle bağlantıların durumu ayrı izlenir. - İskandinavya: Oslo–Stockholm–Kopenhag–Malmö–Helsinki; kara, köprü, feribot ve deniz geçişleri aynı bağlantı türü sayılmaz. ### Ağın oyun içi yorumlanması Her koridoru tek bir kesintisiz yol gibi ele alma. Koridorun her parçası ayrı bağlantı; sınır kapısı, liman, köprü, tünel, aktarma terminali ve şebeke darboğazları ayrı düğümdür. Başlangıçtaki bu katalog makro ölçekli stratejik yönleri gösterir; ayrıntılı rota geometrisi, kilometre, seyahat süresi veya tonaj verisi değildir. Bunlar doğrulanmış veri ya da oyun içi keşif/kurulumla eklenmelidir. ## 14. Büyük güçler ve Pasifik/Kuzey Amerika açılış profilleri — v2 Bu profiller açılışta NAE bilgisi bulunmayan devletlerin kurumsal ve maddi başlangıç koşullarını tanımlar. Bunlar sabit “ülke kişiliği” değildir; kararlar liderlik, hukuk, kamu güveni, bölgesel farklılık, bütçe, personel ve olayın kanıt düzeyine göre değişir. Sayısal stok, askerî hazır kuvvet, hastane doluluğu veya üretim miktarı doğrulanmış tarihli kaynak olmadan atanmaz. ### Amerika Birleşik Devletleri - **Yönetim ve karar:** Federal başkanlık sistemi. Federal kurumlar, eyalet valilikleri, belediyeler, mahkemeler ve özel işletmeler farklı yetki ve kapasitelere sahiptir. Ulusal acil durum ilanı tek başına her eyalette aynı uygulamayı garanti etmez. - **Ekonomi ve lojistik:** Büyük iç pazar; Atlantik, Pasifik, Körfez ve Büyük Göller kapıları; kıtalararası demiryolu, otoyol, hava kargo ve boru hattı ağları. Liman, demiryolu terminali, dağıtım deposu ve son-kilometre taşımacılığı ayrı darboğazlardır. - **Sağlık ve bilim:** Üniversite hastaneleri, kamu sağlık kurumları, özel sağlık ağları, biyomedikal araştırma ve ilaç geliştirme kapasitesi güçlüdür; ancak erişim, sigorta, eyalet politikaları, personel dağılımı ve kırsal-kentsel farklar eşitsizlik yaratır. - **Enerji ve kritik bağımlılık:** Petrol/gaz, nükleer, kömür, hidro, rüzgâr ve güneş kaynakları bölgelere göre değişir. Elektrik şebekeleri bölgesel bağlantılara dayanır; yakıt, iletim, trafo, su ve telekom kesintileri farklı etkiler üretir. - **Kriz davranışı:** Eyaletler arası koordinasyon, federal fon/lojistik desteği, kamu güveni, bilgi kirliliği ve mahkeme denetimi müdahale hızını etkiler. Tek tip ulusal tepki varsayılmaz. ### Çin - **Yönetim ve karar:** Tek parti liderliğinde merkezî devlet yapısı; eyalet, özerk bölge ve doğrudan yönetilen şehirlerde büyük ölçekli yerel idare kapasitesi bulunur. Merkezî talimatın yerel raporlama kalitesi ve uygulama kapasitesiyle aynı şey olmadığı kabul edilir. - **Ekonomi ve lojistik:** Büyük imalat ve tedarik zinciri tabanı; doğu kıyısındaki liman kümeleri, iç nehir taşımacılığı, yüksek hızlı demiryolu ve büyük hava kargo merkezleri kritik rol oynar. Kıyı-iç bölge üretim ve erişim farkları vardır. - **Sağlık ve bilim:** Büyük şehirlerde ileri hastaneler, biyoteknoloji, aşı/ilaç üretimi ve araştırma kapasitesi bulunur; bölgesel hizmet eşitliği, veri şeffaflığı, personel ve kırsal erişim ayrı izlenir. - **Enerji ve kritik bağımlılık:** Kömür, hidroelektrik, nükleer, rüzgâr, güneş ve ithal petrol/gaz birlikte rol oynar. Üretim bölgeleri ile büyük tüketim merkezleri arasındaki iletim, limanlar ve yakıt akışı kritik darboğazlardır. - **Kriz davranışı:** Hızlı kaynak seferberliği mümkün olabilir; bilgi akışının merkezî filtrelenmesi, yerel teşvikler, kamuoyu ve uluslararası veri paylaşımı erken tespit güvenini etkileyebilir. Bölgesel sonuçlar tek kalıba indirgenmez. ### Brezilya - **Yönetim ve karar:** Federal cumhuriyet; federal hükümet, eyaletler, belediyeler ve kamu sağlık sistemi arasında çok katmanlı koordinasyon gerekir. Amazon, kıyı metropolleri ve iç bölgeler farklı erişim koşullarına sahiptir. - **Ekonomi ve lojistik:** Tarım, madencilik, enerji ve büyük iç pazar öne çıkar. Ürün akışı karayolu, demiryolu, nehir limanları ve Atlantik limanlarına bağlıdır; Amazon havzasında nehir ulaşımı ve mevsimsellik önemlidir. - **Sağlık ve bilim:** SUS kamu sağlık sistemi geniş kapsama hedefler; kapasite ve uzman hizmetleri bölgesel olarak eşit dağılmaz. Tropikal hastalık deneyimi ve biyolojik çeşitlilik araştırma açısından önemlidir. - **Enerji ve kritik bağımlılık:** Hidroelektrik önemli bir üretim bileşenidir; kuraklık, havza koşulları, iletim hatları ve termik yedekler arz güvenliğini etkiler. Biyoyakıtlar ve petrol üretimi de enerji bileşiminde rol oynar. - **Kriz davranışı:** Federal-eyalet koordinasyonu, Amazon'da coğrafi erişim, kırsal sağlık personeli, gıda ihracat koridorları ve kent içi eşitsizlikler müdahale kapasitesini belirler. ### Japonya - **Yönetim ve karar:** Üniter parlamenter anayasal monarşi; merkezî bakanlıklar, prefektörlükler ve belediyeler afet hazırlığı ile sağlık hizmetlerinde birlikte çalışır. - **Ekonomi ve lojistik:** Yüksek teknoloji, otomotiv, elektronik, hassas imalat ve deniz ticareti önemlidir. Ada coğrafyası liman, havalimanı, feribot, köprü/tünel ve kıyı lojistiğine bağımlılık yaratır. - **Sağlık ve bilim:** Yaygın sağlık hizmeti, ileri hastaneler, yaşlanan nüfus ve yüksek teknoloji araştırma kapasitesi bir aradadır. Personel yaş dağılımı, kırsal erişim ve uzun süreli bakım talebi baskı yaratabilir. - **Enerji ve afet:** Yakıt ithalatına bağımlılık, nükleer enerji politikası, LNG terminalleri ve deniz taşımacılığı önemlidir. Deprem, tsunami, tayfun ve volkanik riskler enerji, liman, hastane ve ulaşım ağlarını eşzamanlı etkileyebilir. - **Kriz davranışı:** Afet planları, yerel tahliye, kamu uyarısı ve lojistik hazırlık güçlü araçlardır; ada zincirleri ve enerji/ithalat kesintileri uzun süreli izolasyon riski yaratabilir. ### Güney Kore - **Yönetim ve karar:** Üniter başkanlık cumhuriyeti; merkezî hükümet, yerel yönetimler, sağlık otoriteleri ve güvenlik kurumları arasında koordinasyon gerekir. Kuzey Kore ile askerî sınır ve gerilim, sivil savunma planlamasının ayrı bir bileşenidir. - **Ekonomi ve lojistik:** Yarı iletken, elektronik, gemi inşası, otomotiv, batarya ve yüksek katma değerli ihracat; Busan ve Incheon gibi liman/hava kapılarıyla küresel tedarik zincirlerine bağlıdır. - **Sağlık ve bilim:** İleri hastaneler, dijital sağlık, biyofarmasötik üretim ve tanı kapasitesi önemlidir. Kritik girdiler, enerji, personel ve dış tedarik bağımlılıkları ayrıca izlenir. - **Enerji:** Fosil yakıt ithalatı, LNG, kömür, nükleer ve yenilenebilir kaynaklar birlikte kullanılır. Liman, yakıt depolama ve şebeke güvenliği stratejiktir. - **Kriz davranışı:** Dijital izleme ve test kapasitesi hızlı temas yönetimini destekleyebilir; kişisel veri, kamu güveni, iş gücü yoğunluğu ve dış ticaret kesintileri denge gerektirir. ### Kuzey Kore - **Yönetim ve karar:** Son derece merkezî ve kapalı devlet yapısı; parti-devlet, güvenlik kurumları ve askerî komuta karar akışında belirleyicidir. Resmî açıklama, yerel uygulama ve gerçek saha durumu arasında büyük bilgi boşluğu bulunabilir. - **Ekonomi ve lojistik:** Devlet kontrolü, yaptırımlar, sınırlı dış ticaret, demiryolu ve kara taşımacılığı, enerji ve yedek parça kısıtları önemlidir. Liman ve sınır geçişleri dış tedarik için kritik fakat kırılgan kanallardır. - **Sağlık ve bilim:** Sağlık altyapısı ve ilaç erişimi hakkında açık, karşılaştırılabilir veri sınırlıdır. Büyük kent ve kırsal alan kapasitesi aynı varsayılmamalı; laboratuvar, soğuk zincir, oksijen ve personel düzeyi belirsiz olarak tutulmalıdır. - **Enerji ve gıda:** Elektrik, yakıt, tarımsal girdi ve gıda erişimi önemli kısıtlardır. Hava koşulları, hasat, dağıtım ve dış yardım erişimi yerel dayanıklılığı etkiler. - **Kriz davranışı:** Sınır ve bilgi kontrolü hızlı kısıtlamaya imkân verebilir; erken bildirim, uluslararası doğrulama, insani yardım ve gerçek kapasitenin değerlendirilmesini zorlaştırır. Veri eksikliği yüksek güvenli stok/kapasite rakamı uydurmak için gerekçe değildir. ### Rusya - **Yönetim ve karar:** Federal yarı başkanlık cumhuriyeti; merkezî yürütme, federal bölgeler, cumhuriyetler ve yerel idareler arasında geniş coğrafyaya yayılan uygulama zinciri vardır. Bölgesel kapasite ve merkezî emirlerin sahaya ulaşma süresi farklılaşır. - **Ekonomi ve lojistik:** Enerji, maden, metal, savunma sanayii, tarım ve geniş iç pazar öne çıkar. Trans-Sibirya demiryolu, iç su yolları, boru hatları, Baltık/Karadeniz/Pasifik limanları ve Kuzey Deniz Rotası farklı mevsimsel ve jeopolitik kısıtlarla çalışır. - **Sağlık ve bilim:** Büyük kentlerde referans hastaneler ve araştırma merkezleri bulunur; geniş kırsal/uzak alanlarda erişim, personel ve sevk süreleri temel sorunlardır. - **Enerji ve iklim:** Petrol, doğal gaz, kömür, hidroelektrik ve nükleer kapasite büyüktür; üretim bölgeleri ile tüketim merkezleri arasındaki mesafe, boru hattı/iletim altyapısı, donmuş zemin ve aşırı soğuk operasyonel risk yaratır. - **Kriz davranışı:** Büyük stratejik stok ve kaynak seferberliği potansiyeli bulunabilir; ancak coğrafi mesafe, yaptırım/ithalat kısıtları, yedek parça, bölgesel eşitsizlik ve komuta zinciri gerçek sürdürülebilirliği belirler. ### Ortak simülasyon ilkeleri - Başlangıçta bu altı devletin hiçbirinde NAE bilgisi veya NAE'ye özel hazırlık yoktur; normal kamu hizmetleri ve mevcut afet/salgın planları vardır. - Ülke profili, hücre kontrolü, şehir landmark'ı ve kurum kapasitesi birbirinin yerine geçmez. Bir başkentte hastane landmark'ı bulunması ülkenin tamamında yatak veya personel kapasitesi olduğu anlamına gelmez. - Ülkeler arası kıyaslamada gerçek üretim, kurulu güç, stok, hizmete erişim ve operasyonel hazır olma ayrı tutulur. Kaynağı ve referans tarihi olmayan sayısal stok/askerî kapasite/sağlık doluluğu başlangıç değerine eklenmez. - Rusya, Çin, ABD ve Kore yarımadası gibi geniş/jeopolitik açıdan hassas alanlarda sınır, yaptırım, erişim ve veri güveni belirsizlikleri olay bazında güncellenir. **Belirsizlikler:** 2026 makro göstergeleri tahmindir; askerî personelin anlık hazır mevcudu, kullanılabilir mühimmat, gerçek yoğun bakım doluluğu, ilaç/enerji/gıda ulusal stok günleri, API ithalatının ürün bazında dağılımı ve harita hücrelerinin kesin sınır doğruluğu tek bir doğrulanmış açık veri setinde bulunmamaktadır. Bu değerler oyunda kesin gerçek gibi sabitlenmemeli; veri geldikçe güncellenen veya belirsizliği gösterilen alanlar olmalıdır.