Anadolu’dan Avrasya’ya tarihsel hanedan ve devlet yönetimi
# 1299 — Uçların Çağı ## Sürüm ve tarihsel sözleşme Başlangıç 1 Eylül1299, saat08.00. Gün/saat tarihsel bir olay iddiası değil senaryo başlangıcıdır. Bu sürüm geniş bir tarihsel **araştırma ve oynanış taslağıdır**: 104 kamu hesabı, hanedan üyeleri ve yardımcı aktörler bulunur. Her küçük Avrupa lordluğu, bütün Asya yerel hanedanları ve her hükümdarın bütün çocukları eksiksiz doğrulanmış değildir. Anadolu önceliklidir. Katalog figürleri ve kapak temsildir; doğrulanmış portre sayılmaz. **Kaynaklı bilgi:** dönem, kimlik ve olay, ilgili çalışmanın sınırlarıyla kullanılır. **Tartışmalı:** rivayet, çelişen tarih, eksik soy ve belirsiz sınır açık tutulur. **Oyun modeli:** bütün sayısal asker havuzları, garnizonlar, HB bütçeleri, üretim/tahribat endeksleri, iaşe günleri ve inşaat fiyat/süreleri tasarımdır. Bu oyun sayıları bir tarihçiye atfedilmez; 1299 sayımı veya millî gelir serisi değildir. Özellikle el-Ömerî ve İbn Battûta'nın daha sonraki tasvirleri doğrudan1299'a geri taşınmaz. Davia bir karakter/kurum canlandırma dünyasıdır. Seçilen kişi kendi devrinin yetkisine ve bilgi ufkuna sahiptir. Tam bir ülkeyi her şeyi bilen soyut bir imleçle yöneten aktör değildir. Başlangıç için Osman, Güneri, Yakub, Hamid, Seyfeddin Süleyman, Bizans imparatoru ve İlhanlı/Memlük yönetimleri farklı zorluklar verir. Çocuk sultan seçimi naipler ve danışmanlar üzerinden temsil edilir. Belirsiz, ölü ve henüz doğmamış biyografi kayıtları başlangıç rolü olarak önerilmez. ## Anadolu'nun 1299 durumu Selçuklu sultanlığı unvan ve yerel kurumlarıyla devam ederken İlhanlı askerî/malî üstünlüğü belirleyicidir. III. Alâeddin Keykubad hüküm süren sultan olarak kaydedilmiştir; II. Mesud azledilmiş hanedan üyesidir. Baltu ve Sülemiş isyanlarının açtığı gerilim, Türkmen uçlarının hareket alanı ve Konya çevresindeki farklı yerel güçler üst üste biner. “İlhanlı üstünlüğü” her köyün tek merkez tarafından aynı güçle yönetildiği anlamına gelmez. Osman'ın çekirdeği Söğüt–Karacahisar çevresidir; Bursa, İznik ve İzmit açılışta Bizans'tadır. 1299 kuruluş geleneği, aynı gün bütün Selçuklu ülkesinin Osman'a geçtiği bir sahneye dönüştürülmez. Kayı aidiyeti ve erken şecere rivayetleri de tartışmasız çağdaş kayıt diye sunulmaz. [Halil İnalcık, Osman I](https://islamansiklopedisi.org.tr/osman-i) ile [Orhan](https://islamansiklopedisi.org.tr/orhan) erken kaynak tenkidinin temel başvurularıdır. Beylik kayıtları Çobanoğulları ve Candaroğulları'nı birleştirmez: Mahmud'un Kastamonu merkezi ile Yaman Candar'ın Eflani iktâı ayrıdır. Hamid ulu bey olarak kayıttadır; Dündar'ın daha sonraki kitâbe ve fetihleri geriye taşınmaz. Karamanlı Güneri ile kardeşi Mahmud farklı kişilerdir. Eşref, Sâhib Ata, İnanç, Pervâne ve Menteşe haneleri büyük komşuların içinde yok sayılmaz. Aydınoğulları1299'da kurulmuş bağımsız ülke olarak başlamaz; Mehmed ve Sasa biyografik hazırlık kayıtlarıdır. Saruhan'ın uç etkinliği ile Manisa'nın fethi ayrıdır. Manisa için geleneksel1313 tarihi çağdaş belgeyle kesin değildir; Emecen maddesi1310 sonrasını tartışır. Eretna, Dulkadir, Ramazan, Taceddinoğulları ve Kadı Burhaneddin gibi sonraki siyasî oluşumlar başlangıçta kurulmuş gösterilmez. [Feridun Emecen, Saruhanoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/saruhanogullari), [Erdoğan Merçil, Aydınoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/aydinogullari). ## Haritanın anlamı ve sınır defteri 535 kara ve 8 su hücresi vardır. Renk, Toprağın fiilî sahibi / bağlılık istatistiğinden gelir. Ülke başına aynı anahtar ve renk kullanılır. Coğrafi adlar kalıcıdır; sahip adı adın içine gömülmez. Denizler devlet rengi taşımaz. Açılışta her kara hücresinde bir renk vardır; bu, bütün dünyanın 1299 sınırlarının belgelendiği anlamına gelmez. Uzak bölgelerde aynı renk birden çok yerel topluluğun MODEL gösterimidir, birleşik egemen devlet kanıtı değildir. Söğüt–Eskişehir (531) ve tartışmalı Bilecik–İnegöl–Yenişehir (530) Osman rengindedir; 530 için 1299 içindeki rivayet bu açılışın MODEL kabulüdür, kesin Eylül fethi iddiası değildir. Bursa Ovası ve Uluabat (529), İznik Gölü ve Geçitleri (573), İzmit Körfezi ve Kocaeli (572) 1299'da Bizans'tır. Üç ayrı bölge sınırı yaklaşık oynanış ölçeğidir. Ereğli (528) Bizans, Bolu–Gerede–Mudurnu (552) Çoban'dır. İzmir–Manisa kale kuşağı (534) ve Troas kıyıları (533) Bizans'tır. Gördes–Demirci (553) ile Birgi–Bozdağ (558) açılışta frontier uç rengindedir; bunlar bağımsız 1299 Aydın/Saruhan devletinin veya kesin bir sancağın kanıtı değildir. Merkez ve yetki ayrıntıları tartışmalıdır. [Aydınoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/aydinogullari), [Saruhanoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/saruhanogullari). Konya (543), Antalya (539), Ankara–Kırşehir (546), Kayseri–Niğde (547) ve Amasya–Tokat (548) Selçuklu rengindedir; İlhanlı üst egemenliği diplomasi ilişkisidir. Sivas–Malatya (549), Erzurum çevresi (501), Diyarbakır çevresi (550) ve Ermeni yaylası (152) İlhanlı MODEL denetim rengidir; yerel gelir/iktâ hakları ayrıca değerlendirilir. Samsun–Canik (524) Pervâne MODEL rengidir. Sinop (525), Kastamonu (526) ve Eflani (527) ayrı yönetimlerdir. Bölünmüş İtalya, Rus knezlikleri, Yunanistan, Mağrib ve Güneydoğu Asya için güncel başlangıç değerleri hücre kayıtlarındadır. Eski sürümdeki karma hücre ve ortak merkez listeleri kullanılmaz. Üst egemenlik, koloni/ticaret imtiyazı ve fiilî toprak denetimi aynı hak değildir: Galata ve Kefe gibi ayrı landmark'lar çevresindeki bölgenin tamamını yönetmez. Haritada kara geometrisi bulunmayan adalardaki yer işaretleri, denize denk gelen cell kaydı nedeniyle bütün denizi yönetmiş sayılmaz; coğrafi kapsam sınırı korunur. Tam denetimde fetih ve renk aynı sonuçta güncellenir; bir aylık bekleme yoktur. Tek kale alınırsa yalnız o kale yeni bağlılık alır, kalan denetim sınır defterine yazılır. Coğrafi hücre bölünmesi gelir, asker veya erzak yaratmaz. Çizgiler yaklaşık MODEL'dir. Yer açıklamalarındaki 1299 bilgisi açılış bağlamıdır; güncel sahipliği istatistik belirler. ## Başlangıç krizleri ve diplomasi - Anadolu uçları: İlhanlı tahsili ile yerel meşruiyet ve şehir güvenliği arasında pazarlık. - Osman çevresi: Bizans kale kuşağı, komşu Türkmen rekabeti ve az kaynakla güvenilir müttefik ihtiyacı. - Memlükler: Şubat1299'da yeniden tahta çıkan genç en-Nâsır Muhammed; Sellâr ve Baybars Çaşnigîr'in güçlü nüfuzu; Suriye savunması. - İlhanlılar: Anadolu isyanlarının ardından düzen, divan reformları ve Memlük cephesi; Olcaytu henüz ilhan değil. - Tokta ve Nogay: Cuci ulusunda üstünlük mücadelesi; Nogay'ın oğlu Çaka'nın sonraki Bulgar tahtı mevcut saltanat diye verilmez. - Kaydu ve Duva: Yuan'a karşı ittifak; otlak ve vaha gelirlerinin farklılaşması. - Bizans: mali darlık, farklı taşra menfaatleri ve Latin ticaret imtiyazları; Katalan birliği1299'da imparatorun hazır ordusu değildir. - Avrupa: Fransa–İngiltere/Flandre sorunları, İskoç muhafızlığı, İtalya'nın parçalı kurumları, Sicilya savaşı ve Macar veraset baskısı. Modern birleşik Almanya, İtalya, İspanya, Rusya ve Birleşik Krallık kurulmaz. - Doğu Asya: Yuan kağanlığı, Yuan'a bağlı ama ayrı Goryeo sarayı; Japonya'da Kyoto imparatoru, Kamakura şogunu ve Hōjō naibi ayrı makamlardır. - Güney Asya: Delhi bütün alt kıtayı yönetmez; Bengal, Yadava, Kakatiya, Hoysala, Pandya ve yerel hanedanlar ayrı kayıtlardır. - Güneydoğu Asya: Angkor, Đại Việt, Champa, Lan Na, Sukhothai, Martaban ve Myinsaing farklı merkezlerdir; Majapahit bütün Endonezya değildir. ## Yönetimlerin farklı işleyişi ### Uç beyliği Bey, hanedan, alp çevresi, kadı ve ahiler; il-yurtluk ve pazarlıklı bağlılık. Her Türkmen grubu merkezden sürekli maaş alan asker değildir. Askerî taban: Türkmen atlıları ve yerel yaya; beyler arasında pazarlıklı sefer. Görsel tasarım: Keçe börk, yün/ipek kaftan, çizme; savaşta dönem yay, kılıç ve zincir/lamel zırh. ### İlhanlı üstünlüğünde Selçuklu saltanatı Divan, vezir, iktâ ve kadı ağı; İlhanlı vergi memuru ve noyan baskısı. Sultanlık unvanı doğrudan yerel denetim demek değildir. Askerî taban: Saray çevresi, iktâ sahipleri ve bölgesel kuvvetler. Görsel tasarım: Selçuklu saray kaftanı ve dönem başlığı; modern arma yok. ### Roma imparatorluk idaresi İmparator, ortak imparator, saray ve taşra makamları; pronoia gelir hakkı tam arazi mülkiyeti değildir; yerel elit ve kilise etkili. Askerî taban: Yerel ve imparatorluk birlikleri, ücretli asker; ödeme ve deniz desteği kritik. Görsel tasarım: Bizans ipek tunikleri ve dönem tacı; Avrupa geç dönem plaka zırhı yok. ### İlhanlı divanı ve noyanlar Han, emîrler ve İranlı mali divan; Moğol ulus ilişkileri, şer‘î hukuk ve örfî düzen birlikte etkili. Vergi reformları tek günde her yere uygulanmaz. Askerî taban: Moğol/Türk atlıları, tâbi birlikler ve yerel piyade. Görsel tasarım: Kaftan, lamelli zırh, bileşik yay; süslü ama temsilî yüz. ### Memlük askerî sultanlığı Sultan, büyük emîrler, iktâ ve memlük haneleri; otomatik baba-oğul saltanatı yok. Çocuk sultanın fiilî yetkisi emîr desteğine bağlı. Askerî taban: Eğitimli memlük süvarisi, halka birlikleri ve yardımcılar. Görsel tasarım: Dönem Memlük kaftanı, sarık veya savaşta miğfer ve zincir/lamel zırh. ### Moğol ulus düzeni Cengizli meşruiyeti, hanedan kolları, noyanlar ve sürü/otlak hakları; kurultay desteği ve askerî itaat gerekir. Askerî taban: Çok atlı bozkır süvarisi; otlak, remount ve su belirleyici. Görsel tasarım: Bozkır kaftanı, kürk başlık, bileşik yay ve lamelli parçalar. ### Yuan imparatorluk idaresi Kağan, merkez sekreterliği, bölgesel idareler ve Moğol askerî aristokrasisi; Çin vergi bürokrasisi ve yerel aracılar. Tibet/Kore üstünlüğü doğrudan ilhakla aynı değildir. Askerî taban: Bölgesel garnizon, Moğol süvarisi, Çin yaya ve uzman birlikler. Görsel tasarım: Yuan dönemi Moğol-Çin saray kıyafeti; Ming/Qing kostümü kullanılmaz. ### Yuan'a bağlı yerli krallık Goryeo sarayı ve yerli makamlar korunur; Yuan yükümlülükleri ve hanedan evlilikleri bağımsız hareketi sınırlar. Askerî taban: Yerel garnizon, yaya ve sınırlı süvari. Görsel tasarım: Goryeo dönemi saray kıyafeti; Joseon ikonları kullanılmaz. ### Kamakura bakufusu Kyoto imparatorluk makamı, şogun ve Hōjō shikken naipliği ayrıdır. Gokenin hizmeti kişisel yurt hakları ve ödül beklentisine bağlıdır. Askerî taban: Dönem samuray atlı okçuları ve hane yaya maiyetleri. Görsel tasarım: Kamakura dönemi ō-yoroi/dō-maru ve tachi; Sengoku kalesi, tüfek ve aşigaru üniforması yok. ### Sultanlık ve iktâ idaresi Sultan, emîrler, iktâ ve yerel tahsil aracılığı; tarım vergisi ve merkezî denetim dönem içinde değişir. Askerî taban: Süvari, yaya ve bölgeye göre filler; sonraki bütün fetihler başlangıçta verilmez. Görsel tasarım: 13. yüzyıl Hint-İslâm kaftanı, sarık, kılıç ve zincir zırh. ### Bölgesel Hint krallığı Kral, hanedan, bölgesel hizmet sahipleri, köy ve tapınak mülkleri; her krallığın eşrafı farklı güçtedir. Askerî taban: Süvari, yaya, yaycı ve bölgesel fil birlikleri; filler sınırsız ve ikmalsiz değildir. Görsel tasarım: İlgili bölgenin 13. yüzyıl kumaş, mücevher ve zırh repertuvarı; Babür dönemi kıyafeti yok. ### Güneydoğu Asya merkez-çevre krallığı Saray, yerel bey, tapınak/manastır ve haraç ağları; uzak çevrede yetki derecelidir, modern keskin sınır varsayılmaz. Askerî taban: Yerel yaya, nehir/deniz tekneleri ve bölgesel filler. Görsel tasarım: Bölgesel 13. yüzyıl giyim ve saray geleneği; bütün Asya için tek kostüm yok. ### Bölgesel İslâm sultanlığı/melikliği Saray, divan, yerel emîr, kadı ve ticaret ağları. Üst haraç ve iç tahsil ayrı hesaplanır. Askerî taban: Hanedan maiyeti, süvari ve yerel yardımcılar. Görsel tasarım: Bölgesel kaftan, sarık/başlık ve dönem zırhı. ### Hanedan ve feodal haklar Taç/despot/ban, soylu haneler, ruhban ve şehirler. Hizmet süresi, mahallî hukuk ve kurul onayı sınır koyar; kral bütün ülke gelirini kendi kesesi sayamaz. Askerî taban: Hane şövalyeleri, yaya, okçu/arbaletçi ve süreli hizmet; millî sürekli ordu değildir. Görsel tasarım: Dönem tunik ve surkot; zincir zırh; 15. yüzyıl tam plaka zırh yok. ### Seçimli Roma-Germen krallığı Roma kralı prenslerce seçilir; Habsburg miras arazileri ayrı, imparatorluk prensleri ayrı yetki ve gelir sahibidir. 1356 Altın Fermanı geriye uygulanmaz. Askerî taban: Prenslerin pazarlıklı kontenjanları ve hanedan birlikleri; tüm Almanya tek ordu değildir. Görsel tasarım: 13. yüzyıl taç ve surkot; sonraki imparatorluk sembolleri temsilî kullanılmaz. ### Komün / meclisli şehir yönetimi Meclis, ticaret aileleri ve değişen makamlar; seçilmiş/atanmış önder görevini oğluna otomatik devredemez. Venedik, Cenova, Milano ve Novgorod eşdeğer anayasa sayılmaz. Askerî taban: Ücretli asker, şehir milisi; denizci kentte ayrı gemi mürettebatı. Görsel tasarım: Kentli zengin kumaşları ve dönem makam kıyafeti; modern ulusal üniforma yok. ### Kilise / tarikat yönetimi Seçimli papa/üstat, kurum kurulları ve toprak hakları. Biyolojik oğul veliahtlığı yok; seçim ve bağlılık gerekir. Askerî taban: Kurum garnizonları, maiyet ve sözleşmeli yardımcılar. Görsel tasarım: Dönemin ruhban/tarikat kıyafeti; geç dönem sembol ve üniforma kullanılmaz. ### Orda üstünlüğünde Rus knezliği Knez, boyar ve şehir; Orda yarlığı, haraç ve yerel miras iddiaları farklıdır. Bir knez bütün Rus topraklarının hükümdarı değildir. Askerî taban: Drujina maiyeti ve yerel yaya; şehirlerin hizmeti ve tahsil sınırlıdır. Görsel tasarım: 13. yüzyıl kürk kenarlı kaftan, dönem miğfer ve zincir zırh. ## Ekonomi, nüfus ve miktarların kanıt sınırı Her ana yönetim tek bir kamu hesabı taşır. Hanedan üyelerinin0 HB/0 asker değerleri servetsiz olduklarını söylemez; ana devlet hazinesinin onlarda ikinci kez sayılmadığını belirtir. Gelir ve gider devletin bütün tarihsel muhasebesinin rekonstrüksiyonu değildir. Başlangıç tahsil kapasitesi, normal aylık yük, savaş ek gideri, borç ve inşaat ayrı tutulur. Toplam nüfus sayısı doğrulanmadığı için her devlete kesin nüfus istatistiği eklenmemiştir. Tarım yerel hasat mevsimine, suya ve işgücüne; sürü ekonomisi otlağa; gümrük gerçek geçişe bağlıdır. Uç beyliği ile ticaret komünü aynı gelir sepetini kullanmaz. Nil havzasındaki üretim, Denizli dokuması, Sinop gümrüğü, Bohemya madeni ve bozkır sürüsü farklı darboğazlarla karşılaşır. Din/etnisite ekonomik başarı için doğuştan çarpan değildir. Kalelerin başlangıç garnizon ve erzağı oyun varsayımıdır. “İdare merkezi” işaretlerinin koruma birliğiyle ayrıca adlandırılmış sur garnizonları çifte yazılmaz: aynı şehirde ikisi varsa idare merkezi değeri iç hane korumasını, sur işareti dış savunma birliklerini temsil eder. Normal aylık yük başlangıç garnizon ücretlerini içerir; ilk ay tekrar eklenmez. Sefer havuzundan yeni garnizon ayırmak mevcudu karşılıklı değiştirir; toplam insan yaratmaz. ## Yönetim ve hanedan sicili Aşağıdaki asker ve para sütunlarının **tamamı modeldir**. Kaynak bağlantıları hükümdar/kurum bağlamı içindir; bu rakamları doğrulamaz. “Tam çocuk listesi” iddiası yoktur; açıklamadaki belirsiz üyeler harita dışında biyografik kayıttır. | Yönetim | Başlangıç makamı | Sefer havuzu (model) | Hazine HB (model) | Tahsil HB/ay (model) | Ekonomik dayanak | Hanedan / makam notu | Başvuru | |---|---|---:|---:|---:|---|---|---| | Osmanlı Ucu | Osman Gazi | 1600 | 6000 | 2500 | Söğüt yaylak-kışlak ağı, sürü, pazar ve geçiş resimleri | Orhan; Alâeddin Ali; diğer oğulların 1299 doğum durumu belirsiz | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/osman-i) | | Karamanoğulları | Güneri Bey | 9000 | 28000 | 12500 | Toros hayvancılığı, ova tahılı ve geçit ticareti | Kardeşi Mahmud; Güneri'nin oğulları için doğrulanmış 1299 kaydı yok | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/karamanogullari) | | Germiyanoğulları | I. Yakub Bey | 8000 | 32000 | 14000 | Tahıl, mera, dokuma ve iç pazarlar | Oğlu Mehmed; doğum yılı bilinmiyor | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/germiyanogullari) | | Hamidoğulları | Hamid Bey | 3000 | 12000 | 5500 | Göller yöresi tarımı, sürüler ve yol resimleri | Oğlu İlyas; torunu Dündar; yaşlar belirsiz | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/hamidogullari) | | Eşrefoğulları | Seyfeddin Süleyman Bey | 2500 | 13000 | 5000 | Göl havzası tahılı, hayvancılık ve mahallî pazar | Oğlu Mübarizüddin Mehmed; kızı Gülcemal | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/esrefogullari) | | Menteşeoğulları | Mesud Bey | 4000 | 18000 | 7800 | Kıyı ticareti, kereste, tarım ve deniz akınları | Oğlu Şücaüddin Orhan; diğer oğulların 1299 yaşları bilinmez | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/menteseogullari) | | Karesioğulları | Karesi Bey | 3500 | 16000 | 6500 | Tahıl, mera ve Marmara-Ege ticaret bağlantıları | Yahşi, Demirhan, Dursun: akrabalık ve doğum ayrıntıları tartışmalı | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/karesiogullari) | | Candaroğulları — Eflani | Şemseddin Yaman Candar | 1200 | 5500 | 2600 | Orman ürünleri, mera ve yerel tarım | Oğlu I. Süleyman; yaş bilinmiyor | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/candarogullari) | | Çobanoğulları — Kastamonu | Mahmud Bey (Çobanoğlu) | 3500 | 16000 | 6800 | Orman, hayvancılık, kent pazarı ve Karadeniz bağlantısı | Yavlak Arslan'ın oğlu; kendi çocukları doğrulanmadı | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/cobanogullari) | | Pervâneoğulları | Mühezzebüddin Mesud Bey | 1800 | 13500 | 4200 | Sinop liman gümrüğü ve gemicilik | Oğlu Gazi Çelebi; doğum yılı belirsiz | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/pervaneogullari) | | Sâhib Ataoğulları | Nusretüddevle Ahmed Bey | 1800 | 9000 | 3900 | Karahisar tahılı, geçit ve kent pazarları | Şemseddin Mehmed'in oğlu; oğul bilgisi doğrulanmadı | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/sahib-ataogullari) | | İnançoğulları — Lâdik | Şücaüddin İnanç Mehmed Bey | 1800 | 14500 | 4500 | Denizli dokumaları, tarım ve Türkmen ticaret ağı | Oğlu Murad Arslan; doğum yılı belirsiz | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/inancogullari) | | Anadolu Selçuklu Sultanlığı | III. Alâeddin Keykubad | 4500 | 17000 | 10500 | Tahıl vergileri ve kervan yolları; İlhanlı tahsil baskısı | Çocukların güvenilir başlangıç kaydı eksik; II. Mesud azledilmiş akraba | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/keykubad-iii) | | Bizans İmparatorluğu | II. Andronikos Palaiologos | 12000 | 45000 | 27000 | Arazi gelirleri, gümrükler, kent üretimi; İtalyan imtiyazları | Oğulları IX. Mihail, Konstantinos, İoannes, Theodoros, Demetrios | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Andronikos_II_Palaiologos) | | Trabzon İmparatorluğu | II. Aleksios Komnenos | 2500 | 16000 | 5000 | Liman ve İran-Karadeniz transit ticareti | Oğullarının 1299 doğumları doğrulanmadı; sonraki III. Andronikos ayrı kayıt | [Başvuru](https://dergipark.org.tr/en/pub/yyusbed/article/804659) | | Kilikya Ermeni Krallığı | II. Hetum | 6000 | 21000 | 11500 | Ova tarımı, Ayas limanı ve Toros geçitleri | Kardeşleri Konstantin ve Oşin; yeğeni Levon; kendi erkek evladı yok | [Başvuru](https://hoyuk.gov.tr/eng/full-text/78/tur) | | İlhanlı Devleti | Gâzân Mahmud Han | 60000 | 220000 | 110000 | Arazi tahsili, kervan ticareti ve reform edilen divan | Kardeşi Olcaytu; oğlu Alçu ve kızı Öljey Kutluğ (ayrıntı teyidi gerekli) | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/gazan-han) | | Memlük Sultanlığı | en-Nâsır Muhammed b. Kalavun | 35000 | 180000 | 77000 | Nil tarımı, iktâ ve Kızıldeniz-Akdeniz gümrükleri | 1299'da henüz çocuk sultan; ilerideki oğulları başlangıçta doğmuş sayılmaz | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/muhammed-b-kalavun) | | Altın Orda — Tokta Ulusu | Tokta Han | 40000 | 145000 | 74000 | Sürü, ticaret ve tâbi knezliklerden haraç | Oğlu İlbasmış; tarihleme ayrıca doğrulanmalı | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/altin-orda-hanligi) | | Nogay'ın Batı Ulusu | Nogay | 20000 | 70000 | 41000 | Bozkır sürüleri, Tuna geçişi ve bağlılardan pay | Oğlu Çaka; ayrıca oğul listesi eksik | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Nogai_Khan) | | Çağatay Ulusu | Duva Han | 30000 | 100000 | 57000 | Vaha tarımı, sürü ve transit ticaret | Oğulları Kutluğ Hoca, Könçek, Kebek, Esen Buka; doğum yılları belirsiz | [Başvuru](https://www.iranicaonline.org/articles/chaghatayid-dynasty/) | | Kaydu'nun Ögedey Ulusu | Kaydu | 25000 | 80000 | 46000 | Bozkır sürüleri ve vaha gelirleri | Oğulları Çapar ve Orus; kızı Kutulun | [Başvuru](https://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-v/) | | Yuan Hanedanı | Temür Öljeytü Kağan | 100000 | 500000 | 220000 | Tahıl ve tuz vergileri, kâğıt para, büyük kanal ve ticaret | Oğlu Deşou; yeğenleri Hayşan ve Ayurbarvada | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Tem%C3%BCr_Khan) | | Goryeo Krallığı | Chungnyeol | 12000 | 50000 | 23000 | Pirinç, arazi gelirleri ve Yuan yükümlülükleri | Oğlu Chungseon; 1298'de kısa saltanattan sonra babası geri dönmüştür | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Chungnyeol_of_Goryeo) | | Kamakura Japonya'sı | Hōjō Sadatoki | 20000 | 70000 | 39000 | Şoen malikâneleri ve savaşçı toprak hizmetleri | İmparator Go-Fushimi; şogun Prens Hisaaki; Sadatoki'nin Takatoki adlı oğlu 1303 doğumlu | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/H%C5%8Dj%C5%8D_Sadatoki) | | Delhi Sultanlığı | Alâeddin Halacî | 50000 | 210000 | 102000 | Arazi tahsili, Ganj havzası ve ticaret; reformlar kademeli | Oğulları Hızır Han ve Şadi Han; 1299 doğum tarihleri eksik | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/alaeddin-halaci) | | Bengal Sultanlığı | Rükneddin Keykâvus | 12000 | 65000 | 25000 | Delta tarımı, dokuma ve nehir ticareti | Oğul bilgisi doğrulanmadı; Delhi ile hanedan bağı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Rukunuddin_Kaikaus) | | Devagiri Yadava Krallığı | Ramachandra | 16000 | 65000 | 32000 | Dekken tarımı, kent pazarı ve geçiş yolları | Oğlu Şankaradeva; ayrıntılı doğum kaydı belirsiz | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Ramachandra_of_Devagiri) | | Kakatiya Krallığı | Prataparudra | 18000 | 76000 | 36000 | Sulama depoları, tarım ve iç ticaret | Oğul bilgisi doğrulanmadı; evlatlık soy geleneği ayrıca incelenmeli | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Prataparudra) | | Hoysala Krallığı | III. Vira Ballala | 16000 | 68000 | 33000 | Güney Dekken tarımı ve kent üretimi | Oğlu Ballala IV; doğum durumu başlangıçta doğrulanmadı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Veera_Ballala_III) | | Pandya Ülkesi | I. Maravarman Kulasekhara | 20000 | 90000 | 41000 | İnci, deniz ticareti ve sulamalı tarım | Sundara Pandya ve Vira Pandya; saltanat/soy kronolojisi tartışmalı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Maravarman_Kulasekara_Pandyan_I) | | Nepal Malla Krallığı | Ananta Malla | 3000 | 16000 | 6000 | Vadi tarımı, zanaat ve Himalaya geçiş ticareti | Biyolojik oğul listesi doğrulanmadı; Jayadityadeva farklı aileden veliaht/idareci olarak anılır | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Ananta_Malla) | | Lan Na Krallığı | Mangrai | 6000 | 25000 | 12500 | Pirinç, orman ürünleri ve vadi ticareti | Oğulları Khrueang, Chaiyasongkhram ve Khruea; hangilerinin 1299'da yaşadığı ayrıca teyit edilmeli | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Mangrai) | | Sukhothai Krallığı | Sukhothai Sarayı — hükümdar geçişi belirsiz | 6000 | 24000 | 12000 | Pirinç, seramik ve vadi geçişleri | Ram Khamhaeng'in oğlu; babasının ölüm tarihi 1298/1317 olarak tartışılır | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Loe_Thai) | | Angkor Khmer Krallığı | III. Indravarman | 18000 | 74000 | 37000 | Su yönetimi, pirinç ve tapınak mülkleri | Oğul bilgisi doğrulanmadı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Indravarman_III) | | Đại Việt | Trần Anh Tông | 20000 | 85000 | 40000 | Kızıl Nehir pirinci, liman ve köy tahsili | Oğlu Trần Mạnh 1300 doğumludur; 1299'da yoktur | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Anh_T%C3%B4ng) | | Champa Krallığı | III. Jaya Simhavarman | 8000 | 35000 | 17000 | Liman, kıyı tarımı ve deniz ticareti | Jaya Simhavarman IV; doğum kaydı belirsiz | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Jaya_Simhavarman_III) | | Majapahit Krallığı | Raden Wijaya | 12000 | 60000 | 26000 | Java pirinci ve liman ticareti | Jayanegara 1294 doğumludur; kızlar sonraki doğum kaydına tabidir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Raden_Wijaya) | | Hanthawaddy — Pegu | Wareru | 6000 | 30000 | 13000 | Aşağı Birmanya pirinci ve liman gümrükleri | Oğulların başlangıç kaydı eksik | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Wareru) | | Myinsaing Yönetimi | Athinkhaya, Yazathingyan ve Thihathu | 10000 | 34000 | 20000 | Orta İravadi sulaması ve tahıl | Üç kardeş ortak yönetici; Thihathu'nun Uzana/Pinya ilişkileri ayrı incelenir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Myinsaing_Kingdom) | | Resûlî Sultanlığı | el-Müeyyed Dâvûd | 7000 | 40000 | 17000 | Aden gümrüğü, Yemen tarımı ve Kızıldeniz ticareti | Oğlu el-Mücahid Ali; 1299 doğum durumu belirsiz | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/resuliler) | | Herat Kert Melikliği | Fahreddin Kert | 5000 | 28000 | 11500 | Vaha tarımı, kervan ticareti ve zanaat | Oğul bilgisi doğrulanmadı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Kart_dynasty) | | Kirman Kutluğhanlıları | Kutbüddin Şah Cihan | 4000 | 23000 | 9200 | Vaha, kervan yolları ve bölgesel tarım | Çocukların başlangıç kaydı doğrulanmadı | [Başvuru](https://www.iranicaonline.org/articles/mongols/) | | Gürcü Krallıkları | VIII. David | 7000 | 24000 | 15000 | Vadi bağcılığı, tarım ve Kafkas geçiş ticareti | V. Giorgi rakip krallık iddiasında; David'in oğlu VI. Giorgi henüz doğmamıştır | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/David_VIII) | | Kıbrıs Krallığı | II. Henri de Lusignan | 3500 | 24000 | 9000 | Şeker, tahıl ve Doğu Akdeniz liman ticareti | Erkek evladı yok; kardeşi Amaury bir hanedan rakibidir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_II_of_Cyprus) | | İngiltere Krallığı | I. Edward | 15000 | 90000 | 35000 | Yün, gümrük, kraliyet arazisi ve meclis onaylı tahsil | Oğlu Caernarfonlu Edward; sonraki Thomas/Edmund henüz doğmamış | [Başvuru](https://www.hrp.org.uk/tower-of-london/history-and-stories/edward-i/) | | İskoç Krallığı — Muhafızlar | Robert Bruce ve John Comyn | 6000 | 17000 | 12000 | Tahıl, hayvancılık ve yerel soylu hizmeti | Tahttan indirilmiş John Balliol hayatta; Bruce henüz kral değildir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Guardians_of_Scotland) | | Fransa Krallığı | IV. Philippe | 25000 | 160000 | 57000 | Toprak, kent, ticaret ve olağanüstü kraliyet tahsili | Oğulları Louis (1289), Philippe (1291), Charles (1294), Robert (1296) | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Philip_IV_of_France) | | Navarra Krallığı | I. Jeanne | 3000 | 18000 | 6500 | Pirene geçitleri, tarım ve kent gümrüğü | Fransa kralıyla aynı çocuklar; Louis ayrı bir kişi olarak çoğaltılmaz | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Joan_I_of_Navarre) | | Kastilya ve León | IV. Fernando | 13000 | 75000 | 30000 | Tahıl, yün ve kraliyet resimleri | Oğlu XI. Alfonso 1311 doğumludur; başlangıçta yoktur | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Ferdinand_IV_of_Castile) | | Aragon Tacı | II. Jaume | 12000 | 80000 | 29000 | Akdeniz limanları, gümrük ve meclisli krallıklar | Oğulları Jaume (1296), Alfonso (1299); diğer oğullar henüz doğmamıştır | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/James_II_of_Aragon) | | Mallorca Krallığı | II. Jaume (Mallorca) | 2000 | 22000 | 6500 | Ada tarımı, liman ve Roussillon gelirleri | Oğulları Jaume, Sanç, Ferran, Philippe | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/James_II_of_Majorca) | | Portekiz Krallığı | Dinis | 8000 | 55000 | 20000 | Tarım, kent pazarı ve Atlantik limanları | Oğlu Afonso (1291); gayrimeşru oğulları Afonso Sanches ve Pedro | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Denis_of_Portugal) | | Gırnata Emirliği | II. Muhammed el-Fakih | 7000 | 47000 | 19000 | Sulamalı tarım, ipek ve Akdeniz ticareti | Oğulları III. Muhammed ve Nasr; kızı Fâtıma | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Muhammad_II_of_Granada) | | Roma-Germen Krallığı | I. Albrecht von Habsburg | 14000 | 65000 | 32000 | Hanedan arazisi ve prenslerin pazarlıklı katkısı | Rudolf, Friedrich, Leopold, Albrecht, Heinrich, Otto; yaşları ayrı kayıtlı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Albert_I_of_Germany) | | Bohemya Krallığı | II. Václav | 10000 | 65000 | 25000 | Gümüş madeni, arazi ve kent gelirleri | Oğlu III. Václav (1289); Polonya tacı henüz 1300'e aittir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Wenceslaus_II_of_Bohemia) | | Polonya Piast Dükalıkları | Władysław Łokietek | 6000 | 24000 | 13000 | Bölgesel tarım, kent ve geçit gelirleri | Oğlu Stefan (yaklaşık1296); Kazimierz 1310 doğumludur | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/W%C5%82adys%C5%82aw_I_%C5%81okietek) | | Macaristan Krallığı | III. András | 12000 | 67000 | 28000 | Tarım, maden ve baronların bölgesel gelirleri | Oğlu yok; kızı Erzsébet (1292); otomatik erkek veliaht uydurulmaz | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_III_of_Hungary) | | Sırp Krallığı | II. Stefan Uroš Milutin | 10000 | 51000 | 23000 | Tarım, maden, pazar ve bölgesel soylu hizmeti | Oğulları Stefan Dečanski ve Konstantin; annelik bilgileri tartışmalı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Stefan_Milutin) | | Bosna Banlığı | I. Stjepan Kotromanić | 3500 | 15000 | 7500 | Tarım, orman ve bölgesel geçişler | II. Stjepan yaklaşık1292 doğumlu; kardeşler ayrıntı teyidi bekler | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Stephen_I,_Ban_of_Bosnia) | | Bulgar Çarlığı — naiplik | II. İvan ve Smiltsena | 7000 | 29000 | 16000 | Tuna tarımı, sürü, kent ve geçit resimleri | II. İvan Smilets'in oğludur; çocuk hükümdar | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Ivan_II_of_Bulgaria) | | Epir Despotluğu | I. Thomas Komnenos Doukas | 3000 | 17000 | 7000 | Tarım, geçiş ve Adriyatik ticaret bağlantısı | Çocuk despot; annesi Anna Kantakouzene naibedir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_I_Komnenos_Doukas) | | Atina Dükalığı | II. Guy de la Roche | 2000 | 14000 | 5000 | Tarım, kent ve Latin feodal hakları | Çocuğu yok; miras siyaseti önemlidir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Guy_II_de_la_Roche) | | Ahaya Prensliği | Isabelle de Villehardouin | 2200 | 15000 | 5500 | Morea tarımı ve feodal yükümlülük | Kızı Mahaut (1293); erkek evladı yok | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Isabella_of_Villehardouin) | | Venedik Cumhuriyeti | Pietro Gradenigo | 5000 | 75000 | 18000 | Liman, gemicilik, gümrük ve ticaret sermayesi | Doçelik oğula otomatik geçmez | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Pietro_Gradenigo) | | Cenova Komünü | Cenova komün meclisleri | 5000 | 68000 | 17500 | Deniz ticareti, koloniler, gemi ve kredi | 1299'da henüz doçelik yok; ilk doçe 1339 | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Republic_of_Genoa) | | Milano Signorialığı | Matteo I Visconti | 4000 | 40000 | 11500 | Kent zanaatı, ticaret, arazi ve tollar | Oğulları Galeazzo, Luchino, Marco, Giovanni, Stefano | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Matteo_I_Visconti) | | Papalık Devleti | VIII. Bonifatius | 3000 | 45000 | 11000 | Kilise arazileri, papalık gelirleri ve kentler | Makam seçimlidir; biyolojik veliaht yoktur | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Boniface_VIII) | | Napoli Krallığı | II. Charles d'Anjou | 10000 | 65000 | 24000 | Tarım, liman ve kraliyet alanları | Yaşayan oğullar Robert, Philippe, Raymond Bérenger, Pierre, Jean; Charles Martel ve Louis ölmüştür | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_II_of_Naples) | | Sicilya Krallığı | III. Federico | 7000 | 42000 | 17000 | Tahıl, liman ve ada ticareti | Sonraki meşru oğulları henüz doğmamıştır | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Frederick_III_of_Sicily) | | Danimarka Krallığı | VI. Erik Menved | 6000 | 32000 | 14000 | Tarım, Baltık ticareti ve kraliyet gelirleri | Çocukların doğum/ölüm takvimi eksik; hayatta erkek veliaht kesinleştirilmez | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Eric_VI_of_Denmark) | | Norveç Krallığı | V. Håkon Magnusson | 5000 | 29000 | 11500 | Balık, deniz ticareti, arazi ve kırsal yükümlülük | Oğlu yok; kızı Ingeborg 1301 doğumlu; Agnes'in doğumu yaklaşık1290 | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Haakon_V_of_Norway) | | İsveç Krallığı | Birger Magnusson | 6000 | 30000 | 13500 | Tarım, demir ve Baltık ticareti | Oğlu Magnus 1300 doğumludur; kardeşleri Erik ve Valdemar rakip güçler | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Birger,_King_of_Sweden) | | Litvanya Büyük Dükalığı | Vytenis | 8000 | 28000 | 17500 | Tarım, orman ürünleri, ticaret ve bağlı topluluklardan pay | Oğlu Žvelgutis; doğumu ve 1299 varlığı kesin değil; Gediminas kardeşidir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Vytenis) | | Töton Tarikatı | Gottfried von Hohenlohe | 5000 | 30000 | 12500 | Prusya malikâneleri, tarikat ve ticaret gelirleri | Üstat seçimlidir; oğul veraseti yoktur | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Gottfried_von_Hohenlohe) | | Novgorod Cumhuriyeti | Novgorod veçe ve posadnikliği | 6000 | 38000 | 14500 | Kürk, balmumu, tahıl ve Baltık ticareti | Knez davet ve sözleşmeyle yetkilendirilir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Novgorod_Republic) | | Vladimir Büyük Knezliği | III. Andrey Aleksandroviç | 7000 | 32000 | 16000 | Orman ve tarım gelirleri; Orda'ya haraç | Oğulları Mihail, Boris, Yuri; yaşam tarihleri tam doğrulanmadı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Andrey_of_Gorodets) | | Moskova Knezliği | Daniil Aleksandroviç | 2500 | 17000 | 6500 | Nehir ticareti, orman, tarım ve geçiş gelirleri | Oğulları Yuri, Aleksandr, Boris, İvan, Afanasi; doğumlar kısmen belirsiz | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Daniel_of_Moscow) | | Tver Knezliği | Mihail Yaroslavich | 3500 | 20000 | 8500 | Yukarı Volga ticareti, orman ve tarım | Oğlu Dmitri (1299); sonraki oğulları henüz doğmamış | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Mikhail_of_Tver) | | Merînî Sultanlığı | Ebû Ya‘kub Yusuf | 20000 | 90000 | 43000 | Tarım, kent zanaatı, Sahra ve Akdeniz ticareti | 1299'da yaşayan oğulların tam listesi doğrulanmadı; Ebû Sâlim bu hükümdarın oğlu olarak yazılmaz | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/meriniler) | | Hafsî Sultanlığı | II. Muhammed el-Müstansır | 14000 | 74000 | 31000 | İfrîkıye tarımı, limanlar ve Sahra ticareti | Oğul listesi henüz doğrulanmadı | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/hafsiler) | | Abdülvâdî Sultanlığı | I. Osman b. Yağmurasan | 10000 | 46000 | 23000 | Kent zanaatı, tarım ve Sahra geçiş ticareti | Oğlu Ebû Zeyyân; Ebû Hammû hanedan kolu | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/abdulvadiler) | ## Kronoloji kayıtları ve belirsizlikler Bu liste kaynaklı ana bağları verir; bütün Avrasya'nın gün gün eksiksiz olay veri tabanı değildir. Ayrıntılı genel omurga 1299–1326'dır; Anadolu siyasi geçişleri için aşağıdaki V1.0 tablosu 1352'ye kadar önceliklidir. Biyografilerin sonraki unvanlarını bilmek karakterlerin geleceği bildiği anlamına gelmez. | Tarih/hassasiyet | Tarihsel bağ | Uygulama ve kanıt sınırı | |---|---|---| | 1299 yıl içi | Bilecik, Yarhisar, İnegöl ve Yenişehir çevresindeki Osmanlı fetih geleneği | Kesin ay/günler verilmez. cell530'un Osman renginde başlaması MODEL senaryo kabulüdür; kesin Eylül geçişi sayılmaz, Bursa/İznik/İzmit ile karıştırılmaz. | | 1299 sonları / 1300 | Nogay'ın yenilgisi ve ölümü; Çaka'nın Bulgar tahtı | Kaynaklarda1299/1300 farkı; tek sahte gün icat edilmez. Tokta/Nogay/Çaka/Smiltsena farklı aktörlerdir. | | 22–23 Aralık 1299 — kaynak farkı | Vâdil-haznedâr/Humus civarında İlhanlı galibiyeti | TDV Gâzân Han maddesi 22, TTK Belleten diplomasi çalışması 23 Aralık verir; fark korunur. Yenilgi Mısır'ın otomatik ilhakı değildir. | | Ocak 1300 | İlhanlı kuvvetlerinin Dımaşk'a girişi | İç kale alınmış sayılmaz; işgal ve bütün eyalet ilhakı ayrılır. | | 17 Nisan1300 | Güneri Bey'in ölümü; Mahmud'un veraseti | Karaman hesabı ve emir yetkisi devredilir; ikinci bir ordu/hazine yaratılmaz. | | 1300–1302 çevresi | II. Mesud'un yeniden Selçuklu tahtına geçişi | Farklı maddelerde tarih farkı vardır; tek gün veya tartışmasız yıl verilmez. | | 27 Temmuz1302 — bu senaryonun kabulü | Bafeus/Koyunhisar ve Osman'ın ününün artması | İnalcık kronolojisi esas alınır;1299 kuruluş geleneğiyle aynı olay sayılmaz. Akademik tarihleme tartışması korunur. | | 1303 baharı | Şakhab/Mercüssuffer'de Memlük başarısı | Kaynaklı sonuç korunur; belge yoksa kesin kayıp sayısı uydurulmaz. | | 1303–1305 | Katalan birliğinin Bizans hizmeti ve ardından çatışması | Birlik1299'dan beri hazır Bizans kuvveti değildir. | | 1304 | Gâzân'ın ölümü | Kardeşi Olcaytu'ya geçiş; Gâzân'ın1300'de ölen oğlu veliaht yetişkin yapılmaz. | | 19 Temmuz1304 | Olcaytu'nun cülûsu | Makam, kaynak ve kamu hesabı tek çizgide devralınır. | | 1307–1308 | Karamanoğlu Mahmud'un ölüm ve haleflik dönemi | Yahşi'nin akrabalığı ve sıra kaynak farkları korunur. | | 1308 | Mehmed Bey'in Aydın-ili hâkimiyeti | Aydınoğulları bağımsız renk ve yönetimi bu dönemden önce peşinen verilmez. | | 1308–1309 çevresi | Yaman Candar sonrası I. Süleyman ve Çobanoğulları'nın sonu | Eflani ile Kastamonu başlangıçta birleştirilmez; fetih/haleflik adımları ayrı. | | 1310 sonrası; geleneksel1313 | Manisa'nın Saruhan eline geçişi | Emecen'e göre kesin tarih çağdaş kaynaktan kurulamaz;1313 kesin gün gibi kilitlenmez. | | 1322 | Sinop'un Candar ülkesine katılması | Pervâne/Gazi Çelebi ve kızı hakkındaki veraset kaydı korunur; Sinop1299'da Candar değildir. | | 1324 / alternatif1326 | Osman'ın ölümü | İnalcık'ın1324 tarihlemesi ve TTK'nın1326 kaydı birlikte gösterilir; bu sürüm ana dalda1324 kabul eder. | | 1326 | Bursa'nın Osmanlı eline geçişi | Şehir önceden Osmanlı rengine geçmez; çevre ve iç kale denetimi ayrı. | | 1331 / 1337 — sonraki ufuk | İznik / İzmit'in Osmanlı fethi | Bunlar1299 başlangıcı değildir; Bitinya geçiş tablosu ayrı devirleri açıklar. | Başvurular: [Muhammed b. Kalavun](https://islamansiklopedisi.org.tr/muhammed-b-kalavun), [Karamanoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/karamanogullari), [Osman I](https://islamansiklopedisi.org.tr/osman-i), [Orhan](https://islamansiklopedisi.org.tr/orhan), [Olcaytu Han](https://islamansiklopedisi.org.tr/olcaytu-han), [Pervâneoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/pervaneogullari), [Candaroğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/candarogullari), [İlhanlı hanedan tarihi](https://www.iranicaonline.org/articles/il-khanids-i-dynastic-history/). ## Araştırma yöntemi ve kaynak katmanları Anadolu/erken Osmanlı için Halil İnalcık, Faruk Sümer, Feridun Emecen, Erdoğan Merçil, Sait Kofoğlu, Yaşar Yücel, Mustafa Çetin Varlık, Tuncer Baykara ve Muharrem Kesik'in uzmanlık maddeleri temel alınmıştır. Çalışmaların dayandığı kitâbe, vakfiye, sikke ve çağdaş kronik ile daha geç hanedan anlatısı aynı kanıt gücünde değildir. Uzunçarşılı ve Osman Turan maddelerin bibliyografyalarında ileri okuma olarak yer alır; erişilmeyen kitapların tamamı okunmuş gibi gösterilmez. İlber Ortaylı'nın [Kadı / Osmanlı Devleti'nde Kadı](https://islamansiklopedisi.org.tr/kadi#2-osmanli-devletinde-kadi) maddesi hukuk ve idareyi ayırmak için kullanılmıştır. Maddenin sonraki yüzyıllara ait medrese hiyerarşisi, kazaskerlik ve kadılık dereceleri1299'a taşınmaz. İlk dönem için kanıt eksikliği özellikle korunur. Moğol ve İran alanı için Encyclopaedia Iranica'nın uzmanlık maddeleri: [Chaghatayid Dynasty — Peter Jackson](https://www.iranicaonline.org/articles/chaghatayid-dynasty/), [Central Asia V](https://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-v/), [Il-khanids I](https://www.iranicaonline.org/articles/il-khanids-i-dynastic-history/), [Economy V](https://www.iranicaonline.org/articles/economy-5-part2/), [Čobān](https://www.iranicaonline.org/articles/coban-cupan-ar/). Hanedan kronolojilerindeki Duva'nın başlangıcı ve Kaydu'nun ölümü gibi farklar sessizce giderilmiş sayılmaz. Avrupa ve uzak Asya sicilindeki bağlantıların bir kısmı ikincil ansiklopedi **ön kayıtlarıdır**. Bunlar Anadolu uzmanlık maddeleriyle eşit derecede son akademik doğrulama sayılmaz. [Birleşik Krallık kraliyet sarayları / Edward I](https://www.hrp.org.uk/tower-of-london/history-and-stories/edward-i/), [UK Parliament / Edward dönemi](https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/originsofparliament/birthofparliament/overview/edward/), [Aragon arşivi](https://www.cultura.gob.es/archivos-aca/en/actividades/documentos-para-la-historia-de-europa/aran.html) gibi kurumsal kaynaklarla sınırlı karşılaştırmalar yapılmıştır. Her satır için monografi, numismatik ve soy denetimi tamamlanmış değildir. Abdullah Kalınsazlıoğlu adı araştırılmıştır; erişilebilen içerikte bu1299 kapsamı için doğrulanabilir uzmanlık çalışması saptanamadığından, ona dayandırılmış kesin olgu veya sayı eklenmemiştir. Popüler anlatının birincil belge ve uzman literatür karşısında ayrı değerlendirilmesi kişi hakkında bir hüküm değil kaynak seçim ilkesidir. [Höyük / Silifke sikkeleri](https://hoyuk.gov.tr/eng/full-text/78/tur), Kilikya'da1298–1299 taht geçişini kontrol etmek için kullanılmıştır. II. Hetum'un1299 restorasyonunun kesin ayı burada verilmediğinden1 Eylül'e kesin olay günü atfedilmez. VIII. David'in Gürcistan'ı ve Sukhothai'de Ram Khamhaeng/Loe Thai geçişi de belirsizlik kayıtlarıdır. ## Görsel üretim ve oynanış sınırı Davia kataloğundan uygun genel ortaçağ aktör/kale/çarşı/han figürleri atanmıştır. Ming, Joseon ve Sengoku modelleri1299 portresi diye kullanılmaz; yeterli dönem modeli olmayan kayıtta model boş bırakılır. Bir Müslüman hükümdardaki genel süvari işareti kişiye özgü portre veya gerçek muhafız sayısını temsil etmez. Kapak, yapay zekâyla üretilmiş temsilî sanattır; tarihsel belge değildir. 312 aktörün ayrı portresi vardır. Bunlar kişi, kurul ve sefer kuvvetleri için döneme ve coğrafyaya göre hazırlanmış temsilî tarihî illüstrasyonlardır. Yaşam durumu ve başlama konumu aktör kayıtlarında tutulur. Dünya çapında biyografilerin ve dönem sınırlarının kanıt düzeyi bölgeye göre değişir. Bitinya sınırları oyunun bölge ölçeğinde yaklaşık çizilmiştir. ## Açılışta araştırılabilir karar örnekleri - Osman: Karacahisar pazarının güvenliğini artırmak, kışlık iaşeyi saydırmak, komşu tekfura süreli geçiş anlaşması teklif etmek. - Hamid: Uluborlu, Burdur ve Eğirdir gelir/haklarını ayırarak divan raporu istemek; taş kale için keşif ve malzeme hesabı. - Güneri: Toros geçitlerinin savunması, üretici köylerle uzlaşma ve İlhanlı tehdidi karşısında ittifak görüşmesi. - Bizans: Bitinya garnizonlarına gerçekten erişen ödeme ve ikmali denetlemek; İtalyan gemi desteğinin şartlarını görüşmek. - Memlük yönetimi: Sellâr ve Baybars'ın yetkisini açıklaştırmak; Suriye menzil ve erzak hazırlığı. - Venedik: kurul onaylı ticaret/gemi sözleşmesi; bütün devlet bütçesini kişisel servet saymadan karar. ## V0.2 — Karakter merkezli açılış rehberi Bu bölümdeki amaçlar, baskılar ve üçer niyet MODEL olan oyun başlangıcı tasarımlarıdır; tarihsel kişilerin belgelenmiş düşünceleri veya yapılmış eylemleri değildir. KAYNAKLI biyografi ve TARTIŞMALI soy/tarih kayıtları yukarıdaki kaynaklarda ve aktör dosyalarında kalır. ALTERNATİF bir senaryo uygulanmamıştır. Tarihe bağlı A çerçevesi geçerlidir. Rolü seç → niyetin amacını, kapsamını ve onay bekleyen harcamayı yaz → kuyruğu gözden geçir → uygun süreyle ileri atla → günlük ve değişen istatistikleri denetle. Örnek ilk niyet: «Osman olarak Karacahisar iaşe raporunu iste; asker ayırma veya ödeme için ayrıca onay bekle.» Kısa sonuç sunumu: geçen tarih/süre; gerçekten olan; değişen para/asker/stok/denetim; bekleyen karar ve en fazla üç yeni niyet. Ayrıntılı kayıt gerektiğinde ayrıca açılır. Bu sunum talimatıdır; özel bir arayüz düğmesi eklendiği anlamına gelmez. ### Kaynak ve yetki sicili 104 kamu hesabı, 41 müstakil saha ordusu ve 312 aktör vardır. Orduya aktarılmış asker hükümdarda tekrar sayılmaz; diğer kamu aktörlerinde duran havuz ayrı birlikmiş gibi aynı anda başka yerde hareket ettirilemez. Saray/kurul ve kişi farklı yetki türleridir. Sukhothai saray kaydı tartışmalı saltanat geçişinde belirli hükümdarı kesinleştirmez. Açılış hesap sahibi dizini (MODEL; bütün bu kayıtlar için son kapanış 1299-08): - ahaya: entities/isabelle-de-villehardouin.json - altin: entities/tokta-han.json - amazon_pampa: entities/amazon-guaran-ve-g-ney-konisi-eflikleri.json - aragon: entities/ii-jaume.json - atina: entities/ii-guy-de-la-roche.json - aztek_toltek: entities/tlatoani-coxcoxtli-culhuacan-ve-meksika-vadisi.json - bengal: entities/r-kneddin-keyk-vus.json - benin_ife: entities/ooni-ii-obalufon-i-le-i-fe-ve-benin.json - bizans: entities/ii-andronikos-palaiologos-2.json - bohemya: entities/ii-v-clav.json - bosna: entities/i-stjepan-kotromani.json - bulgar: entities/ii-i-van-ve-smiltsena.json - cagatay: entities/duva-han.json - candar: entities/emseddin-yaman-candar-2.json - cenova: entities/cenova-kom-n-meclisleri.json - champa: entities/iii-jaya-simhavarman.json - coban: entities/mahmud-bey-obano-lu.json - daiviet: entities/tr-n-anh-t-ng.json - danimarka: entities/vi-erik-menved.json - delhi: entities/al-eddin-halac.json - epir: entities/i-thomas-komnenos-doukas.json - esref: entities/seyfeddin-s-leyman-bey-2.json - fransa: entities/iv-philippe.json - germiyan: entities/i-yakub-bey-2.json - girnata: entities/ii-muhammed-el-fakih.json - goryeo: entities/chungnyeol.json - gurcu: entities/viii-david.json - habes: entities/i-mparator-wedem-arad.json - hafsi: entities/ii-muhammed-el-m-stans-r.json - hamid: entities/hamid-bey.json - hoysala: entities/iii-vira-ballala.json - ifat: entities/mer-velasma.json - ilhan: entities/g-z-n-mahmud-han.json - imparatorluk: entities/i-albrecht-von-habsburg.json - inanc: entities/ca-ddin-i-nan-mehmed-bey.json - ingiltere: entities/i-edward.json - inka_chimor: entities/sapa-i-nka-mayta-c-pac.json - irokua: entities/haudenosaunee-ve-algonkin-uluslar.json - iskoc: entities/robert-bruce-ve-john-comyn.json - isvec: entities/birger-magnusson.json - japon: entities/h-j-sadatoki.json - kakatiya: entities/prataparudra.json - kanem: entities/mai-i-br-him-nikale.json - karaman: entities/g-neri-bey-2.json - karesi: entities/karesi-bey-2.json - kart: entities/fahreddin-kert.json - kastilya: entities/iv-fernando.json - kaydu: entities/kaydu.json - khmer: entities/iii-indravarman.json - kibris: entities/ii-henri-de-lusignan.json - kilikya: entities/ii-hetum.json - kirman: entities/kutb-ddin-ah-cihan.json - kongo: entities/kongo-havzas-nehir-eflikleri.json - lan_na: entities/mangrai.json - litvanya: entities/vytenis.json - macar: entities/iii-andr-s.json - majapahit: entities/raden-wijaya.json - makuria: entities/makuria-dongola-saray.json - mali: entities/mansa-sakura.json - mallorca: entities/ii-jaume-mallorca.json - maya: entities/cocom-h-k-mdar-mayapan-konfederasyonu.json - memluk: entities/en-n-s-r-muhammed-b-kalavun.json - mentese: entities/mesud-bey-2.json - merini: entities/eb-ya-kub-yusuf.json - milano: entities/matteo-i-visconti.json - mississippi: entities/cahokia-ve-mississippi-h-y-k-efleri.json - moskova: entities/daniil-aleksandrovi.json - muisca: entities/muisca-zipa-ve-zaque-konfederasyonu.json - myinsaing: entities/athinkhaya-yazathingyan-ve-thihathu.json - napoli: entities/ii-charles-d-anjou.json - navarra: entities/i-jeanne.json - nepal: entities/ananta-malla.json - nogay: entities/nogay.json - norvec: entities/v-h-kon-magnusson.json - novgorod: entities/novgorod-ve-e-ve-posadnikli-i.json - nusantara: entities/filipin-ve-nusantara-liman-krall-klar.json - okyanusya: entities/okyanusya-ve-polinezya-eflikleri.json - osman: entities/osman-gazi-2.json - ova_kuzey: entities/b-y-k-ovalar-ve-arktik-boylar.json - pandya: entities/i-maravarman-kulasekhara.json - papalik: entities/viii-bonifatius.json - pegu: entities/wareru.json - pervane: entities/m-hezzeb-ddin-mesud-bey.json - polonya: entities/w-adys-aw-okietek.json - portekiz: entities/dinis.json - pueblo: entities/pueblo-ve-hohokam-kentleri.json - rasuli: entities/el-m-eyyed-d-v-d.json - sahib: entities/nusret-ddevle-ahmed-bey.json - selcuk: entities/iii-al-eddin-keykubad-2.json - sibir: entities/sibir-yurdu-ve-kuzey-avrasya-boylar.json - sicilya: entities/iii-federico.json - sirp: entities/ii-stefan-uro-milutin.json - sukhothai: entities/loe-thai-tart-mal-ge-i.json - svahili: entities/sultan-el-hasan-b-t-l-t.json - taino: entities/ta-no-kasiklikleri.json - toton: entities/gottfried-von-hohenlohe.json - trabzon: entities/ii-aleksios-komnenos.json - tver: entities/mihail-yaroslavich.json - venedik: entities/pietro-gradenigo.json - vladimir: entities/iii-andrey-aleksandrovi.json - yadava: entities/ramachandra.json - yuan: entities/tem-r-ljeyt-ka-an.json - zimbabve: entities/mambo-chigwagu-rusvingo.json - ziyyani: entities/i-osman-b-ya-murasan.json ### 14 çekirdek rolün karar kartları #### Osman Gazi — entities/osman-gazi-2.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Kamu hesabının emir sahibi; sefer kuvveti entities/osman-ucu-sefer-kuvveti.json. Orhan'ın rapor ve teklif yetkisi var; bağımsız harcama/komuta yok. YAKIN HEDEF: Kışlık iaşeyi ve pazar güvenliğini korumak; tek gelir hesabıyla hareket etmek. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Karacahisar iaşe sayımını ve at/yem açığını raporlat. 2) Bir komşu kale idaresine süreli geçiş teklifi hazırlat. 3) 300 kişilik yol gözetimi için süre, iaşe ve ek maliyet hesabı iste; henüz ayırma. BEDEL / BASKI: Kısa kuşatma dahi açık ikmal ve ek masraf yaratır; kamu hazinesi sınırlı. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Orhan Bey — entities/orhan-bey-4.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Osman'ın kamu hesabına bağlı hanedan üyesi. Atanmış birlik veya bağımsız harcama limiti yok; onay almadan emir uygulayamaz. YAKIN HEDEF: Saha raporu hazırlayıp ölçülü görev yetkisi elde etmek. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Söğüt iaşe sayımı için görevlendirme iste. 2) 300 kişilik yol gözetiminin planını Osman'a sun. 3) Komşu idareyle görüşme için süreli elçilik yetkisi iste. BEDEL / BASKI: Hanedan bağı kendi kendine asker, para veya tahta geçiş hakkı yaratmaz. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### II. Andronikos Palaiologos — entities/ii-andronikos-palaiologos-2.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Bizans kamu hesabının makam sahibi; yerel tekfur ve garnizonların fiilî denetimi ayrıca değerlendirilir. YAKIN HEDEF: Bitinya ikmalini, saray yükünü ve taşra itaatini dengelemek. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Bursa ve İznik'e ulaşan ödeme/erzak cetveli iste. 2) Bir ikmal güzergâhı için kervan ve muhafız maliyeti çıkar. 3) Deniz taşıması için süreli ve bedelli sözleşme şartları hazırlat. BEDEL / BASKI: Emir veya ödeme kaydı, uzaktaki kaleye ulaştı demek değildir. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Gâzân Mahmud Han — entities/g-z-n-mahmud-han.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: İlhanlı kamu hesabının emir sahibi; noyanlara tahsis edilen kuvvet aynı havuzdan düşer. YAKIN HEDEF: Sefer ihtiyacı ile menzil, otlak ve tahsil kapasitesini bağdaştırmak. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Suriye güzergâhının menzil/otlak raporunu iste. 2) Bir noyana süreli hazırlık emri ve azami bütçe teklifini hazırlat. 3) Anadolu tahsilinde itiraz ve kaçakları divana incelet. BEDEL / BASKI: Uzak tahsil ve ulus hizmeti merkezde anında nakit/ordu olmaz. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### en-Nâsır Muhammed b. Kalavun — entities/en-n-s-r-muhammed-b-kalavun.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Memlük kamu hesabı bu sultanlık kaydında; çocuk hükümdarın uygulaması naip ve güçlü emîr desteğine bağlı. Sellâr aynı hesaba bağlıdır. YAKIN HEDEF: Saray desteği ve Suriye savunması hakkında bilgi toplayıp uygulanabilir karar oluşturmak. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Sellâr'dan Suriye menzil raporu iste. 2) Ödeme ve at yeminin gerçek varışını denetletecek teklif hazırla. 3) Sarayın onay vereceği süreli savunma harcaması gündemi oluştur. BEDEL / BASKI: Kişisel irade tek başına naiplik ve emîr desteği yerine geçmez. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Seyfeddin Sellâr — entities/seyfeddin-sell-r.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Bağlı hesap entities/en-n-s-r-muhammed-b-kalavun.json. Naiplik/fiilî nüfuz kamu hesabını çoğaltmaz; rakip emîr ve sultanlık desteği gerekir. YAKIN HEDEF: Suriye hazırlığını sürdürürken saray desteğini korumak. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Suriye'nin mevcut erzak ve menzil raporunu incelet. 2) Sultanlık hesabından karşılanacak savunma bütçesini kurul gündemine koy. 3) Emîrlerle süreli hizmet ve görev sınırı görüşmesi teklif et. BEDEL / BASKI: Kendi treasury=0 değeri devlet parasının yokluğu değil ayrı kişisel kamu hesabı bulunmamasıdır. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Güneri Bey — entities/g-neri-bey-2.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Karaman kamu hesabının makam sahibi; yerel bey ve köylerin desteği pazarlıklıdır. YAKIN HEDEF: Toros geçitlerinin güvenliğini üretici tabanını tüketmeden sürdürmek. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Geçit gözetiminin süre ve iaşe hesabını iste. 2) Bir köy grubunun tahsil itirazını dinlet. 3) İlhanlı baskısına karşı süreli haberleşme/yardım teklifini hazırlat. BEDEL / BASKI: Aşırı toplama hasadı ve sonraki tahsili düşürebilir. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### I. Yakub Bey — entities/i-yakub-bey-2.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Germiyan kamu hesabının makam sahibi; bağımlı uç hizmeti ve yerel tahsil ayrı denetlenir. YAKIN HEDEF: Pazar ve güzergâh gelirini, bağlı uçların hizmetiyle dengelemek. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Kütahya pazar ve yol kayıp raporunu iste. 2) Bir bağlı uçtan süreli hizmetin şartlarını sor. 3) Üç aylık hazır kuvvet giderini, yeni fetih varsaymadan çıkart. BEDEL / BASKI: Bağlı uç bütün gelirini ve askerini koşulsuz devretmez. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Hamid Bey — entities/hamid-bey.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Hamid kamu hesabının makam sahibi; aile üyelerinin yerel hakları ayrı doğrulama ister. YAKIN HEDEF: Uluborlu çevresinde gelir hakkını ve savunma ihtiyacını açıklığa kavuşturmak. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Uluborlu/Burdur/Eğirdir gelir haklarını ayrı raporlat. 2) Yerel taş kale için keşif teklifi iste. 3) Bir pazarın güvenlik yükünü yerel ileri gelenlerle görüş. BEDEL / BASKI: Dündar'a sonraki makam ve kesin saltanat yılı peşinen verilmez. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Seyfeddin Süleyman Bey — entities/seyfeddin-s-leyman-bey-2.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Eşref kamu hesabının makam sahibi; Beyşehir çevresindeki yerel destek ve hukuk bağlayıcıdır. YAKIN HEDEF: Savunma, yerel tahsil ve yapı giderlerini sürdürülebilir tutmak. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Beyşehir garnizon iaşesini saydır. 2) Taş/kereste nakli için ayrı keşif bedeli iste. 3) Bir tahsil itirazını kadı ve yerel ileri gelenlerle incelet. BEDEL / BASKI: Keşif ödemesi tamamlanmış kale veya ücretsiz işgücü yaratmaz. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Mesud Bey — entities/mesud-bey-2.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Menteşe kamu hesabının makam sahibi; liman/deniz taşıması için ayrıca sözleşme ve insan gerekir. YAKIN HEDEF: Kıyı ve iç pazar bağlantısının gelirini korumak. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Milas-Beçin güzergâhının güvenlik raporunu iste. 2) Liman taşıması için bedel ve süre teklifi hazırlat. 3) Bir kıyı gözetleme yapısının keşif şartlarını çıkart. BEDEL / BASKI: Gemiler ve mürettebat yalnız kara asker sayısından türemez. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Şemseddin Yaman Candar — entities/emseddin-yaman-candar-2.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Candar kamu hesabının makam sahibi; başlangıç çekirdeği Eflani, Kastamonu'nun tamamına otomatik emir yetkisi yok. YAKIN HEDEF: Dar gelir tabanıyla yerel hizmet ve Eflani güvenliğini sürdürmek. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Eflani erzak ve orman nakli raporunu iste. 2) Komşu idareye süreli geçiş teklifi hazırlat. 3) 120 kişilik gözetim teklifinin hazırlık giderini sor. BEDEL / BASKI: Eflani ve Kastamonu farklı bağlılıkta ayrı hücrelerdir; biri diğerine otomatik yetki vermez. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Mühezzebüddin Mesud Bey — entities/m-hezzeb-ddin-mesud-bey.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Pervane kamu hesabının makam sahibi; Sinop deniz ticaretinde tüccar ve taşıyıcıların ayrı menfaati vardır. YAKIN HEDEF: Sinop savunması ile ticaret güvenliğini birlikte yürütmek. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Liman gümrüğünde gerçek tahsil raporunu iste. 2) Deniz ikmali için süreli taşıma teklifi hazırlat. 3) Garnizon stok sayımı ve ödeme cetveli iste. BEDEL / BASKI: Ticaret teklifinin kabulü ve geminin varışı anlık değildir. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Emîr Çoban (İlhanlı) — entities/em-r-oban-i-lhanl.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Bağlı hesap entities/g-z-n-mahmud-han.json. Açılışta ayrı kuvvet tahsisi ve harcama limiti yok; yazılı görev/tahsis gerekir. YAKIN HEDEF: Kendisine verilen görev için menzil ve kuvvet ihtiyacını raporlamak. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Gâzân'dan görev bölgesi ve süreyi kesinleştirmesini iste. 2) Tahsis edilecek müfreze için insan/at/yem hesabı hazırla. 3) Anadolu'dan gelen haberin tarihini ve güvenilirliğini soruştur. BEDEL / BASKI: Çobanoğlu Mahmud ve Osman'ın oğlu Çoban ile özdeşleştirilmez. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. ### Defter kapsamı ve seçim sınırı Dokuz dünya defteri mevcut oyun durumunu saklayan metin istatistikleridir; ayrı programatik savaş/antlaşma API'si değildir. Açık işler ve son kapanışlar özetlenirken korunur. Aktif olmayan kişinin emir yasağı çözümleyici kuralıdır; MCP her entity'nin seçilebilir oluşunu kapatamaz. Canlı oyun sınaması ayrıca gereklidir. ## Türk ve İslâm tarihi kaynaklarıyla V0.9 denetimi 15 Kasım 2026 çalışmasında tarihsel araştırma için TDV İslâm Ansiklopedisi ve Türk Tarih Kurumu Belleten kullanıldı. İdari ayrımlar bu kaynakların tarihsel bağlamından türetilmiş MODEL mekaniklerdir; hesap formülleri bu yazarlara atfedilmez. - [Halil İnalcık, Osmanlı Beyliği'nin Kurucusu Osman Beg, Belleten](https://belleten.gov.tr/tam-metin/2716/tur): erken kronikler ve rivayet tenkidi; 1299 kesin gün yaratılmaz. - [TDV Gâzân Han](https://islamansiklopedisi.org.tr/gazan-han) ve [Belleten, Memlûk–İlhanlı Diplomatik İlişkileri](https://belleten.gov.tr/tam-metin/320/tur): Suriye cephesi ve diplomasi; 22/23 Aralık 1299 farkı korunur. - [TDV Divan](https://islamansiklopedisi.org.tr/divan--devlet) ve [İktâ](https://islamansiklopedisi.org.tr/ikta): gelir hakkı, kayıt ve kurum ayrımları; sonraki düzenler 1299'a toptan taşınmaz. - [TDV Ahidnâme](https://islamansiklopedisi.org.tr/ahidname), [Biat](https://islamansiklopedisi.org.tr/biat), [Kadı](https://islamansiklopedisi.org.tr/kadi): yetki, bağlılık, hukuk ve ahid bağlamı; bütün devletlere tek İslâm hukuk düzeni uygulanmaz. - [TDV Aydınoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/aydinogullari) ve [Saruhanoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/saruhanogullari): sonraki Manisa/Birgi hâkimiyeti 1299'a kesin bilgi olarak verilmez. Önceki sicildeki yabancı bağlantılar yalnız eski kaydın kökenini gösterir; bu çalışmada doğrulanmış Türk–İslâm kaynağı sayılmaz. Afrika, Amerika, Uzak Asya ve Okyanusya kayıtlarının tamamı bu kaynaklarla doğrulanmış değildir. Kıtalar ölçeğindeki topluluk renkleri tek merkezli devlet, tek hazine veya kıta çapında emir yetkisi kanıtı değildir; yerel aktör ancak ulaşabildiği ve desteğini aldığı kuvveti kullanabilir. Eksiksiz küresel tarih veri tabanı iddiası yoktur. ## Başlangıç gelir ölçüm sözleşmesi — MODEL 104 hesabın temsilî ölçüm hücresi, başlangıç üretimi ve tahribatı aşağıdaki dondurulmuş ölçüm dizinindedir. Coğrafya bölündüğünde eski ortak merkez referansları yerine mevcut hücre esas alınır; mali kapasite ve hazine değişmez. Temsilî hücre başka ülkenin olamaz. Bu referans ülkenin bütün geliri değildir. Başlangıç denetim payı, zaten tanımlanmış normal gelir tabanı için 1'dir. Osman için 531 taban alınır; 530'un gelir hakları ve tahsili ayrıca kesinleşmeden ilave gelir yoktur. Kapanışlar her hesap için ayrı anahtarla tutulur. ### Dondurulmuş ölçüm dizini — 1299-09-01 Aşağıdaki hücre, P0 ve D0 yalnız temsilî ekonomik endekstir; kapasite ile normal yük aktör istatistiklerindedir. Kamu hesabının son kapanışı Takvim defterindedir. | Hesap anahtarı | Hücre | P0 | D0 | |---|---:|---:|---:| | delhi | 197 | 49 | 8 | | amazon_pampa | 390 | 48 | 1 | | nepal | 191 | 48 | 6 | | myinsaing | 72 | 62 | 10 | | ova_kuzey | 240 | 44 | 2 | | isvec | 112 | 44 | 1 | | inanc | 536 | 60 | 4 | | mississippi | 228 | 64 | 10 | | cenova | 566 | 79 | 4 | | goryeo | 110 | 54 | 3 | | maya | 353 | 62 | 4 | | moskova | 570 | 54 | 4 | | portekiz | 290 | 62 | 2 | | cagatay | 154 | 56 | 7 | | merini | 282 | 58 | 6 | | rasuli | 206 | 56 | 5 | | candar | 527 | 55 | 5 | | memluk | 449 | 71 | 2 | | kart | 171 | 50 | 14 | | nusantara | 66 | 66 | 6 | | karaman | 542 | 50 | 20 | | ilhan | 175 | 63 | 5 | | toton | 116 | 53 | 5 | | japon | 111 | 65 | 2 | | hamid | 538 | 58 | 8 | | irokua | 231 | 54 | 2 | | imparatorluk | 127 | 60 | 2 | | ingiltere | 292 | 64 | 10 | | navarra | 521 | 62 | 8 | | pandya | 192 | 71 | 4 | | habes | 59 | 72 | 10 | | ziyyani | 258 | 52 | 18 | | bosna | 131 | 48 | 8 | | epir | 551 | 58 | 6 | | germiyan | 537 | 53 | 10 | | trabzon | 523 | 62 | 3 | | bizans | 448 | 67 | 4 | | napoli | 555 | 72 | 5 | | atina | 556 | 64 | 5 | | kibris | 140 | 68 | 2 | | kilikya | 544 | 57 | 18 | | bulgar | 148 | 53 | 8 | | aragon | 519 | 62 | 8 | | mallorca | 571 | 64 | 6 | | girnata | 520 | 62 | 8 | | hafsi | 138 | 62 | 5 | | sirp | 135 | 56 | 5 | | bohemya | 120 | 67 | 2 | | selcuk | 543 | 50 | 20 | | macar | 128 | 60 | 2 | | vladimir | 327 | 50 | 5 | | sicilya | 445 | 64 | 8 | | khmer | 65 | 71 | 3 | | champa | 561 | 66 | 5 | | hoysala | 204 | 64 | 4 | | ahaya | 447 | 58 | 7 | | kastilya | 291 | 62 | 8 | | fransa | 271 | 69 | 5 | | karesi | 532 | 52 | 10 | | kaydu | 102 | 47 | 8 | | kongo | 39 | 48 | 5 | | kirman | 179 | 48 | 5 | | sukhothai | 64 | 64 | 4 | | pervane | 525 | 60 | 5 | | coban | 526 | 55 | 5 | | kanem | 267 | 70 | 10 | | makuria | 211 | 58 | 16 | | zimbabve | 23 | 80 | 5 | | lan_na | 559 | 60 | 4 | | mali | 276 | 84 | 6 | | milano | 560 | 77 | 4 | | ifat | 60 | 66 | 11 | | mentese | 535 | 60 | 4 | | tver | 569 | 52 | 4 | | muisca | 360 | 64 | 2 | | nogay | 149 | 46 | 3 | | novgorod | 567 | 56 | 3 | | sahib | 522 | 58 | 8 | | okyanusya | 452 | 50 | 1 | | benin_ife | 51 | 82 | 6 | | osman | 531 | 48 | 12 | | venedik | 557 | 80 | 4 | | kakatiya | 202 | 67 | 3 | | pueblo | 252 | 50 | 6 | | bengal | 195 | 65 | 5 | | majapahit | 430 | 64 | 5 | | yadava | 199 | 60 | 6 | | iskoc | 518 | 64 | 10 | | inka_chimor | 398 | 62 | 4 | | esref | 541 | 50 | 20 | | sibir | 320 | 48 | 7 | | svahili | 40 | 80 | 6 | | taino | 288 | 54 | 5 | | yuan | 89 | 72 | 1 | | aztek_toltek | 352 | 70 | 5 | | altin | 329 | 40 | 5 | | daiviet | 71 | 71 | 5 | | norvec | 113 | 42 | 1 | | danimarka | 115 | 45 | 4 | | papalik | 137 | 75 | 4 | | gurcu | 147 | 52 | 15 | | litvanya | 117 | 46 | 5 | | polonya | 121 | 55 | 4 | | pegu | 562 | 63 | 8 | ## V1.0 — Vefat, karakter ve Anadolu geçiş sözleşmesi (16 Kasım 2026) Ölüm görsel bir etiket değildir: kişi haritadan ve aktif önerilerden kaldırılır, kaynakları halefe/kuruma bir kez devredilir; tarihsel sicil arşivde kalır. Tek bir karakterin ölümü onun devletini otomatik yok etmez. Devletin sona erişi ayrı olaydır. Aşağıdaki tablo sonraki olaylar için önceki genel anlatının yerine geçen ayrıntıdır. Harita alanları büyük olduğundan bölgesel renk atamaları yaklaşık MODEL, tarihler ve olay çekirdekleri kaynaklıdır. ### Takvimden kaçırılmayacak geçişler | Kimlik / zaman hassasiyeti | Uygulanacak durum değişikliği | Dayanak / sınır | |---|---|---| | SEL-MESUD-1302 / yıl | II. Mesud yeniden sultan; yaşam durumu esaretten faale geçer. Selçuklu kamu hesabı III. Keykubad kaydından kalan bakiye, borç, gelir tabanı ve son kapanışla tek kez devredilir; eski kayıtta para/gelir sıfır, makam hükümdar olarak kalmaz. Selçuklu Divan Kuvveti'nin hesabı halefine bağlanır. | TDV Mesud II 1302 verir; önceki 1300–1302 kaynak farkı arşivlenir. | | SEL-END-1308 / yıl, II. Mesud'un ölümüyle | Mesud dead ve harita dışı. Selçuklu saltanatı sona erer. O anda hâlâ selcuk olan 546,547,548 ve 543 ile 539 hücreleri İlhanlı Anadolu valilik idaresi için ilhan anahtarına geçer; zaten başka fiilî sahibin elindeki yer yeniden boyanmaz. Kalan selcuk cell/landmark değerlerini bölgesel denetimle ilhan/yerel ardıla çöz. Selçuklu'nun bağımsız kamu tahsilini kapat. | TDV Mesud II ve Anadolu Beylikleri. Bu renk geçişi ayrıntılı köy sınırı iddiası olmayan MODEL ara idare gösterimidir. Bütün ülke Osman'a veya henüz kurulmamış Eretna'ya verilmez. | | KONYA-1314-A / yıl | 543 Konya merkezi ve ilgili kale/merkezler Karaman'a; çevre fiilî denetime göre. | TDV Karamanoğulları Yahşi'nin Konya'yı alışını 1314 verir; başka erken tarihleme ön kayıtları kesin gün sayılmaz. | | KONYA-1314-B / Aralık 1314 | Emîr Çoban'ın geri alışı: Konya merkezi ilhan; yeni yerel görevliler. | Aynı kaynak. A ve B bir zaman atlamasında birlikte sırayla işlenir; iki devlete aynı gelir yazılmaz. | | ANTALYA-1316-1321 / yıl aralığı | Dündar'ın fiilî fethi kaynaklı olay olarak çözüldüğünde 539 ve Antalya landmark'ları hamid; kıyı kolunun yerel yönetimi ayrıca kaydedilir. | TDV Feleküddin Dündar Bey ve Hamidoğulları; 1321 bağımsız sikke göstergesi, kesin fetih günü değildir. | | KONYA-1320 / yıl; KONYA-1323 / yıl | Demirtaş'ın Konya üzerindeki yeniden denetimi ilhan; daha önce fiilen Karaman'a dönmüş kesimler ayrı izlenir. | TDV Karamanoğulları/Konya. | | ERETNA-1327 / yıl | Alâeddin Eretna, Demirtaş ardından ve Büyük Şeyh Hasan adına vekil; artık etkin yetişkin emir olarak idare merkezinde gösterilebilir, bağlılığı ilhan. Ayrı bağımsız 1308 devleti veya yeni bedelsiz hazine yaratma. | TDV Eretnaoğulları. | | KONYA-1328-1329 / yıl aralığı | 543 ve Konya merkezleri fiilî geri alışla karaman; Beyşehir'in devri ilgili 541 yerel denetim kaydına ayrıca işlenir. | TDV Karamanoğulları/Konya; bütün 541 tek hamlede boyanmaz. | | ERETNA-1335 / yıl, Ebû Said'in ölümü sonrası | Eretna'nın fiilen idare ettiği Kayseri–Niğde (547) ve Sivas–Malatya'nın denetlenen çekirdeği (549) eretna; şehir dışı bağımsız kesimler sınır defterinde. İlhanlı mirasının siyasi çözülmesi işlenir. Eretna anahtarını 1299 başlangıcına veya 1308'e taşıma. | TDV Eretnaoğulları kuruluş sürecini 1335'e bağlar; 549'un bütün geniş alanı kayıtsız verilmez. Eretna'nın yetki sahası Aksaray/Niğde/Kayseri/Sivas'tır. | | ERETNA-1338 / 1337–1338 aralığı | Memlük nâipliği ve rakip Çobanlı baskısı ilişki defterine; tâbilik rengi tek başına değiştirmez. | TDV Eretnaoğulları. | | ERETNA-1341 / yıl | Bağımsızlık, kendi adına hutbe/sikke ve makam güncellenir; aynı eretna bölge rengi korunur. | Aynı kaynak; 1335 oluşumu ile 1341 bağımsızlığı ayrı olaylar. | | KONYA-1350 / yıl | Fiilî alışta 543 Konya merkezi eretna; bütün Anadolu otomatik verilmez. | TDV Eretnaoğulları. | | ERETNA-DEATH-1352 / Mart 1352 | Alâeddin Eretna dead ve harita dışı; kaynaklı halef seçimiyle aynı hesap/bakiye/borç devri. Eretna devleti kurucusu öldü diye ortadan kalkmaz. | Aynı kaynak. | Selçuklu'nun sonu 1308 kabul edilir; 1318 rivayeti TDV Mesud II maddesinde tartışılır ve kesin ikinci devlet ömrü oluşturmaz. Gün ve ay verilmeyen olayda oyun tarihi/model zamanı ile kaynağın yıl hassasiyeti ayrı yazılır. 1308 sonrası hiçbir aktif cell/landmark selcuk anahtarında bırakılmaz; hanedan kişisinin arşiv bağlılığı bu toprağın hâlâ Selçuklu devleti olduğu anlamına gelmez. Yeni beylik/valilik mevcut kaynaklardan pay alır: eski kamu hesabı kapatılır, mükerrer aylık kapasite/asker/ganimet yaratılmaz. Yeni hesabın sahibi ve ölçüm tabanı geçişte kaydedilir. İlhanlı hesabı aynı taşra gelirini zaten içeriyorsa iki kapasite toplanmaz. ### Bala Hatun ve kişiliklerin anlamı Bala Hatun, yaratıcının isteğiyle yetişkin eş olarak eklenen tarihî rivayetten esinli MODEL karakterdir. Râbia/Bâlâ/Mal Hatun adları ve soy bağları erken rivayetlerde tartışmalıdır. Var olan Mal Hatun kaydıyla otomatik birleştirilmez; iki kesin eşin belgelenmiş biyografisi iddia edilmez. Osman ile karşılıklı derin sevgi, güven, şefkat, neşeli sohbet ve gönüllü yardımlaşma oyun yorumudur. Bala anlayışlı ve yapıcıdır; Osman onu dinler, değer verir ve özlem gösterir. Her iki karakterin iradesi korunur. Kaynak: https://islamansiklopedisi.org.tr/mal-hatun . Bütün aktörlerin dosyasına konuşma ritmi, karar eğilimi ve odak amacı içeren ayrı MODEL kişilik eklenir. Bunlar belgelenmiş psikolojik profil değildir. Çocuk, doğmamış ve belirsiz kişilerin faal olma şartları korunur. Ana ekrandaki portreler tarihî illüstrasyondur; çağdaş aktör veya belgeli gerçek yüz değildir. Kaynaklar: https://islamansiklopedisi.org.tr/mesud-ii ; https://islamansiklopedisi.org.tr/anadolu-beylikleri ; https://islamansiklopedisi.org.tr/karamanogullari ; https://islamansiklopedisi.org.tr/konya ; https://islamansiklopedisi.org.tr/hamidogullari ; https://islamansiklopedisi.org.tr/eretnaogullari . ## Bitinya ve Bilâdü'ş-Şam geçişleri Tarihler kaynak hassasiyetiyle yazılır. Aşağıdaki idari ve oynanış sonuçları MODEL'dir. Geçişleri bir kez işle ve tutarın veya denetimin değiştiği kayıtları kısa biçimde belirt. Bu sonuçlar açılış durumunda bekler. | Olay ve tarih | Durum ve oyuncunun etkileyebileceği sonuç | |---|---| | SUR-HUMUS-1299 / 22–23 Aralık | Vâdilhâzindâr'da İlhanlı galibiyeti. Humus çevresinde Memlük saha kuvvetinin geri çekilmesi ve iaşe ulaşımı ayrı çözülür. Sonuç cell 141'i veya Mısır'ı kendiliğinden devretmez. | | SUR-DIMASK-1300 / Ocak | Dımaşk çarşıları ve kent yönetimi geçici İlhanlı denetimine girer. “Dımaşk çarşıları” yer kaydı ilhan olur. İç kale ve garnizonu memluk kalır. Cell 141'i otomatik devretme. Yerel eman, pazarın açılması ve iaşe ayrı kararlardır. | | SUR-DONUS-1300 / 1300 ilkbaharı, yaklaşık yüz gün | Kıpçak'ın yeniden Memlük tarafına geçişi ile Dımaşk çarşılarının bağlılığı memluk olur. Şehrin eski ve yeni tahsil kayıtları aynı anda işletilmez. | | SUR-SAKHAB-1303 / Nisan | Şakhab'da Memlük galibiyeti. Yerel ticaret ve iaşenin toparlanması fiilî yol güvenliğine bağlıdır. | | BIT-BAFEUS-1302 / 27 Temmuz | Osman'ın Bafeus başarısı tarafların yerel destek ve hareket alanını etkiler. Bursa, İznik ve İzmit üç ayrı kale olarak Bizans'ta kalır. 1299 kuruluş geleneği ile 1302'nin belgeli görünürlüğü ayrı kaydedilir. | | BIT-BURSA-1326 / 6 Nisan | Bursa surları osman. Bursa Ovası ve Uluabat (529) yalnız baskın fiilî ova ve geçiş denetimi sağlandığında osman olur. İznik (573) ve İzmit (572) değişmez. Teslim şartları, yeni garnizon ve Bursa'nın idare merkezi olması ayrı kaydedilir. | | BIT-PELEKANON-1329 / 1329 | İznik'e yardım girişimi yenilir. İznik teslim olana kadar Bizans kalesidir. İaşe arayışı ve müzakere devam eder. | | BIT-IZNIK-1331 / Mart | İznik surları osman. İznik Gölü ve Geçitleri (573), geçişlerin fiilî denetimiyle osman olur. Kaynakların gün farkı nedeniyle ortak ay hassasiyeti kullanılır. İsteyen siviller için ayrılış ve kalış şartları kayda geçer. İzmit henüz Bizans'tır. | | BIT-IZMIT-ANLASMA-1333 / Ağustos | Bizans ve Orhan'ın kuşatmanın kaldırılmasına ilişkin anlaşması diplomasi defterine yazılır. Vaat edilen ödeme ancak fiilen ulaştığında gelir olur. İzmit kalesi Bizans'ta kalır. | | BIT-IZMIT-1337 / yıl | İzmit kalesi teslim sonrası osman olur. İzmit Körfezi ve Kocaeli'nin (572) rengi, o bölgedeki liman ve geçişlerde baskın fiilî denetime göre osman olur. Ayrı kalan yerler sınır defterinde gösterilir. | Açılış niyetleri, MODEL. Osman/Bala, Karacahisar'da kışlık zahire ve tüccar güvenini araştırabilir. Bizans, Bitinya'nın üç kalesine ayrı ikmal ve haber raporu isteyebilir. Gâzân, Anadolu gelirleri ile Suriye menzillerinin karşılayabileceği gideri divana ayrı hesaplatabilir. Memlük sarayı, Dımaşk'ın çarşılarının ve iç kalesinin durumunu farklı habercilerle doğrulatabilir. Danışman bilgi toplar, harcama ve atama için yetkili makam karar verir. Kaynaklar: [Halil İnalcık, Osman I](https://islamansiklopedisi.org.tr/osman-i), [Halil İnalcık, Osmanlı Beyliği'nin Kurucusu Osman Beg](https://www.belleten.gov.tr/eng/full-text/2716/tur), [Orhan](https://islamansiklopedisi.org.tr/orhan), [Bursa](https://islamansiklopedisi.org.tr/bursa), [İznik](https://islamansiklopedisi.org.tr/iznik), [İzmit](https://islamansiklopedisi.org.tr/izmit), [Abdülkadir Yuvalı, Gâzân Han](https://islamansiklopedisi.org.tr/gazan-han), [TTK Belleten, Memlûk–İlhanlı Diplomatik İlişkileri](https://belleten.gov.tr/tam-metin/320/tur), [TTK Belleten, Memlûk–Moğol Mücadelesi](https://belleten.gov.tr/tam-metin/24/tur). ## V6 — Hanedanlar, Ahidnâmeler ve Uç Divanı ### İlk kararlar Başlangıç 1 Eylül 1299. III. Alâeddin Keykubad Konya'da saltanat makamındadır. İlhanlı üstünlüğü onun hangi yetkileri gerçekten kullanabildiğini sınırlar. İlk sahnede bu ikisini karıştırma. Oyuncunun rolü ve ulaşan bilgi kadar konuş. Birikmiş kış hazırlığı, geciken haber veya açık hukuki sorun seç. İlk öneriler yeterli bütçeyi aşarsa masrafsız bilgi toplama seçeneği sun. Bir iddia veya kriz oyuncu adına karar üretmez. | Rol | İlk karşılaşma | Bir sonraki karar | |---|---|---| | Osman veya Bala | Karacahisar esnafı kışlık tahıl ve güvenli pazar günü ister. Bir tüccar düşük bâc karşılığı teslim önerir. | Tüccardan teminat ve vade iste, Konya'ya dar kapsamlı yetki dilekçesi hazırla veya önce yerel şahitleri dinle. Bala öneri ve arabuluculuk yapar. Kamu harcaması yetkili beyden onay ister. | | Keykubad veya II. Mesud çevresi | Uçların pazar hakkı ile İlhanlı tahsil talepleri çatışır. | Sınırlı izni incele, karşı şart sun veya yeni bilgi bekle. Tahta ilişkin iddia Konya hazinesini otomatik devretmez. | | Gâzân veya Olcaytu | Doğu kervanları ve Suriye hazırlığı aynı menzil kaynaklarını ister. | Depo ve yol raporu, tüccarla süreli sözleşme veya divandan tahsis isteği. Olcaytu 1304 öncesi ilhan adına bağımsız genel emir veremez. | | Kilikya, Kastamonu/Sinop veya bir İtalyan komünü | Tüccar pazara giriş ister. Yerel yönetici tahsil hakkı ve güvenli demirleme ister. | Liman, tebaa, vade ve uyuşmazlık merciini sınırla. Ticaret hakkı askerî geçiş izni değildir. | ### Pazarlar ve ticaret akdi Karacahisar–Bilecik hattı 531 ve 530'da kara yolu pazarıdır. Sinop'ta 525'in limanı, Galata ve Kefe'nin Ceneviz ticaret noktalarından ayrı sahibin haklarına tâbidir. Ayas limanı Kilikya'nın, Antalya limanı güncel yerel sahibinin denetimindedir. Galata, Ayas veya Dımaşk çarşılarında sözleşme yapmak çevre bölgeyi devretmez. Deniz sevki için açık liman, taşıyıcı/gemi ve gerçekten sağlanan geçiş gerekir. **Oyun modeli örneği, Karacahisar.** 60 yük kışlık mal için yük başına 6 HB. En çok 360 HB alıcı rezervi. Satıcının tahsis ettiği mal yola çıkar. Teslim kaydı 45 yükse ödeme 270 HB. Kalan 90 HB, zarar şartı uygulandıktan sonra iade edilir. Örnek bâc yük başına 1 HB ve sözleşmede satıcıya aitse satıcının brüt 270 HB'sinden 45 HB bir kez ilgili tahsil hesabına geçer. Satıcıya 225 HB net kalır. Alıcı gümrüğü üstlense kendi masraf rezervi ayrıca ayrılır. Aynı kurum satıcı, alıcı ve gümrükçüyse yalnız net karşı hesabın etkisini yaz. Özel tüccarın satışı kamu geliri değildir. Mal, bedel ve vergi ayrı satırdır. Sevkiyatın tekrar okunması yeniden ödeme doğurmaz. Muhafız ayırmak varsa sefer havuzunda görünür. Bu fiyatlar ve yükler istatistikli oyun örnekleridir. **Kabul ve ihtilaf.** Üç ana taviz, gümrük oranı, güvenlik bedeli ve ödeme vadeleridir. Tarafların çıkar ve itirazlarını söyle. Bağlayıcı kabulden önce dışarı taşınan mal veya devlet harcaması yaratma. Bir yol kapandığında mal yolda bekleyebilir, daha pahalı rota için iki taraf uzlaşabilir veya ihtilaf maddesine göre fesih ve iade yapılabilir. Yetkili mühür veya tanıkla teslimi doğrula. Açık kaydı kısaltırsan taraf, durum, kalan, son ödeme kimliği ve vade kalır. Yürürlükteki ticaret akdi yeni hükümdara geçebilir. Karşı tarafın ihbarı veya şart değişikliği gerekiyorsa kayıt açık kalır. **Tarihsel örnek, Ege.** 1348 Hızır Bey–Latin düzenlemesini ve 1353 Girit anlaşmasını ayrı diplomasi kayıtları olarak aç. Gümrük, güvenli erişim, konsolos ve tahıl gibi maddeler yalnız kaynağın bağlamında. Bedelsiz filo, kalıcı kâr veya otomatik toprak devri yok. Uygulanan tarife ya da miktar belgelenmemişse MODEL etiketi kullan. [TDV Aydınoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/aydinogullari), [TTK Belleten, Ortaçağ'da Ticari İmtiyazlar](https://belleten.gov.tr/tam-metin/1777/tur). ### Kayıtlı niyet: Karacahisar fermanı Geç Osmanlı rivayetlerinde sultanın sancak/temsil yetkisi ve Karacahisar'da kadı, pazar ve hutbe anlatılır. Bu anlatının kesin tarih ve kapsamı tartışmalıdır. 1299 açılışında III. Alâeddin Keykubad'a elçiyle sınırlı pazar/mahkeme yetkisi başvurusu MODEL seçenektir. Konya divanı başvuruyu geciktirebilir, daraltabilir, onaylayabilir veya reddedebilir. Karşı teklif güvenli menzil, haraç vaadi ya da belirli yerde ve sürede yetki olabilir. Belge ulaşmadan uygulama yok. İlhanlı tahsildarıyla üst egemenlik ayrı sorun. Oyun yeni imtiyazı verirse kapsamını ve tanıklarını yaz, bağımsızlık veya toprak devri olarak kaydetme. [TDV Osman I](https://islamansiklopedisi.org.tr/osman-i), [TTK Belleten, Osman Beg](https://www.belleten.gov.tr/eng/full-text/2716/tur). ### Entrika dosyaları Oyuncudan ve diğer saraylardan saklı niyetler oyun modelidir. Dışarıdan görülen belirti, aktörün bilgisi, delil, karar ve sonuç ayrı. Örnekler: Karacahisar makbuzlarının bir kısmı kayıp, Konya'dan gelen kopyanın mührü tartışmalı, İlhanlı hanedan adıyla iki rakip ulak geliyor, Eretna emirleri bir Şehzadeye bağlılık sözü veriyor. Her olayın kanıtı ve süresi ayrı; doğru delil ibrazı itibarı, haksız suçlama desteği etkiler. Tüccarın rakibini ihbar etmesi suçun kanıtı değildir. Belgeli tahta çıkış korunur. Oyuncu güvenceleri, yardımcıların tutumunu, bedeli ve sonradan açılacak soruşturmayı etkiler. ### V6 takvimi — Osmanlı hanedanı Bu takvim önceki genel kronolojiyi ayrıntılandırır. Aynı olay eski tabloda geçiyorsa iki ayrı işlem üretme. Kaynakta yıl veya aralık olan doğumlara gün ekleme. Yeni portreler sonraki yaşların temsilî görünümüdür. Çocuklar ve harita dışında bekleyen adaylar yetişkin yetkisi kullanmaz. | Kimlik / zaman | Kayda ve oyuna etkisi | |---|---| | OSP-1323 / Eylül 1323 | Asporça Hatun ve oğlu İbrâhim vakfiye tanıklığıyla faal hanedan kaydına geçer. İbrâhim yaş bilgisi belirsiz olduğundan koruma altında. Tarihsel vakıf yetkisi kamu kasasından ayrı. | | OSO-1324 / Mart 1324 | Osman'ın ölümünü V6 ana kronolojisi TDV Orhan'ın vakfiye okumasıyla Eylül 1323–Mart 1324 aralığında işler. Orhan Mart 1324'te bey. Tek kamu hesabı ve yaşayan sefer kuvvetinin komuta bağlantısı geçer. Bursa henüz Bizans'ta. 1326 ölüm tarihlemesi arşivde tartışmalı. | | OSS-BELGE / 1324–1337 | Süleyman Paşa'nın doğum günü/yılı belirsiz; 1324 Mekece vakfiyesindeki şahitlik kanıtı ayrı değerlendirilir. Açılışta etkin değil. İlk görünümde yetişkin komuta verme; sonraki tarihsel görevinde yetki ve harita konumu aç. | | OSM-DOGUM / 1326–1327 | Nilüfer'i Orhan'ın hanesinde görünür kaydet. Var olan I. Murad kaydını çocuk olarak etkinleştir; koruyucu hane Orhan ve Nilüfer, yer Bursa çevresi ancak hane oradaysa. Senaryo İnalcık'ın 1326 yılını kullanır; başka okuma 1327, gün kesin değil. Kamu kaynağı eklenmez. | | OST-EVLILIK / 1346 | Orhan–Theodora diplomatik evliliği ve hane kaydı. Theodora Kantakuzenos hanesiyle bağını korur. İki devletin toprağı ve kasası birleşmez. | | OSH-DOGUM / 1346 dolayları | Halil doğumu yaklaşık, 1357 yaşı üzerinden hesaplanır. İleride Fokalılar elinde esaret oluşturduğunda captive, sonra tarihsel geri dönüş ayrı kayıt. Esareti ölüm veya teslim edilmiş toprak diye yazma. | | OSS-VEFAT / 1357 | Süleyman Paşa vefat eder; kişi işareti gider. Sebep hakkında kaza/suikast rivayeti kesin hüküm olmaz. Rumeli'deki sağ kalan komuta ve birlikler Murad'a yetkiyle aktarılır; yeni ordu kopyası yok. | | OSM-CULUS / Mart 1362 | Orhan vefat eder. Murad, Rumeli ve Bursa desteğiyle tahta geçer. İbrâhim ve Halil çevresinin iddiası ayrı olaydır. Soy bağı, bekleyen destek ve cülûs aynı kayıt değildir. Belgeli sonuç korunurken elçi, emân, hizip ve yerel sonuçlar oynanabilir. | Dayanak: [Orhan](https://islamansiklopedisi.org.tr/orhan), [Murad I](https://islamansiklopedisi.org.tr/murad-i), [Nilüfer Hatun](https://islamansiklopedisi.org.tr/nilufer-hatun), [Süleyman Paşa](https://islamansiklopedisi.org.tr/suleyman-pasa). ### V6 takvimi — İlhanlı hanedanı ve ardıllar 1299'da yalnız İlhanlı idaresi ve önceden mevcut yerel yönetimler açılır. Celayir, Çobanlı, Serbedârî ve Muzafferî devlet renkleri kuruluş tarihlerinden önce araziye verilmez. Çobanlı ailesi Kastamonu Çobanoğulları (coban) ile aynı devlet değildir (cobanli). Bir hanenin unvan talebi vilâyetin tamamını devretmez. Kadim idare merkezleri haritada bulunabilir. | Kimlik / zaman | Kayda ve oyuna etkisi | |---|---| | ILH-OLC / 1304 | Gâzân'ın vefatı ve Olcaytu'nun 19 Temmuz cülûsu ayrı zaman. Merkezî hesabın meşru devri, bağımsız taşra kasası yaratmadan. | | ILH-EBU-DOGUM / 2 Haziran 1305 | Ebû Said mevcut kişi kaydında unborn→minor, koruyucu Olcaytu hanesi; ayrı ordu/hazine yok. | | ILH-EBU / 1316–1317 | Olcaytu 1316'da vefat. 1317 cülûsu ile Ebû Said çocuk hükümdar; Atabeg Sevinç ve emîrler yardımı. Emîr Çoban askerî nüfuz elde eder; bir emir daha ikinci merkez hazinesi açmaz. | | ILH-ARP / 1335–1336 | Ebû Said 1335'te erkek halef bırakmadan vefat eder; ölüm sebebi kanıtlanmadan zehirlenme kesinleştirilmez. Arpa Han kısa süreli tanınır, Mûsâ 1336'da rakip olur. Yalnız fiilî destek, mevcut merkez bakiyesi ve denetlenen tahsil hakları devredilir. | | ILH-CEL / 1336 sonrası | Büyük Hasan Irak çekirdeğine çekilince Celayirli idaresi Bağdat'ta etkinleşir. Bağdat idare merkezi celayir olur. Irak/Cezire 145 yalnız baskın denetim kesinleşirse renk değiştirir. Merkezden kopan tahsil ilhan hesabından düşer. | | ILH-SER / Eylül 1337 | Sebzevâr idare merkezi serbedari, Abdürrezzâk etkin emir. Geniş Horasan 174 tek hamlede el değiştirmez. 1338'de Abdürrezzâk vefat ederse yalnız kişi çıkar; Vecîhüddin Mesud ardıl makamına geçer. | | ILH-COB / 1338 dolayları | Küçük Hasan Tebriz çekirdeğinde Çobanlı otoritesi kurar. Tebriz cobanli; geniş 175 ancak baskın sahadaki denetimle. 1343'te Küçük Hasan vefat, Melik Eşref'in fiilî idaresi ayrı hak ve destekle. | | ILH-MUZ / 1353–1357 | Şiraz 1353'te Muzafferîlerce alınır; idare merkezi muzafferi, geniş Fars 177 ancak baskın denetimle. İncû hanesinin kalanı bir günde kaybolmaz. | | ILH-SON / 1353 civarı | Son unvan sahipleri döneminin kapanışında birleşik ilhan tahsili kapanır. Eretna, Celayirli ve Çobanlı çekirdekleri kendi gerçek haklarını kullanır. Eski İlhanlı kalıntılarına tek devlet toplu renk verilmez; doğrulanmış ardıl yoksa local/mixed ve kayda açık yerel idare. Denetim ve hukuki iddia ayrı kalır. Merkezi miras bir kez bölüşülür, etkin akit bildirime göre devam eder veya müzakere edilir. | | ILH-UV / 1356–1358 | 1356'da Büyük Hasan'ın ardından Üveys aynı Celâyirli kamu hesabını devralır. 1357'de Canıbeg Tebriz'e girer, Melik Eşref ölür. Tebriz'in ara sahipliği kaydedilir; 1358'de Üveys'in fiilî alışı ile celayir olur. | Kaynak: [Gâzân Han](https://islamansiklopedisi.org.tr/gazan-han), [Olcaytu Han](https://islamansiklopedisi.org.tr/olcaytu-han), [Ebû Said](https://islamansiklopedisi.org.tr/ebu-said-bahadir-han), [İlhanlılar](https://islamansiklopedisi.org.tr/ilhanlilar), [Celâyirliler](https://islamansiklopedisi.org.tr/celayirliler), [Tebriz](https://islamansiklopedisi.org.tr/tebriz), [Serbedârîler](https://islamansiklopedisi.org.tr/serbedariler), [İran](https://islamansiklopedisi.org.tr/iran). ### II. dönem Anadolu beylikleri — yer, hane ve geçiş Aşağıdaki kapsam oyun tahtasının temsil ettiği Anadolu hatlarıdır. Açılıştaki beyler, soy kayıtları ve eski Anadolu geçişleri korunur. Hanedan mensubu o kişinin tahta çıktığı anlamına gelmez. Ölen veya azledilenle bizzat fiilî emir sahibi ayrılır. 1299'da Gördes/Demirci ve Birgi uçları frontier; daha sonraki devlet renkleri tarihsel otorite sahada kurulduğunda açılır. | Kimlik / zaman | Hane ve sonuç | |---|---| | BEY-GER / 1300 dolayları, 1340 sonrası | Germiyan Yâkub Bey'in müstakil idaresi 1300 civarı güçlenir. Sonraki Mehmed mevcut hanedan adayı. Kütahya hesabı ve hâkimiyeti şahısla karıştırma. Çavdar baskını rivayeti oyunda dedikodu/şikâyet ve yerel savunma bağlamı olabilir. | | BEY-AYD / 1308, 1334, 1348 | Mübârizüddin Mehmed'in Aydın-ili hâkimiyeti: Birgi yerleşimi ve denetlenen 558 aydin. Sasa ile yetki rekabeti ayrı. 1334 Umur ve 1348 Hızır aynı kamu hesabının ardılları. İzmir'in liman kalesi üst şehirden ayrıdır. 1344 liman kaybı bütün Aydın beyliğini bitirmez. | | BEY-SAR / 1310 sonrası; 1346 dolayları | Saruhan Bey'in Manisa'daki fiilî alışı, günü tartışmalı. Manisa kalesi saruhan, 553 fiilî denetim ölçüsünde; Ege kalelerinin geniş 534 renkleri toplu değişmez. İlyas ağacı ve sonraki İshak kolu saklanır; kesin cülûs günü yok. | | BEY-CAN / 1308–1309 ve 1322 | Çobanoğulları'nın Kastamonu merkezi 526 fiilî devirle Candar'a. Eflani zaten ayrı. Sinop/Gazi Çelebi veraseti sonra; Pervâne makamı ve Sinop liman hakkı taşınırken yaşayan ilgililerin hayat durumu kendiliğinden değişmez. | | BEY-ESR / 1326 sonrası | Eşref hanesinin Beyşehir merkezi Timurtaş baskısıyla kapanır. Yaşayanı ölü sayma; rivayetlerde bey kimliğini kesinleştirme. 541'in yerel devri Hamid, Sahib Ata ve Karaman haklarına göre ayrı ve sonraki Konya/Beyşehir geçişiyle uyumlu. | | BEY-KAR / 1300–1350 | Güneri→Mahmud; Yahşi ve daha sonra İbrâhim/Mûsâ kolları mevcut kayıtlarda. Konya'nın alınıp geri verilmesi önceki tabloyla, Lârende/Ermenek merkezi ayrı. Alâiye 1293 sonrası Karaman'a bağlı yerel idare, Memlük üst himayesi yerel/deniz ticaretini peşinen devretmez. | | BEY-HAM / 1316–1327 sonrası | Hamid→İlyas/Dündar çizgisi. Dündar'ın Antalya alışı tarih aralığıyla öncekine göre. Teke kolu ve İstanoz–Antalya yönetimi, Eğirdir ana kolundan ayrı haklar. 1361 Antalya liman/kale kaybı ve 1373 geri alışında geniş hücre yalnız baskın denetimle boyanır. | | BEY-MEN / XIV. yy ilk yarı, 1350'ler | Mesud, Orhan ve sonraki İbrâhim kolu; Beçin/Balat yöresinde denetim ve Girit ticareti. Limandan geçiş/mal teslimi ayrı diplomasi, bütün Ege'nin devri değildir. | | BEY-KRS / 1340'lı yıllar | Yahşi–Demirhan–Dursun aday ilişkileri tartışmalı. Osmanlı'ya katılma aşamalı; Balıkesir merkezi ve 532 yalnız fiilî geçişle osman. Deniz ve diğer beyler korunur; mevcut gemi/asker bir kez kaydedilir. | | BEY-DUL / 1337 ve 1353 | Karaca Bey Memlük himayesinde Elbistan Türkmen emirliğine tayin edilir. Elbistan idare merkezi dulkadir; geniş Maraş ve Malatya etrafı otomatik devredilmez. 11 Aralık 1353'te Karaca vefat eder, Halil tanınmış Dulkadırlı emir olarak etkinleşir. | | BEY-TAC / 1346–1348 | İlhanlı sonrası Doğanşah hareketi, Amasya'dan çekilme ve oğlu Tâceddin'in Niksar kolu. Niksar idare merkezi taceddin; Amasya–Tokat 548 ve Canik'in bütünü farklı kıyı beylerinden alınmaz. | | BEY-RAM / 1352, Haziran 1354, 1380'ler | Ramazan'ın Türkmen emirliği, ölümünden sonra adı kesinleşmeyen oğlunun tayini. Yüreğir ocağı ramazan yalnız fiilî yerel idare kurulunca; 1352'de 544/Sis/Adana toptan geçmez. İbrâhim 1379–1383 hanedan sahnesinde; Adana nâibliği 1383 civarı ve yerinde denetimle. | | BEY-ERE / 1352, 1354–1355, 1365, 1380–1381 | Eretna vefatında Mehmed tanınır ve Câfer rakip. 1354 Câfer makamda, 1355 Mehmed geri döner; Câfer yenildi diye ölü sayılmaz. 1365 Mehmed vefat, çocuk Ali naiplikle. 1380 Ali vefat, yedi yaşındaki II. Mehmed naiplikle. 1381 Kadı Burhâneddin önce naip, sonra sultan. Sivas merkezi ve gerçekten elde tuttuğu 549/diğer alanlar burhaneddin. Henüz bağımsız olan Niksar, Amasya ve çevre toplu geçmez. | Diğer hanedan çizgileri: Sâhib Ata'nın Karahisar gelir ve miras hakları, İnanç hanesinin Denizli kolu, Karesi/Çoban/Pervâne ardılları, Karamanoğlu–Alâiye bağlantısı ve Menteşe'nin farklı kolları mevcut sicille birlikte oynanır. Hacıemîroğulları ve Taşanoğulları gibi Canik çevresi oluşumlarında ayrı yerel talepler işlenebilir; kaynak ve harita ayrıntısı yetersizken tüm bölge için yeni tek renk veya kaynak eklenmez. Kara sınırı ve geniş hücreler MODEL. Belgesiz tahta çıkış günü, soy ve kayıp yazılmaz. Kaynak: [Anadolu Beylikleri](https://islamansiklopedisi.org.tr/anadolu-beylikleri), [Aydınoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/aydinogullari), [Saruhanoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/saruhanogullari), [Germiyanoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/germiyanogullari), [Eşrefoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/esrefogullari), [Menteşeoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/menteseogullari), [Karesioğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/karesiogullari), [Candaroğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/candarogullari), [Teke](https://islamansiklopedisi.org.tr/tekeogullari), [Dulkadır](https://islamansiklopedisi.org.tr/dulkadirogullari), [Ramazan](https://islamansiklopedisi.org.tr/ramazanogullari), [Tâceddin](https://islamansiklopedisi.org.tr/taceddinogullari), [Eretna](https://islamansiklopedisi.org.tr/eretnaogullari), [Kadı Burhâneddin](https://islamansiklopedisi.org.tr/kadi-burhaneddin). ### Sonraki hane aşamaları | Kimlik / zaman | Sonuç | |---|---| | V6-SER-HAL / 1 Temmuz 1338 | Abdürrezzâk vefat ve harita dışı. Sebzevâr idaresinin tanınan ardılı Vecîhüddin Mesud; birlik ve hazine bir kez devredilir. | | V6-CAN-SIN / 1340 dolayları | Candaroğlu İbrâhim Sinop'ta etkin. Yerel liman hakkı ile Kastamonu hesabını ancak yetkinin ulaştığı ölçüde bağla. | | V6-KBA-DOG / 8 Ocak 1345 | Kadı Burhâneddin'in mevcut kaydı Kayseri kadısı Şemseddin Muhammed hanesinde çocuk olur. 1378 vezirlik, 1381 naiplik ve sonbahar hükümdarlığı ayrıdır. | | V6-TAC-DOGAN / 1341; 1346–48 | Emîr Doğanşah'ın Amasya'dan Niksar'a çekilmesi, sonra ölüm ve Tâceddin'in yerel halefliği. 1346/1348 kaynak farkı korunur. | | V6-MEN-BALAT / 1352–1355 | Menteşeoğlu İbrâhim ve Girit/Venedik görüşmeleri; Balat limanı, ambar ve askerî taahhüt ayrı. | | V6-GER-SUL / 1361 | Mehmed Bey'den Süleyman Şah'a Germiyan hesabı. Kütahya'da ayrık hakların veya daha sonra çeyize konu olacak yerlerin tamamı peşinen devredilmez. | | V6-TEK-ANT / 1361 ve 14 Mayıs 1373 | Hamîd ana kolu ile Teke'nin Antalya/İstanoz kolunu ayır. Teke Mehmed Bey'in yerel idaresi teke. Antalya'nın Kıbrıs tarafından alındığı dönemde yalnız liman/kale fiilen kibris, çevrenin hakları ayrı. Geri alışta Antalya işareti teke. Hüsâmeddin İlyas Eğirdir kolundan destek verebilir; hane akrabalığı ayrı kamu hesabı ve bölge hakkı gösterir. | | V6-SAR-ISH / 1360'lar | İlyas'tan İshak'a fiilî hane devri. Tespit edilemeyen gün veya İlyas'ın ölümü otomatik eklenmez. | | V6-KAR-KON / 1366–1367 | Alâeddin Ali Bey'in Konya'daki fiilî denetimi eski Eretna yönetimi yerine karaman. Tahta çıkış ile alınan şehir ayrı. 1375 Kayseri geçici Karaman denetimi ve Eretna'nın geri alışı ayrıca. | Kaynak: [Sinop](https://islamansiklopedisi.org.tr/sinop), [Menteşeoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/menteseogullari), [Teke](https://islamansiklopedisi.org.tr/tekeogullari), [Germiyanoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/germiyanogullari), [Alâeddin Bey](https://islamansiklopedisi.org.tr/alaeddin-bey--karamanogullari), [Kadı Burhâneddin](https://islamansiklopedisi.org.tr/kadi-burhaneddin).
1 Eylül 1299. Konya’da III. Alâeddin Keykubad hâlâ Selçuklu sultanıdır. İlhanlı üstünlüğü divanın kararlarını sınırlar. Anadolu uçlarında Türkmen beyleri, Bizans kaleleri ve tüccarlar geçitler için pazarlık eder. Bir hükümdarı, hanedan üyesini ya da kurulu canlandır. İlk kararını kışlık iaşe, pazar hakkı veya saraydan gelecek haber üzerinden ver. Yazılı akitler ve hanedan kayıtları kararlarının sonuçlarını sonraki kuşaklara taşır.
# Tarihsel senaryonun çözüm kuralları Bütün sayısal oyun parametreleri MODEL'dir. TAKVİM. Görüşme saat, sefer gün, yapım ay sürer. Zaman atlamasında haber, ikmal, olay ve aylık kapanış tarih sırasıyla işlenir. Sıfır süre gelir doğurmaz. Kaynak ay/gün vermiyorsa kesin gün uydurma; yıl aralığıyla işle. TARİH. Doğrulanmış kuruluş, saltanat, ölüm ve fetih kronolojisi korunur. Oyuncu yöntem, masraf ve yerel sonuçları etkiler; belgeli galibi veya fetih tarihini değiştirmez. Çelişen emir uygulanabilir hazırlığa çevrilir. Kaynak boşluğu kesin olay icat etme izni değildir. KAYNAKLI, TARTIŞMALI ve MODEL ayrılır. Sonraki dönem kurumu, ordu, bayrak ve ateşli tüfek 1299'a taşınmaz. YETKİ. Emir verenin makamı, hane/kurul desteği, görev alanı ve limiti denetlenir. Hükümdar, naip ve şehzade aynı hazineden iki kez harcayamaz. Çocuk hükümdar naip ve emîr desteğiyle temsil edilir. Ölü, doğmamış veya varlığı belirsiz kişi emir veremez; seçilirse durum açıklanıp faal rol önerilir. Kurum kaydı belirli bir kişinin varlığını kanıtlamaz. HABER VE YOL. İyi yolda atlı maiyet 35–50, yaya ordu 15–22, yüklü ordu 10–18, özel ulak 60–100; uygun havada deniz 80–150 km/gündür. Kar, çamur, geçit, nehir ve bekleme süreyi artırır. Bilgi ve emir ancak varışta bilinir/uygulanır. Eksik komşuluk verisi gerçek güzergâhı yok etmez; deniz aşmak için gemi ve liman gerekir. ORDU. Sefer havuzu ve garnizon farklıdır. Ana havuzdan ayrılan müfreze ve garnizon aynı işlemde düşer; kayıp, yaralı, firar, esir, terhis ayrılır. Esir otomatik sadık asker olmaz. Ayrı birlik varsa hükümdardaki eski sayı yeniden eklenmez. Aynı birlik aynı zamanda iki yerde görev yapamaz. Normal ayda %10'u aşan havuz artışı belgeli dış birlik olmadan uygulanmaz; eğitimli ilave en az 30–90 gün, uzman daha uzun ister. Ücret, at ve iaşe gerekir; hasatta seferberlik üretimi azaltır. İKMAL. İnsan başına 1,5 kg kuru gıda/gün, at başına 10 kg kaba yem/gün modeldir. Ordu iaşesi yalnız insan gıdasıdır; mutlak stok = mevcut × iaşe günü kişi-gün. Bölünme ve birleşmede mutlak stok korunur; günler toplanmaz. Yeni asker ve ölümler gıda üretmez; kalan stok yeniden mevcuda bölünür. Mevcut sıfırsa gün sıfır, artan stok ayrı depoya kaydedilir. At ve yem bilinmiyorsa ilk hareketten önce sayım veya açık MODEL varsayımı gerekir. Üç günlük ciddi açık yürüyüş ve morali bozar; süren açık firar/hastalık doğurur. Yalnız varan ikmal stoğa girer. MUHAREBE. Mevcut, komuta, arazi, yorgunluk, disiplin, bilgi, ikmal ve kaçış yolu karşılaştırılır. Sayı tek başına zafer değildir. Her tarafın kaybı mevcutla tutarlı olur; kaçan ve ölen ayrılır. Tarihsel galip korunur; belgesiz kayıp MODEL olarak belirtilir. Açılışta Bursa, İznik ve İzmit Bizans'tır. KUŞATMA. Kale yakınına gelmek fetih değildir. Gedik, hücum, lağım, hile, iç destek veya kabul edilmiş teslim şartı gerekir. Abluka yalnız gerçekten kesilen kara/deniz yolları için geçerlidir. Kale erzağı fiilî garnizon ve sığınan sivillerle tüketilir; sıfır stok otomatik teslim değildir. Mancınık, usta, kereste ve ücret gerekir. Teslimde esir/sivil şartları, kalan erzak ve garnizon kaydedilir. TOPRAK VE RENK. Fiilî denetim kurulunca aynı sonuçta cell/landmark allegiance alanına yeni sahibin mevcut anahtarını yaz. Bir ay beklenmez. Kısmi fetihte yalnız alınan yer değişir; geniş hücrede baskın sahip kalır, baskın taraf yoksa mixed. Akın, tâbilik, evlilik, ferman ve ticaret imtiyazı kendiliğinden ilhak değildir. Komşu bölge, deniz, birlik ve kişilerin bağlılığı otomatik değişmez. Geri almayı ve çekilmeyi aynı yolla kaydet; coğrafi ad sabit kalır. SINIR KAYDI. Olay kimliği, tarih/hassasiyet, cell/landmark, önceki→yeni denetim, kalan kale/direnç, erzak, garnizon ve vergi hakkı olay defterine yazılır. Güncel allegiance esastır. Nüfus ve din bir günde değişmez. Bir başkent düşünce bütün ülke düşmez. Son fiilî merkez kaybında sürgün, direniş veya kapanışı değerlendir; yalnız ele geçen kaynak ganimettir. MALİYE. HB ortak oyun birimidir; tarihsel akçe/dirhem/dinar kuru değildir. Normal aylık tahsil kapasitesi ve normal aylık yük tek kamu hesabında tutulur. Kapanışta tahsil = kapasite × fiilen denetlenen gelir payı × (ölçülen üretim / dondurulmuş başlangıç üretimi) × (1 − tahribat/150); 0 ile kapasitenin 1,5 katı arasına sınırla, en sonda tam HB'ye yuvarla. Sıfır/bilinmeyen başlangıçta oran 1, veri eksiği kayıtlıdır. Ölçüm hücresi bütün devletin birebir ekonomisi değil sabit temsilî endekstir. Fetih rengi peşin vergi yaratmaz; yeni gelir payı eski hesabın kaybıyla birlikte gelir defterine kaydedilince sonraki kapanışta uygulanır. Bölünme alanı, vergi veya kapasite çoğaltmaz. Gider = normal yük + bu yüke dahil olmayan sefer/yapım farkı − gerçekleşen terhis tasarrufu; en az 0. Normal yükteki maaş/garnizon tekrar eklenmez. Gelir ve gider hazineye bir kez uygulanır. hesap|YYYY-AA kimliği ve hesabın son ayı korunur; aynı ayın tekrar çözümü hiçbir bakiye değiştirmez. Yeni ölçüm temeli yürürlük tarihiyle kaydedilir; geçmiş aylar yeniden tahsil edilmez. BORÇ. Bakiye yetmezse ödeme durur veya kabul edilmiş borç açılır. Rezerv ikinci işte kullanılamaz. Devlet işleri defterinde kimlik, taraf, anapara, vade, teminat, ödenen/kalan ve işlem kimliği tutulur. İki ay maaş açığı desteği, hizmeti ve mevcudu düşürür. Tahsil baskısı ekonomik ve yerel sonuç doğurur. İktâ/pronoia aynı geliri iki hesaba yazmaz; yalnız gerçekleşen haraç karşılıklı aktarılır. Ganimet sürekli gelir değildir. DİPLOMASİ. Savaş, ateşkes, barış, ittifak, tâbilik, geçiş ve ticaret ayrı şartlardır. Kayıt yoksa bilgi iste; ortak inanç ittifak garantisi değildir. Yetki, karşı çıkar, taviz ve haber varışı gerekir. Teklif kabul değildir. Deftere kimlik, temsilci, şart/bedel, teklif/kabul/varış, başlangıç/bitiş, ihlal/yenileme yaz. Süre dolunca kapanış; ittifakta ayrıca savaş şartı ve fiilî katkı. İhlal ulaşan haberle etki eder. Barışta toprak yerinde teslimle renk değiştirir. Eman ihlali itibar ve direnişi etkiler. DİVAN VE HUKUK. Atama/azilde makam, görev alanı, süre, emir sahibi, maaş/gelir ve harcama sınırı kaydedilir. Kadı hükmeder, vali ve kumandan ayrı yetkidedir. Şikâyette iddia, tanık/belge, soruşturma, yetkili karar ve uygulama ayrı. Müsadere ve ceza delil ister. İktâ, vakıf ve mülk farklı haktır; vakıf geliri kamu nakdi olmaz. Sonraki klasik bürokrasiyi taşıma; yerel hukuk ve makamı kullan. VERASET. Taht, soy, naip, aday desteği ve makam ayrı. Kaynaklı sıra korunur; doğum/soy uydurulmaz. Seçimli makam miras kalmaz, erken Türk hanedanında ekberiyet varsayılmaz. Halef aynı bakiye, gelir/yük, borç, komuta ve antlaşmayı tek kez devralır; son kapanış sıfırlanmaz. Taht değişimi toprak rengini tek başına değiştirmez. İç itiraz maaş, örgütlenme, önder, süre ve destek doğurursa isyana varabilir; kaynak mevcut havuzdan gider. YAPIM VE TOPLUM. Palanka 3000 HB/3–6 ay; taş kale 15000/12–36 ay; büyük sur en az 50000/36–84 ay. Keşif, usta, taş, kereste, su, işgücü, nakliye ve güvenlik gerekir. %20 temel, %50 gövde, %30 kapı/depo ödemesi gerçekleşen aşamada bir kez yapılır. Yer, sahip hesap, süre, kalan bedel ve gecikme Devlet işleri defterinde tutulur. Para/usta yoksa aşama durur; bitmeden tahkimat yükselmez. Güvenli normal ayda üretim en çok 2 artar, tahribat en çok 2 azalır, otorite ve kabul en çok 3 artar. Yağma ve zorla iskân üretim kaybı, kaçış ve direniş doğurur; kimlik doğuştan üstünlük çarpanı değildir. DEFTERLER. Açık işler özetlenirken silinmez. İşlenen olay ve işlem kimliklerini kısa sakla; kapanan ödemeyi tekrarlama. Yetki, zaman, bakiye, mevcut, stok ve denetim birlikte güncellenir. Her sonuçta ne oldu, ne değişti, ne bekliyor göster. NPC yalnız ulaşan haber ve gerçek kaynaklarıyla karar verir. HARİTADAN ÇIKIŞ. Kişi ölünce life_stage=dead; kalıcı yok olan/terhis veya birleşmeyle kapanan orduda life_stage=disbanded. Aynı olayda aktif harita konumunu kaldır (starts_on_map=false; cell_id/lng/lat=null), öne çıkarmayı ve emirleri kapat. Yalnız arşiv kalır. Ordu mevcudu sıfırsa veya birim resmen kapanırsa troops=0, supply_days=0; kalan asker ve kişi-gün stoğu yalnız bir kez kayıtlı alıcıya geçer. Geri çekilen yaşayan birlik yer değiştirir. Kumandan ölünce sağ kalan ordu kalır; vekil atanır. Her tur ve zaman atlamasında dead/disbanded işareti ve yetkisi temizlenir. Kişi vefatında makam/kamu hesabı tanınan halefe bir kere geçer; bu ölüm devleti kendiliğinden bitirmez. TARİHSEL GEÇİŞ. V6 takvimini ve ilgili eski tabloyu tarih sırasıyla uygula; aynı olayı tek kimlikle, tek muhasebeyle işle. 1299'da III. Alâeddin Keykubad tahtta; Selçuklu unvanı sürüyor, İlhanlı baskısı ayrı. Selçuklu 1308'de, birleşik İlhanlı idaresi 1335'ten sonra kademeli kapanır. Sonraki adaylar/renkler önce açılmaz. Eretna 1327 vekil, 1335 yerel yönetim, 1341 bağımsız. Yer, tâbilik, unvan ve fiilî gelir ayrı kaydedilir. KİŞİLİK. Aktörün dosya sesi, hedefi ve yetkisiyle konuş. Osman ve yetişkin Bala birbirine bağlıdır, rıza ve karar yetkileri korunur. Çocuklar romantik/cinsel sahneye alınmaz. Oyuncuya ilk sahnede rolüne uygun bir somut sorun ve 2–3 uygulanabilir seçenek göster; NPC kararını oyuncu adına verme. TİCARET AKDİ. Açıklamadaki V6 pazarlarını kullan. Önce yetkili taraf, mal ve miktar, pazar/rota, fiyat, gümrük, güvenlik payı, süre ve zarar şartı. Teklif→karşı teklif→kabul→varış→yürürlük. Her sevkiyat ayrı kimlikle tahsis, yolda, teslim/eksik/iptal aşamasında. Stok ve bedel rezervi düşmeden ikinci yük çıkmaz. Varışta fiilen teslim miktarı üzerinden bir kez ödeme ve gerçek gümrük; satıcının ve alıcının mali kaydı karşılıklı. Teslim edilmeyen miktar gelir değildir. Yol kapanırsa beklet, güzergâh değişikliği görüş veya iptal et. Aynı hak aynı ay normal vergiye ikinci kez eklenmez. HANEDAN. Doğum bekleyen kişi adı ve ebeveyn bağı doğrulanmışsa mevcut kayıtta unborn→minor; tek olay, koruyucu ve temsilî hane yeri. Çocuk kendi başına emir vermez. Yaş ve belgeli hizmet oluşmadan komuta/makam açma; belirsiz doğum yerine ilk belgeli görünüm kullan. Evlilik veya vakıf aile ve hak kaydıdır, toprak devri ya da otomatik cülûs değildir. Veraset yarışında aday, destek ve tanınmış makam ayrı kaydedilir. FERMAN VE ENTRİKA. Karacahisar için sınırlı yetki isteği V6 oyun niyetidir; Konya'da temsilcinin yetkisi ve İlhanlı tepkisi tartılır. Belge, kapsam, süre ve varışı kaydet. İddia haberle gelir; kaynak, sahibi, doğrulama ve karar ayrıdır. Bir söylentiyle ittifak, görev veya mal otomatik değişmez. İki bağımsız tanıklık ya da doğrulanmış birincil kayıt sonrasında yetkili merci hüküm verir. Baskı, taviz ve ertelenen karar yeni sahne açabilir.