1299 — Dünya Medeniyetleri (Alternatif Tarih)

# 1299 — Uçların Çağı ## Sürüm ve tarihsel sözleşme Başlangıç 1 Eylül1299, saat08.00. Gün/saat tarihsel bir olay iddiası değil senaryo başlangıcıdır. Bu sürüm geniş bir tarihsel **araştırma ve oynanış taslağıdır**: 82 siyasî yönetim kaydı, hanedan üyeleri ve yardımcı aktörler bulunur. Her küçük Avrupa lordluğu, bütün Asya yerel hanedanları ve her hükümdarın bütün çocukları eksiksiz doğrulanmış değildir. Anadolu önceliklidir. Katalog figürleri ve kapak temsildir; doğrulanmış portre sayılmaz. **Kaynaklı bilgi:** dönem, kimlik ve olay, ilgili çalışmanın sınırlarıyla kullanılır. **Tartışmalı:** rivayet, çelişen tarih, eksik soy ve belirsiz sınır açık tutulur. **Oyun modeli:** bütün sayısal asker havuzları, garnizonlar, HB bütçeleri, üretim/tahribat endeksleri, iaşe günleri ve inşaat fiyat/süreleri tasarımdır. Bu oyun sayıları bir tarihçiye atfedilmez; 1299 sayımı veya millî gelir serisi değildir. Özellikle el-Ömerî ve İbn Battûta'nın daha sonraki tasvirleri doğrudan1299'a geri taşınmaz. Davia bir karakter/kurum canlandırma dünyasıdır. Seçilen kişi kendi devrinin yetkisine ve bilgi ufkuna sahiptir. Tam bir ülkeyi her şeyi bilen soyut bir imleçle yöneten aktör değildir. Başlangıç için Osman, Güneri, Yakub, Hamid, Seyfeddin Süleyman, Bizans imparatoru ve İlhanlı/Memlük yönetimleri farklı zorluklar verir. Çocuk sultan seçimi naipler ve danışmanlar üzerinden temsil edilir. Belirsiz, ölü ve henüz doğmamış biyografi kayıtları başlangıç rolü olarak önerilmez. ## Anadolu'nun 1299 durumu Selçuklu sultanlığı unvan ve yerel kurumlarıyla devam ederken İlhanlı askerî/malî üstünlüğü belirleyicidir. III. Alâeddin Keykubad hüküm süren sultan olarak kaydedilmiştir; II. Mesud azledilmiş hanedan üyesidir. Baltu ve Sülemiş isyanlarının açtığı gerilim, Türkmen uçlarının hareket alanı ve Konya çevresindeki farklı yerel güçler üst üste biner. “İlhanlı üstünlüğü” her köyün tek merkez tarafından aynı güçle yönetildiği anlamına gelmez. Osman'ın çekirdeği Söğüt–Karacahisar çevresidir; Bursa, İznik ve İzmit açılışta Bizans'tadır. 1299 kuruluş geleneği, aynı gün bütün Selçuklu ülkesinin Osman'a geçtiği bir sahneye dönüştürülmez. Kayı aidiyeti ve erken şecere rivayetleri de tartışmasız çağdaş kayıt diye sunulmaz. [Halil İnalcık, Osman I](https://islamansiklopedisi.org.tr/osman-i) ile [Orhan](https://islamansiklopedisi.org.tr/orhan) erken kaynak tenkidinin temel başvurularıdır. Beylik kayıtları Çobanoğulları ve Candaroğulları'nı birleştirmez: Mahmud'un Kastamonu merkezi ile Yaman Candar'ın Eflani iktâı ayrıdır. Hamid ulu bey olarak kayıttadır; Dündar'ın daha sonraki kitâbe ve fetihleri geriye taşınmaz. Karamanlı Güneri ile kardeşi Mahmud farklı kişilerdir. Eşref, Sâhib Ata, İnanç, Pervâne ve Menteşe haneleri büyük komşuların içinde yok sayılmaz. Aydınoğulları1299'da kurulmuş bağımsız ülke olarak başlamaz; Mehmed ve Sasa biyografik hazırlık kayıtlarıdır. Saruhan'ın uç etkinliği ile Manisa'nın fethi ayrıdır. Manisa için geleneksel1313 tarihi çağdaş belgeyle kesin değildir; Emecen maddesi1310 sonrasını tartışır. Eretna, Dulkadir, Ramazan, Taceddinoğulları ve Kadı Burhaneddin gibi sonraki siyasî oluşumlar başlangıçta kurulmuş gösterilmez. [Feridun Emecen, Saruhanoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/saruhanogullari), [Erdoğan Merçil, Aydınoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/aydinogullari). ## Haritanın anlamı ve sınır defteri Anadolu'da her beylik, belgeli merkezinin çevresinde yaklaşık bir oyun bölgesi olarak gösterilir; sınırlar MODEL'dir, kaynakta ölçülmüş 1 Eylül 1299 çizgisi değildir. Açık mor İlhanlı üst egemenliğini, koyu mor doğrudan İlhanlı bağlılığını gösterir. Toprak rengi, kalenin fiilî bağlılığını tek başına belirlemez. Açılışta her kara bölgesinin bir sahibi vardır; uzak bölgelerdeki renkler devlet değil, kolektif kurulla temsil edilen topluluk ağlarını gösterebilir. Karma ve çekişmeli uç değerleri yalnız oyun içinde, savaş veya isyanla denetim bölündüğünde kullanılır. Denizler kara devleti rengi almaz. **Kuzeybatı.** Osman'ın bölgesi Söğüt, Karacahisar, Domaniç, Bozüyük, Eskişehir ovası ve Sakarya kıvrımıdır (`cell531`). Bilecik–İnegöl–Yenişehir ucu (`cell530`), Ereğli–Bolu ucu (`cell528`), Troas–Edremit–Bergama ucu (`cell533`) ve Manisa–İzmir–Ayasuluk Ege ucu (`cell534`) çekişmeli uçtur. Bursa, İznik, İzmit ve Kocaeli Bizans'tır (`cell529`). Bilecik, Yarhisar ve İnegöl'ün 1299 içindeki geçişleri tartışmalıdır. KAYNAKLI merkezler için https://islamansiklopedisi.org.tr/osman-i ve Bizans kronolojisi için https://www.persee.fr/doc/rebyz_0766-5598_2019_num_77_1_5167. **Batı ve iç kesim.** Germiyan Kütahya, Simav, Uşak, Kula ve Çivril'i (`cell537`); Sâhib Ata Karahisar, Sandıklı, Bolvadin ve Akşehir'i (`cell522`); Hamid Uluborlu, Eğirdir, Isparta, Burdur ve Teke dağlarını (`cell538`) tutar. Balıkesir Karesi (`cell532`), Milas–Beçin–Muğla Menteşe (`cell535`), Lâdik–Honaz İnanç (`cell536`) bölgesidir. Manisa ve Ayasuluk gibi Bizans merkezleri kendi kale kayıtlarında görülür. Bağımsız Aydın ve Manisa merkezli Saruhan hâkimiyeti başlangıca taşınmaz. Konya ovası (`cell543`) ve Antalya körfezi (`cell539`) Selçuklu; Beyşehir–Seydişehir (`cell541`) Eşref; Lârende–Ermenek–Mut (`cell542`) ve Alâiye kolu (`cell540`) Karaman'dır. Ankara–Kırşehir–Çankırı (`cell546`), Kayseri–Niğde (`cell547`) ve Çorum–Amasya–Tokat (`cell548`) İlhanlı üst egemenliğindedir. Üst egemenlik ile tahsil veya asker çıkarma hakkı ayrı değerlendirilir. https://islamansiklopedisi.org.tr/germiyanogullari https://islamansiklopedisi.org.tr/keykubad-iii https://islamansiklopedisi.org.tr/esrefogullari https://islamansiklopedisi.org.tr/saruhanogullari **Kuzey ve doğu.** Candar Eflani–Safranbolu–Bartın (`cell527`), Çoban Kastamonu–İnebolu–Taşköprü (`cell526`), Pervâne Sinop–Boyabat (`cell525`) bölgesini tutar; Trabzon İmparatorluğu Ünye'den Hopa'ya kıyıyı tutar (`cell523`). Canik kıyıları (`cell524`) karma denetimde gösterilir. Sivas–Divriği (`cell549`), Erzurum–Pasinler (`cell501`) ve Ermeni yaylası (`cell152`) İlhanlı sahasıdır; Van Gölü çevresi (`cell550`, `cell583`–`cell586`), Diyarbakır–Mardin–Siirt (`cell581`) ve Urfa–Harran (`cell588`) Akdaşoğulları Devleti'ne bağlıdır. Sis–Adana–Tarsus Kilikya (`cell544`) İlhanlı ittifakı ve Memlük baskısı arasında ayrı bir krallıktır; Antakya–Bağras (`cell545`) Memlük'ündür. https://islamansiklopedisi.org.tr/candarogullari https://islamansiklopedisi.org.tr/cobanogullari https://islamansiklopedisi.org.tr/pervaneogullari https://islamansiklopedisi.org.tr/samsun https://islamansiklopedisi.org.tr/ilhanlilar **Avrupa.** Fransa (`cell271`), Roma-Germen krallığı çatısındaki Almanya, Aşağı Ülkeler, Alp ve Avusturya hücreleri (`cell124`, `cell123`, `cell126`, `cell127`, `cell130`), İsveç (`cell112`), Norveç (`cell113`) ve Raška (`cell132`) ağır basan taç rengini taşır. Bu renk üst egemenliktir; fief, prens ve şehirlerin geliri ve askeri kralın hesabına eklenmez. Britanya Solway–Tweed hattından İngiltere (`cell292`) ve muhafızların İskoçyası (`cell518`) olarak; İberya Kastilya-León (`cell291`), Aragon tacı (`cell519`), Gırnata (`cell520`) ve Navarra (`cell521`) olarak ayrılır. Murcia hukuken Kastilya'da kalır, 1296'dan beri Aragon askeri işgali altındadır. Bölünme asker, para veya vergi hakkı üretmez; üretim/tahribat endeksleri bölünme öncesi ortak değerdir. İtalya, Polonya, Flandre, Balkanların bir kısmı ve Rus knezlikleri birden çok bağımsız yönetimi taşıdığı için karmadır. **Mağrib ve Cava.** Fas (`cell282`) ve Orta Mağrib (`cell258`) karma denetimdir: Merînî Fas'ı, kuşatma altındaki Abdülvâdî Tilimsan'ı ve Bicâye Hafsî kolu kendi kayıtlarında izlenir. İfrîkıye (`cell138`) Hafsî çekirdeğidir; Cerbe adası Sicilya–Aragon tarafındadır. Cava (`cell430`) Majapahit ile Sunda ve diğer yerel idareleri birlikte taşıdığından karmadır. **MODEL.** Anadolu beylik sınırları merkezleri, vadileri ve dağ sırtlarını izleyen yaklaşık oyun çizgileridir. Beylik hücrelerinin büyümesi gelir ölçüm temelini, hazineyi veya askeri değiştirmez. BİLİNMİYOR olan kesin 1 Eylül 1299 kırsal sınırları oyunda bu çizgilerden türetilmez. Üretim ve tahribat yoğunluk endeksleridir. Hücre bölünmesi asker, para, stok veya yeni vergi hakkı üretmez. Fetih kaydı: tarih/hassasiyet; yer; eski fiilî sahip; yeni fiilî sahip; alınan kale; denetlenen köy/yol; teslim şartı; garnizon/iaşe; vergiye erişim; tartışmalı hak; kaynak. Bir kalenin alınması bütün karma hücreyi veya komşularını vermez. Tam denetim oluşursa hücre değeri ve rengi değişir; kısmi denetim kale ve defter üzerinden izlenir. Bu sürümde santimetre/ilçe kesinliğinde yeniden çizilmiş tarihsel sınır iddiası yoktur. ## Başlangıç krizleri ve diplomasi - Anadolu uçları: İlhanlı tahsili ile yerel meşruiyet ve şehir güvenliği arasında pazarlık. - Osman çevresi: Bizans kale kuşağı, komşu Türkmen rekabeti ve az kaynakla güvenilir müttefik ihtiyacı. - Memlükler: Şubat1299'da yeniden tahta çıkan genç en-Nâsır Muhammed; Sellâr ve Baybars Çaşnigîr'in güçlü nüfuzu; Suriye savunması. - İlhanlılar: Anadolu isyanlarının ardından düzen, divan reformları ve Memlük cephesi; Olcaytu henüz ilhan değil. - Tokta ve Nogay: Cuci ulusunda üstünlük mücadelesi; Nogay'ın oğlu Çaka'nın sonraki Bulgar tahtı mevcut saltanat diye verilmez. - Kaydu ve Duva: Yuan'a karşı ittifak; otlak ve vaha gelirlerinin farklılaşması. - Bizans: mali darlık, farklı taşra menfaatleri ve Latin ticaret imtiyazları; Katalan birliği1299'da imparatorun hazır ordusu değildir. - Avrupa: Fransa–İngiltere/Flandre sorunları, İskoç muhafızlığı, İtalya'nın parçalı kurumları, Sicilya savaşı ve Macar veraset baskısı. Modern birleşik Almanya, İtalya, İspanya, Rusya ve Birleşik Krallık kurulmaz. - Doğu Asya: Yuan kağanlığı, Yuan'a bağlı ama ayrı Goryeo sarayı; Japonya'da Kyoto imparatoru, Kamakura şogunu ve Hōjō naibi ayrı makamlardır. - Güney Asya: Delhi bütün alt kıtayı yönetmez; Bengal, Yadava, Kakatiya, Hoysala, Pandya ve yerel hanedanlar ayrı kayıtlardır. - Güneydoğu Asya: Angkor, Đại Việt, Champa, Lan Na, Sukhothai, Martaban ve Myinsaing farklı merkezlerdir; Majapahit bütün Endonezya değildir. ## Yönetimlerin farklı işleyişi ### Uç beyliği Bey, hanedan, alp çevresi, kadı ve ahiler; il-yurtluk ve pazarlıklı bağlılık. Her Türkmen grubu merkezden sürekli maaş alan asker değildir. Askerî taban: Türkmen atlıları ve yerel yaya; beyler arasında pazarlıklı sefer. Görsel tasarım: Keçe börk, yün/ipek kaftan, çizme; savaşta dönem yay, kılıç ve zincir/lamel zırh. ### İlhanlı üstünlüğünde Selçuklu saltanatı Divan, vezir, iktâ ve kadı ağı; İlhanlı vergi memuru ve noyan baskısı. Sultanlık unvanı doğrudan yerel denetim demek değildir. Askerî taban: Saray çevresi, iktâ sahipleri ve bölgesel kuvvetler. Görsel tasarım: Selçuklu saray kaftanı ve dönem başlığı; modern arma yok. ### Roma imparatorluk idaresi İmparator, ortak imparator, saray ve taşra makamları; pronoia gelir hakkı tam arazi mülkiyeti değildir; yerel elit ve kilise etkili. Askerî taban: Yerel ve imparatorluk birlikleri, ücretli asker; ödeme ve deniz desteği kritik. Görsel tasarım: Bizans ipek tunikleri ve dönem tacı; Avrupa geç dönem plaka zırhı yok. ### İlhanlı divanı ve noyanlar Han, emîrler ve İranlı mali divan; Moğol ulus ilişkileri, şer‘î hukuk ve örfî düzen birlikte etkili. Vergi reformları tek günde her yere uygulanmaz. Askerî taban: Moğol/Türk atlıları, tâbi birlikler ve yerel piyade. Görsel tasarım: Kaftan, lamelli zırh, bileşik yay; süslü ama temsilî yüz. ### Memlük askerî sultanlığı Sultan, büyük emîrler, iktâ ve memlük haneleri; otomatik baba-oğul saltanatı yok. Çocuk sultanın fiilî yetkisi emîr desteğine bağlı. Askerî taban: Eğitimli memlük süvarisi, halka birlikleri ve yardımcılar. Görsel tasarım: Dönem Memlük kaftanı, sarık veya savaşta miğfer ve zincir/lamel zırh. ### Moğol ulus düzeni Cengizli meşruiyeti, hanedan kolları, noyanlar ve sürü/otlak hakları; kurultay desteği ve askerî itaat gerekir. Askerî taban: Çok atlı bozkır süvarisi; otlak, remount ve su belirleyici. Görsel tasarım: Bozkır kaftanı, kürk başlık, bileşik yay ve lamelli parçalar. ### Yuan imparatorluk idaresi Kağan, merkez sekreterliği, bölgesel idareler ve Moğol askerî aristokrasisi; Çin vergi bürokrasisi ve yerel aracılar. Tibet/Kore üstünlüğü doğrudan ilhakla aynı değildir. Askerî taban: Bölgesel garnizon, Moğol süvarisi, Çin yaya ve uzman birlikler. Görsel tasarım: Yuan dönemi Moğol-Çin saray kıyafeti; Ming/Qing kostümü kullanılmaz. ### Yuan'a bağlı yerli krallık Goryeo sarayı ve yerli makamlar korunur; Yuan yükümlülükleri ve hanedan evlilikleri bağımsız hareketi sınırlar. Askerî taban: Yerel garnizon, yaya ve sınırlı süvari. Görsel tasarım: Goryeo dönemi saray kıyafeti; Joseon ikonları kullanılmaz. ### Kamakura bakufusu Kyoto imparatorluk makamı, şogun ve Hōjō shikken naipliği ayrıdır. Gokenin hizmeti kişisel yurt hakları ve ödül beklentisine bağlıdır. Askerî taban: Dönem samuray atlı okçuları ve hane yaya maiyetleri. Görsel tasarım: Kamakura dönemi ō-yoroi/dō-maru ve tachi; Sengoku kalesi, tüfek ve aşigaru üniforması yok. ### Sultanlık ve iktâ idaresi Sultan, emîrler, iktâ ve yerel tahsil aracılığı; tarım vergisi ve merkezî denetim dönem içinde değişir. Askerî taban: Süvari, yaya ve bölgeye göre filler; sonraki bütün fetihler başlangıçta verilmez. Görsel tasarım: 13. yüzyıl Hint-İslâm kaftanı, sarık, kılıç ve zincir zırh. ### Bölgesel Hint krallığı Kral, hanedan, bölgesel hizmet sahipleri, köy ve tapınak mülkleri; her krallığın eşrafı farklı güçtedir. Askerî taban: Süvari, yaya, yaycı ve bölgesel fil birlikleri; filler sınırsız ve ikmalsiz değildir. Görsel tasarım: İlgili bölgenin 13. yüzyıl kumaş, mücevher ve zırh repertuvarı; Babür dönemi kıyafeti yok. ### Güneydoğu Asya merkez-çevre krallığı Saray, yerel bey, tapınak/manastır ve haraç ağları; uzak çevrede yetki derecelidir, modern keskin sınır varsayılmaz. Askerî taban: Yerel yaya, nehir/deniz tekneleri ve bölgesel filler. Görsel tasarım: Bölgesel 13. yüzyıl giyim ve saray geleneği; bütün Asya için tek kostüm yok. ### Bölgesel İslâm sultanlığı/melikliği Saray, divan, yerel emîr, kadı ve ticaret ağları. Üst haraç ve iç tahsil ayrı hesaplanır. Askerî taban: Hanedan maiyeti, süvari ve yerel yardımcılar. Görsel tasarım: Bölgesel kaftan, sarık/başlık ve dönem zırhı. ### Hanedan ve feodal haklar Taç/despot/ban, soylu haneler, ruhban ve şehirler. Hizmet süresi, mahallî hukuk ve kurul onayı sınır koyar; kral bütün ülke gelirini kendi kesesi sayamaz. Askerî taban: Hane şövalyeleri, yaya, okçu/arbaletçi ve süreli hizmet; millî sürekli ordu değildir. Görsel tasarım: Dönem tunik ve surkot; zincir zırh; 15. yüzyıl tam plaka zırh yok. ### Seçimli Roma-Germen krallığı Roma kralı prenslerce seçilir; Habsburg miras arazileri ayrı, imparatorluk prensleri ayrı yetki ve gelir sahibidir. 1356 Altın Fermanı geriye uygulanmaz. Askerî taban: Prenslerin pazarlıklı kontenjanları ve hanedan birlikleri; tüm Almanya tek ordu değildir. Görsel tasarım: 13. yüzyıl taç ve surkot; sonraki imparatorluk sembolleri temsilî kullanılmaz. ### Komün / meclisli şehir yönetimi Meclis, ticaret aileleri ve değişen makamlar; seçilmiş/atanmış önder görevini oğluna otomatik devredemez. Venedik, Cenova, Milano ve Novgorod eşdeğer anayasa sayılmaz. Askerî taban: Ücretli asker, şehir milisi; denizci kentte ayrı gemi mürettebatı. Görsel tasarım: Kentli zengin kumaşları ve dönem makam kıyafeti; modern ulusal üniforma yok. ### Kilise / tarikat yönetimi Seçimli papa/üstat, kurum kurulları ve toprak hakları. Biyolojik oğul veliahtlığı yok; seçim ve bağlılık gerekir. Askerî taban: Kurum garnizonları, maiyet ve sözleşmeli yardımcılar. Görsel tasarım: Dönemin ruhban/tarikat kıyafeti; geç dönem sembol ve üniforma kullanılmaz. ### Orda üstünlüğünde Rus knezliği Knez, boyar ve şehir; Orda yarlığı, haraç ve yerel miras iddiaları farklıdır. Bir knez bütün Rus topraklarının hükümdarı değildir. Askerî taban: Drujina maiyeti ve yerel yaya; şehirlerin hizmeti ve tahsil sınırlıdır. Görsel tasarım: 13. yüzyıl kürk kenarlı kaftan, dönem miğfer ve zincir zırh. ## Ekonomi, nüfus ve miktarların kanıt sınırı Her ana yönetim tek bir kamu hesabı taşır. Hanedan üyelerinin0 HB/0 asker değerleri servetsiz olduklarını söylemez; ana devlet hazinesinin onlarda ikinci kez sayılmadığını belirtir. Gelir ve gider devletin bütün tarihsel muhasebesinin rekonstrüksiyonu değildir. Başlangıç tahsil kapasitesi, normal aylık yük, savaş ek gideri, borç ve inşaat ayrı tutulur. Toplam nüfus sayısı doğrulanmadığı için her devlete kesin nüfus istatistiği eklenmemiştir. Tarım yerel hasat mevsimine, suya ve işgücüne; sürü ekonomisi otlağa; gümrük gerçek geçişe bağlıdır. Uç beyliği ile ticaret komünü aynı gelir sepetini kullanmaz. Nil havzasındaki üretim, Denizli dokuması, Sinop gümrüğü, Bohemya madeni ve bozkır sürüsü farklı darboğazlarla karşılaşır. Din/etnisite ekonomik başarı için doğuştan çarpan değildir. Kalelerin başlangıç garnizon ve erzağı oyun varsayımıdır. “İdare merkezi” işaretlerinin koruma birliğiyle ayrıca adlandırılmış sur garnizonları çifte yazılmaz: aynı şehirde ikisi varsa idare merkezi değeri iç hane korumasını, sur işareti dış savunma birliklerini temsil eder. Normal aylık yük başlangıç garnizon ücretlerini içerir; ilk ay tekrar eklenmez. Sefer havuzundan yeni garnizon ayırmak mevcudu karşılıklı değiştirir; toplam insan yaratmaz. ## Yönetim ve hanedan sicili Aşağıdaki asker ve para sütunlarının **tamamı modeldir**. Kaynak bağlantıları hükümdar/kurum bağlamı içindir; bu rakamları doğrulamaz. “Tam çocuk listesi” iddiası yoktur; açıklamadaki belirsiz üyeler harita dışında biyografik kayıttır. | Yönetim | Başlangıç makamı | Sefer havuzu (model) | Hazine HB (model) | Tahsil HB/ay (model) | Ekonomik dayanak | Hanedan / makam notu | Başvuru | |---|---|---:|---:|---:|---|---|---| | Osmanlı Ucu | Osman Gazi | 1600 | 6000 | 2500 | Söğüt yaylak-kışlak ağı, sürü, pazar ve geçiş resimleri | Orhan; Alâeddin Ali; diğer oğulların 1299 doğum durumu belirsiz | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/osman-i) | | Karamanoğulları | Güneri Bey | 9000 | 28000 | 12500 | Toros hayvancılığı, ova tahılı ve geçit ticareti | Kardeşi Mahmud; Güneri'nin oğulları için doğrulanmış 1299 kaydı yok | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/karamanogullari) | | Germiyanoğulları | I. Yakub Bey | 8000 | 32000 | 14000 | Tahıl, mera, dokuma ve iç pazarlar | Oğlu Mehmed; doğum yılı bilinmiyor | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/germiyanogullari) | | Hamidoğulları | Hamid Bey | 3000 | 12000 | 5500 | Göller yöresi tarımı, sürüler ve yol resimleri | Oğlu İlyas; torunu Dündar; yaşlar belirsiz | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/hamidogullari) | | Eşrefoğulları | Seyfeddin Süleyman Bey | 2500 | 13000 | 5000 | Göl havzası tahılı, hayvancılık ve mahallî pazar | Oğlu Mübarizüddin Mehmed; kızı Gülcemal | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/esrefogullari) | | Menteşeoğulları | Mesud Bey | 4000 | 18000 | 7800 | Kıyı ticareti, kereste, tarım ve deniz akınları | Oğlu Şücaüddin Orhan; diğer oğulların 1299 yaşları bilinmez | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/menteseogullari) | | Karesioğulları | Karesi Bey | 3500 | 16000 | 6500 | Tahıl, mera ve Marmara-Ege ticaret bağlantıları | Yahşi, Demirhan, Dursun: akrabalık ve doğum ayrıntıları tartışmalı | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/karesiogullari) | | Candaroğulları — Eflani | Şemseddin Yaman Candar | 1200 | 5500 | 2600 | Orman ürünleri, mera ve yerel tarım | Oğlu I. Süleyman; yaş bilinmiyor | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/candarogullari) | | Çobanoğulları — Kastamonu | Mahmud Bey (Çobanoğlu) | 3500 | 16000 | 6800 | Orman, hayvancılık, kent pazarı ve Karadeniz bağlantısı | Yavlak Arslan'ın oğlu; kendi çocukları doğrulanmadı | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/cobanogullari) | | Pervâneoğulları | Mühezzebüddin Mesud Bey | 1800 | 13500 | 4200 | Sinop liman gümrüğü ve gemicilik | Oğlu Gazi Çelebi; doğum yılı belirsiz | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/pervaneogullari) | | Sâhib Ataoğulları | Nusretüddevle Ahmed Bey | 1800 | 9000 | 3900 | Karahisar tahılı, geçit ve kent pazarları | Şemseddin Mehmed'in oğlu; oğul bilgisi doğrulanmadı | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/sahib-ataogullari) | | İnançoğulları — Lâdik | Şücaüddin İnanç Mehmed Bey | 1800 | 14500 | 4500 | Denizli dokumaları, tarım ve Türkmen ticaret ağı | Oğlu Murad Arslan; doğum yılı belirsiz | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/inancogullari) | | Anadolu Selçuklu Sultanlığı | III. Alâeddin Keykubad | 4500 | 17000 | 10500 | Tahıl vergileri ve kervan yolları; İlhanlı tahsil baskısı | Çocukların güvenilir başlangıç kaydı eksik; II. Mesud azledilmiş akraba | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/keykubad-iii) | | Bizans İmparatorluğu | II. Andronikos Palaiologos | 12000 | 45000 | 27000 | Arazi gelirleri, gümrükler, kent üretimi; İtalyan imtiyazları | Oğulları IX. Mihail, Konstantinos, İoannes, Theodoros, Demetrios | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Andronikos_II_Palaiologos) | | Trabzon İmparatorluğu | II. Aleksios Komnenos | 2500 | 16000 | 5000 | Liman ve İran-Karadeniz transit ticareti | Oğullarının 1299 doğumları doğrulanmadı; sonraki III. Andronikos ayrı kayıt | [Başvuru](https://dergipark.org.tr/en/pub/yyusbed/article/804659) | | Kilikya Ermeni Krallığı | II. Hetum | 6000 | 21000 | 11500 | Ova tarımı, Ayas limanı ve Toros geçitleri | Kardeşleri Konstantin ve Oşin; yeğeni Levon; kendi erkek evladı yok | [Başvuru](https://hoyuk.gov.tr/eng/full-text/78/tur) | | İlhanlı Devleti | Gâzân Mahmud Han | 60000 | 220000 | 110000 | Arazi tahsili, kervan ticareti ve reform edilen divan | Kardeşi Olcaytu; oğlu Alçu ve kızı Öljey Kutluğ (ayrıntı teyidi gerekli) | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/gazan-han) | | Memlük Sultanlığı | en-Nâsır Muhammed b. Kalavun | 35000 | 180000 | 77000 | Nil tarımı, iktâ ve Kızıldeniz-Akdeniz gümrükleri | 1299'da henüz çocuk sultan; ilerideki oğulları başlangıçta doğmuş sayılmaz | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/muhammed-b-kalavun) | | Altın Orda — Tokta Ulusu | Tokta Han | 40000 | 145000 | 74000 | Sürü, ticaret ve tâbi knezliklerden haraç | Oğlu İlbasmış; tarihleme ayrıca doğrulanmalı | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/altin-orda-hanligi) | | Nogay'ın Batı Ulusu | Nogay | 20000 | 70000 | 41000 | Bozkır sürüleri, Tuna geçişi ve bağlılardan pay | Oğlu Çaka; ayrıca oğul listesi eksik | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Nogai_Khan) | | Çağatay Ulusu | Duva Han | 30000 | 100000 | 57000 | Vaha tarımı, sürü ve transit ticaret | Oğulları Kutluğ Hoca, Könçek, Kebek, Esen Buka; doğum yılları belirsiz | [Başvuru](https://www.iranicaonline.org/articles/chaghatayid-dynasty/) | | Kaydu'nun Ögedey Ulusu | Kaydu | 25000 | 80000 | 46000 | Bozkır sürüleri ve vaha gelirleri | Oğulları Çapar ve Orus; kızı Kutulun | [Başvuru](https://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-v/) | | Yuan Hanedanı | Temür Öljeytü Kağan | 100000 | 500000 | 220000 | Tahıl ve tuz vergileri, kâğıt para, büyük kanal ve ticaret | Oğlu Deşou; yeğenleri Hayşan ve Ayurbarvada | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Tem%C3%BCr_Khan) | | Goryeo Krallığı | Chungnyeol | 12000 | 50000 | 23000 | Pirinç, arazi gelirleri ve Yuan yükümlülükleri | Oğlu Chungseon; 1298'de kısa saltanattan sonra babası geri dönmüştür | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Chungnyeol_of_Goryeo) | | Kamakura Japonya'sı | Hōjō Sadatoki | 20000 | 70000 | 39000 | Şoen malikâneleri ve savaşçı toprak hizmetleri | İmparator Go-Fushimi; şogun Prens Hisaaki; Sadatoki'nin Takatoki adlı oğlu 1303 doğumlu | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/H%C5%8Dj%C5%8D_Sadatoki) | | Delhi Sultanlığı | Alâeddin Halacî | 50000 | 210000 | 102000 | Arazi tahsili, Ganj havzası ve ticaret; reformlar kademeli | Oğulları Hızır Han ve Şadi Han; 1299 doğum tarihleri eksik | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/alaeddin-halaci) | | Bengal Sultanlığı | Rükneddin Keykâvus | 12000 | 65000 | 25000 | Delta tarımı, dokuma ve nehir ticareti | Oğul bilgisi doğrulanmadı; Delhi ile hanedan bağı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Rukunuddin_Kaikaus) | | Devagiri Yadava Krallığı | Ramachandra | 16000 | 65000 | 32000 | Dekken tarımı, kent pazarı ve geçiş yolları | Oğlu Şankaradeva; ayrıntılı doğum kaydı belirsiz | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Ramachandra_of_Devagiri) | | Kakatiya Krallığı | Prataparudra | 18000 | 76000 | 36000 | Sulama depoları, tarım ve iç ticaret | Oğul bilgisi doğrulanmadı; evlatlık soy geleneği ayrıca incelenmeli | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Prataparudra) | | Hoysala Krallığı | III. Vira Ballala | 16000 | 68000 | 33000 | Güney Dekken tarımı ve kent üretimi | Oğlu Ballala IV; doğum durumu başlangıçta doğrulanmadı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Veera_Ballala_III) | | Pandya Ülkesi | I. Maravarman Kulasekhara | 20000 | 90000 | 41000 | İnci, deniz ticareti ve sulamalı tarım | Sundara Pandya ve Vira Pandya; saltanat/soy kronolojisi tartışmalı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Maravarman_Kulasekara_Pandyan_I) | | Nepal Malla Krallığı | Ananta Malla | 3000 | 16000 | 6000 | Vadi tarımı, zanaat ve Himalaya geçiş ticareti | Biyolojik oğul listesi doğrulanmadı; Jayadityadeva farklı aileden veliaht/idareci olarak anılır | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Ananta_Malla) | | Lan Na Krallığı | Mangrai | 6000 | 25000 | 12500 | Pirinç, orman ürünleri ve vadi ticareti | Oğulları Khrueang, Chaiyasongkhram ve Khruea; hangilerinin 1299'da yaşadığı ayrıca teyit edilmeli | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Mangrai) | | Sukhothai Krallığı | Loe Thai — tartışmalı geçiş | 6000 | 24000 | 12000 | Pirinç, seramik ve vadi geçişleri | Ram Khamhaeng'in oğlu; babasının ölüm tarihi 1298/1317 olarak tartışılır | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Loe_Thai) | | Angkor Khmer Krallığı | III. Indravarman | 18000 | 74000 | 37000 | Su yönetimi, pirinç ve tapınak mülkleri | Oğul bilgisi doğrulanmadı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Indravarman_III) | | Đại Việt | Trần Anh Tông | 20000 | 85000 | 40000 | Kızıl Nehir pirinci, liman ve köy tahsili | Oğlu Trần Mạnh 1300 doğumludur; 1299'da yoktur | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Anh_T%C3%B4ng) | | Champa Krallığı | III. Jaya Simhavarman | 8000 | 35000 | 17000 | Liman, kıyı tarımı ve deniz ticareti | Jaya Simhavarman IV; doğum kaydı belirsiz | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Jaya_Simhavarman_III) | | Majapahit Krallığı | Raden Wijaya | 12000 | 60000 | 26000 | Java pirinci ve liman ticareti | Jayanegara 1294 doğumludur; kızlar sonraki doğum kaydına tabidir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Raden_Wijaya) | | Hanthawaddy — Pegu | Wareru | 6000 | 30000 | 13000 | Aşağı Birmanya pirinci ve liman gümrükleri | Oğulların başlangıç kaydı eksik | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Wareru) | | Myinsaing Yönetimi | Athinkhaya, Yazathingyan ve Thihathu | 10000 | 34000 | 20000 | Orta İravadi sulaması ve tahıl | Üç kardeş ortak yönetici; Thihathu'nun Uzana/Pinya ilişkileri ayrı incelenir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Myinsaing_Kingdom) | | Resûlî Sultanlığı | el-Müeyyed Dâvûd | 7000 | 40000 | 17000 | Aden gümrüğü, Yemen tarımı ve Kızıldeniz ticareti | Oğlu el-Mücahid Ali; 1299 doğum durumu belirsiz | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/resuliler) | | Herat Kert Melikliği | Fahreddin Kert | 5000 | 28000 | 11500 | Vaha tarımı, kervan ticareti ve zanaat | Oğul bilgisi doğrulanmadı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Kart_dynasty) | | Kirman Kutluğhanlıları | Kutbüddin Şah Cihan | 4000 | 23000 | 9200 | Vaha, kervan yolları ve bölgesel tarım | Çocukların başlangıç kaydı doğrulanmadı | [Başvuru](https://www.iranicaonline.org/articles/mongols/) | | Gürcü Krallıkları | VIII. David | 7000 | 24000 | 15000 | Vadi bağcılığı, tarım ve Kafkas geçiş ticareti | V. Giorgi rakip krallık iddiasında; David'in oğlu VI. Giorgi henüz doğmamıştır | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/David_VIII) | | Kıbrıs Krallığı | II. Henri de Lusignan | 3500 | 24000 | 9000 | Şeker, tahıl ve Doğu Akdeniz liman ticareti | Erkek evladı yok; kardeşi Amaury bir hanedan rakibidir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_II_of_Cyprus) | | İngiltere Krallığı | I. Edward | 15000 | 90000 | 35000 | Yün, gümrük, kraliyet arazisi ve meclis onaylı tahsil | Oğlu Caernarfonlu Edward; sonraki Thomas/Edmund henüz doğmamış | [Başvuru](https://www.hrp.org.uk/tower-of-london/history-and-stories/edward-i/) | | İskoç Krallığı — Muhafızlar | Robert Bruce ve John Comyn | 6000 | 17000 | 12000 | Tahıl, hayvancılık ve yerel soylu hizmeti | Tahttan indirilmiş John Balliol hayatta; Bruce henüz kral değildir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Guardians_of_Scotland) | | Fransa Krallığı | IV. Philippe | 25000 | 160000 | 57000 | Toprak, kent, ticaret ve olağanüstü kraliyet tahsili | Oğulları Louis (1289), Philippe (1291), Charles (1294), Robert (1296) | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Philip_IV_of_France) | | Navarra Krallığı | I. Jeanne | 3000 | 18000 | 6500 | Pirene geçitleri, tarım ve kent gümrüğü | Fransa kralıyla aynı çocuklar; Louis ayrı bir kişi olarak çoğaltılmaz | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Joan_I_of_Navarre) | | Kastilya ve León | IV. Fernando | 13000 | 75000 | 30000 | Tahıl, yün ve kraliyet resimleri | Oğlu XI. Alfonso 1311 doğumludur; başlangıçta yoktur | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Ferdinand_IV_of_Castile) | | Aragon Tacı | II. Jaume | 12000 | 80000 | 29000 | Akdeniz limanları, gümrük ve meclisli krallıklar | Oğulları Jaume (1296), Alfonso (1299); diğer oğullar henüz doğmamıştır | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/James_II_of_Aragon) | | Mallorca Krallığı | II. Jaume (Mallorca) | 2000 | 22000 | 6500 | Ada tarımı, liman ve Roussillon gelirleri | Oğulları Jaume, Sanç, Ferran, Philippe | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/James_II_of_Majorca) | | Portekiz Krallığı | Dinis | 8000 | 55000 | 20000 | Tarım, kent pazarı ve Atlantik limanları | Oğlu Afonso (1291); gayrimeşru oğulları Afonso Sanches ve Pedro | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Denis_of_Portugal) | | Gırnata Emirliği | II. Muhammed el-Fakih | 7000 | 47000 | 19000 | Sulamalı tarım, ipek ve Akdeniz ticareti | Oğulları III. Muhammed ve Nasr; kızı Fâtıma | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Muhammad_II_of_Granada) | | Roma-Germen Krallığı | I. Albrecht von Habsburg | 14000 | 65000 | 32000 | Hanedan arazisi ve prenslerin pazarlıklı katkısı | Rudolf, Friedrich, Leopold, Albrecht, Heinrich, Otto; yaşları ayrı kayıtlı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Albert_I_of_Germany) | | Bohemya Krallığı | II. Václav | 10000 | 65000 | 25000 | Gümüş madeni, arazi ve kent gelirleri | Oğlu III. Václav (1289); Polonya tacı henüz 1300'e aittir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Wenceslaus_II_of_Bohemia) | | Polonya Piast Dükalıkları | Władysław Łokietek | 6000 | 24000 | 13000 | Bölgesel tarım, kent ve geçit gelirleri | Oğlu Stefan (yaklaşık1296); Kazimierz 1310 doğumludur | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/W%C5%82adys%C5%82aw_I_%C5%81okietek) | | Macaristan Krallığı | III. András | 12000 | 67000 | 28000 | Tarım, maden ve baronların bölgesel gelirleri | Oğlu yok; kızı Erzsébet (1292); otomatik erkek veliaht uydurulmaz | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_III_of_Hungary) | | Sırp Krallığı | II. Stefan Uroš Milutin | 10000 | 51000 | 23000 | Tarım, maden, pazar ve bölgesel soylu hizmeti | Oğulları Stefan Dečanski ve Konstantin; annelik bilgileri tartışmalı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Stefan_Milutin) | | Bosna Banlığı | I. Stjepan Kotromanić | 3500 | 15000 | 7500 | Tarım, orman ve bölgesel geçişler | II. Stjepan yaklaşık1292 doğumlu; kardeşler ayrıntı teyidi bekler | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Stephen_I,_Ban_of_Bosnia) | | Bulgar Çarlığı — naiplik | II. İvan ve Smiltsena | 7000 | 29000 | 16000 | Tuna tarımı, sürü, kent ve geçit resimleri | II. İvan Smilets'in oğludur; çocuk hükümdar | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Ivan_II_of_Bulgaria) | | Epir Despotluğu | I. Thomas Komnenos Doukas | 3000 | 17000 | 7000 | Tarım, geçiş ve Adriyatik ticaret bağlantısı | Çocuk despot; annesi Anna Kantakouzene naibedir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_I_Komnenos_Doukas) | | Atina Dükalığı | II. Guy de la Roche | 2000 | 14000 | 5000 | Tarım, kent ve Latin feodal hakları | Çocuğu yok; miras siyaseti önemlidir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Guy_II_de_la_Roche) | | Ahaya Prensliği | Isabelle de Villehardouin | 2200 | 15000 | 5500 | Morea tarımı ve feodal yükümlülük | Kızı Mahaut (1293); erkek evladı yok | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Isabella_of_Villehardouin) | | Venedik Cumhuriyeti | Pietro Gradenigo | 5000 | 75000 | 18000 | Liman, gemicilik, gümrük ve ticaret sermayesi | Doçelik oğula otomatik geçmez | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Pietro_Gradenigo) | | Cenova Komünü | Cenova komün meclisleri | 5000 | 68000 | 17500 | Deniz ticareti, koloniler, gemi ve kredi | 1299'da henüz doçelik yok; ilk doçe 1339 | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Republic_of_Genoa) | | Milano Signorialığı | Matteo I Visconti | 4000 | 40000 | 11500 | Kent zanaatı, ticaret, arazi ve tollar | Oğulları Galeazzo, Luchino, Marco, Giovanni, Stefano | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Matteo_I_Visconti) | | Papalık Devleti | VIII. Bonifatius | 3000 | 45000 | 11000 | Kilise arazileri, papalık gelirleri ve kentler | Makam seçimlidir; biyolojik veliaht yoktur | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Boniface_VIII) | | Napoli Krallığı | II. Charles d'Anjou | 10000 | 65000 | 24000 | Tarım, liman ve kraliyet alanları | Yaşayan oğullar Robert, Philippe, Raymond Bérenger, Pierre, Jean; Charles Martel ve Louis ölmüştür | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_II_of_Naples) | | Sicilya Krallığı | III. Federico | 7000 | 42000 | 17000 | Tahıl, liman ve ada ticareti | Sonraki meşru oğulları henüz doğmamıştır | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Frederick_III_of_Sicily) | | Danimarka Krallığı | VI. Erik Menved | 6000 | 32000 | 14000 | Tarım, Baltık ticareti ve kraliyet gelirleri | Çocukların doğum/ölüm takvimi eksik; hayatta erkek veliaht kesinleştirilmez | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Eric_VI_of_Denmark) | | Norveç Krallığı | V. Håkon Magnusson | 5000 | 29000 | 11500 | Balık, deniz ticareti, arazi ve kırsal yükümlülük | Oğlu yok; kızı Ingeborg 1301 doğumlu; Agnes'in doğumu yaklaşık1290 | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Haakon_V_of_Norway) | | İsveç Krallığı | Birger Magnusson | 6000 | 30000 | 13500 | Tarım, demir ve Baltık ticareti | Oğlu Magnus 1300 doğumludur; kardeşleri Erik ve Valdemar rakip güçler | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Birger,_King_of_Sweden) | | Litvanya Büyük Dükalığı | Vytenis | 8000 | 28000 | 17500 | Tarım, orman ürünleri, ticaret ve bağlı topluluklardan pay | Oğlu Žvelgutis; doğumu ve 1299 varlığı kesin değil; Gediminas kardeşidir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Vytenis) | | Töton Tarikatı | Gottfried von Hohenlohe | 5000 | 30000 | 12500 | Prusya malikâneleri, tarikat ve ticaret gelirleri | Üstat seçimlidir; oğul veraseti yoktur | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Gottfried_von_Hohenlohe) | | Novgorod Cumhuriyeti | Novgorod veçe ve posadnikliği | 6000 | 38000 | 14500 | Kürk, balmumu, tahıl ve Baltık ticareti | Knez davet ve sözleşmeyle yetkilendirilir | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Novgorod_Republic) | | Vladimir Büyük Knezliği | III. Andrey Aleksandroviç | 7000 | 32000 | 16000 | Orman ve tarım gelirleri; Orda'ya haraç | Oğulları Mihail, Boris, Yuri; yaşam tarihleri tam doğrulanmadı | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Andrey_of_Gorodets) | | Moskova Knezliği | Daniil Aleksandroviç | 2500 | 17000 | 6500 | Nehir ticareti, orman, tarım ve geçiş gelirleri | Oğulları Yuri, Aleksandr, Boris, İvan, Afanasi; doğumlar kısmen belirsiz | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Daniel_of_Moscow) | | Tver Knezliği | Mihail Yaroslavich | 3500 | 20000 | 8500 | Yukarı Volga ticareti, orman ve tarım | Oğlu Dmitri (1299); sonraki oğulları henüz doğmamış | [Başvuru](https://en.wikipedia.org/wiki/Mikhail_of_Tver) | | Merînî Sultanlığı | Ebû Ya‘kub Yusuf | 20000 | 90000 | 43000 | Tarım, kent zanaatı, Sahra ve Akdeniz ticareti | 1299'da yaşayan oğulların tam listesi doğrulanmadı; Ebû Sâlim bu hükümdarın oğlu olarak yazılmaz | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/meriniler) | | Hafsî Sultanlığı | II. Muhammed el-Müstansır | 14000 | 74000 | 31000 | İfrîkıye tarımı, limanlar ve Sahra ticareti | Oğul listesi henüz doğrulanmadı | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/hafsiler) | | Abdülvâdî Sultanlığı | I. Osman b. Yağmurasan | 10000 | 46000 | 23000 | Kent zanaatı, tarım ve Sahra geçiş ticareti | Oğlu Ebû Zeyyân; Ebû Hammû hanedan kolu | [Başvuru](https://islamansiklopedisi.org.tr/abdulvadiler) | ## Kronoloji kayıtları ve belirsizlikler Bu liste kaynaklı ana bağları verir; bütün Avrasya'nın gün gün eksiksiz olay veri tabanı değildir. Ayrıntılı ana omurga1299–1326'dır. Sonraki ufuk kaynak denetimiyle genişletilmelidir. Biyografilerin sonraki unvanlarını bilmek karakterlerin geleceği bildiği anlamına gelmez. | Tarih/hassasiyet | Tarihsel bağ | Uygulama ve kanıt sınırı | |---|---|---| | 1299 yıl içi | Bilecik, Yarhisar, İnegöl ve Yenişehir çevresindeki Osmanlı fetih geleneği | Kesin ay/günler verilmez. Başlangıçta frontier işaretli geçişler, yıl içi rivayet olarak deftere bağlanır; Bursa/İznik/İzmit ile karıştırılmaz. | | 1299 sonları / 1300 | Nogay'ın yenilgisi ve ölümü; Çaka'nın Bulgar tahtı | Kaynaklarda1299/1300 farkı; tek sahte gün icat edilmez. Tokta/Nogay/Çaka/Smiltsena farklı aktörlerdir. | | 22 Aralık1299 | Vâdil-haznedâr/Humus civarında İlhanlı galibiyeti | Memlük ordusunun yenilgisi Mısır'ın otomatik İlhanlı ilhakı değildir. | | 4 Ocak1300 | İlhanlı kumandanının Dımaşk'a girişi | İç kale alınmış sayılmaz; işgal ve bütün eyalet ilhakı ayrılır. | | 17 Nisan1300 | Güneri Bey'in ölümü; Mahmud'un veraseti | Karaman hesabı ve emir yetkisi devredilir; ikinci bir ordu/hazine yaratılmaz. | | 1300–1302 çevresi | II. Mesud'un yeniden Selçuklu tahtına geçişi | Farklı maddelerde tarih farkı vardır; tek gün veya tartışmasız yıl verilmez. | | 27 Temmuz1302 — bu senaryonun kabulü | Bafeus/Koyunhisar ve Osman'ın ününün artması | İnalcık kronolojisi esas alınır;1299 kuruluş geleneğiyle aynı olay sayılmaz. Akademik tarihleme tartışması korunur. | | 1303 baharı | Şakhab/Mercüssuffer'de Memlük başarısı | Kaynaklı sonuç korunur; belge yoksa kesin kayıp sayısı uydurulmaz. | | 1303–1305 | Katalan birliğinin Bizans hizmeti ve ardından çatışması | Birlik1299'dan beri hazır Bizans kuvveti değildir. | | 1304 | Gâzân'ın ölümü | Kardeşi Olcaytu'ya geçiş; Gâzân'ın1300'de ölen oğlu veliaht yetişkin yapılmaz. | | 19 Temmuz1304 | Olcaytu'nun cülûsu | Makam, kaynak ve kamu hesabı tek çizgide devralınır. | | 1307–1308 | Karamanoğlu Mahmud'un ölüm ve haleflik dönemi | Yahşi'nin akrabalığı ve sıra kaynak farkları korunur. | | 1308 | Mehmed Bey'in Aydın-ili hâkimiyeti | Aydınoğulları bağımsız renk ve yönetimi bu dönemden önce peşinen verilmez. | | 1308–1309 çevresi | Yaman Candar sonrası I. Süleyman ve Çobanoğulları'nın sonu | Eflani ile Kastamonu başlangıçta birleştirilmez; fetih/haleflik adımları ayrı. | | 1310 sonrası; geleneksel1313 | Manisa'nın Saruhan eline geçişi | Emecen'e göre kesin tarih çağdaş kaynaktan kurulamaz;1313 kesin gün gibi kilitlenmez. | | 1322 | Sinop'un Candar ülkesine katılması | Pervâne/Gazi Çelebi ve kızı hakkındaki veraset kaydı korunur; Sinop1299'da Candar değildir. | | 1324 / alternatif1326 | Osman'ın ölümü | İnalcık'ın1324 tarihlemesi ve TTK'nın1326 kaydı birlikte gösterilir; bu sürüm ana dalda1324 kabul eder. | | 1326 | Bursa'nın Osmanlı eline geçişi | Şehir önceden Osmanlı rengine geçmez; çevre ve iç kale denetimi ayrı. | | 1331 / 1337 — sonraki ufuk | İznik / İzmit'in Osmanlı fethi | Bunlar1299 başlangıcı değildir; bu tarihlere ilerlerken ayrıntılı kronoloji doğrulaması gerekir. | Başvurular: [Muhammed b. Kalavun](https://islamansiklopedisi.org.tr/muhammed-b-kalavun), [Karamanoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/karamanogullari), [Osman I](https://islamansiklopedisi.org.tr/osman-i), [Orhan](https://islamansiklopedisi.org.tr/orhan), [Olcaytu Han](https://islamansiklopedisi.org.tr/olcaytu-han), [Pervâneoğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/pervaneogullari), [Candaroğulları](https://islamansiklopedisi.org.tr/candarogullari), [İlhanlı hanedan tarihi](https://www.iranicaonline.org/articles/il-khanids-i-dynastic-history/). ## Araştırma yöntemi ve kaynak katmanları Anadolu/erken Osmanlı için Halil İnalcık, Faruk Sümer, Feridun Emecen, Erdoğan Merçil, Sait Kofoğlu, Yaşar Yücel, Mustafa Çetin Varlık, Tuncer Baykara ve Muharrem Kesik'in uzmanlık maddeleri temel alınmıştır. Çalışmaların dayandığı kitâbe, vakfiye, sikke ve çağdaş kronik ile daha geç hanedan anlatısı aynı kanıt gücünde değildir. Uzunçarşılı ve Osman Turan maddelerin bibliyografyalarında ileri okuma olarak yer alır; erişilmeyen kitapların tamamı okunmuş gibi gösterilmez. İlber Ortaylı'nın [Kadı / Osmanlı Devleti'nde Kadı](https://islamansiklopedisi.org.tr/kadi#2-osmanli-devletinde-kadi) maddesi hukuk ve idareyi ayırmak için kullanılmıştır. Maddenin sonraki yüzyıllara ait medrese hiyerarşisi, kazaskerlik ve kadılık dereceleri1299'a taşınmaz. İlk dönem için kanıt eksikliği özellikle korunur. Moğol ve İran alanı için Encyclopaedia Iranica'nın uzmanlık maddeleri: [Chaghatayid Dynasty — Peter Jackson](https://www.iranicaonline.org/articles/chaghatayid-dynasty/), [Central Asia V](https://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-v/), [Il-khanids I](https://www.iranicaonline.org/articles/il-khanids-i-dynastic-history/), [Economy V](https://www.iranicaonline.org/articles/economy-5-part2/), [Čobān](https://www.iranicaonline.org/articles/coban-cupan-ar/). Hanedan kronolojilerindeki Duva'nın başlangıcı ve Kaydu'nun ölümü gibi farklar sessizce giderilmiş sayılmaz. Avrupa ve uzak Asya sicilindeki bağlantıların bir kısmı ikincil ansiklopedi **ön kayıtlarıdır**. Bunlar Anadolu uzmanlık maddeleriyle eşit derecede son akademik doğrulama sayılmaz. [Birleşik Krallık kraliyet sarayları / Edward I](https://www.hrp.org.uk/tower-of-london/history-and-stories/edward-i/), [UK Parliament / Edward dönemi](https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/originsofparliament/birthofparliament/overview/edward/), [Aragon arşivi](https://www.cultura.gob.es/archivos-aca/en/actividades/documentos-para-la-historia-de-europa/aran.html) gibi kurumsal kaynaklarla sınırlı karşılaştırmalar yapılmıştır. Her satır için monografi, numismatik ve soy denetimi tamamlanmış değildir. Abdullah Kalınsazlıoğlu adı araştırılmıştır; erişilebilen içerikte bu1299 kapsamı için doğrulanabilir uzmanlık çalışması saptanamadığından, ona dayandırılmış kesin olgu veya sayı eklenmemiştir. Popüler anlatının birincil belge ve uzman literatür karşısında ayrı değerlendirilmesi kişi hakkında bir hüküm değil kaynak seçim ilkesidir. [Höyük / Silifke sikkeleri](https://hoyuk.gov.tr/eng/full-text/78/tur), Kilikya'da1298–1299 taht geçişini kontrol etmek için kullanılmıştır. II. Hetum'un1299 restorasyonunun kesin ayı burada verilmediğinden1 Eylül'e kesin olay günü atfedilmez. VIII. David'in Gürcistan'ı ve Sukhothai'de Ram Khamhaeng/Loe Thai geçişi de belirsizlik kayıtlarıdır. ## Görsel üretim ve oynanış sınırı Davia kataloğundan uygun genel ortaçağ aktör/kale/çarşı/han figürleri atanmıştır. Ming, Joseon ve Sengoku modelleri1299 portresi diye kullanılmaz; yeterli dönem modeli olmayan kayıtta model boş bırakılır. Bir Müslüman hükümdardaki genel süvari işareti kişiye özgü portre veya gerçek muhafız sayısını temsil etmez. Kapak, yapay zekâyla üretilmiş temsilî sanattır; tarihsel belge değildir. Bu sürümün MCP araçları metin, istatistik, yerleştirme ve kayıt doğrulaması sağlar. Burada tanımlanan nedensel kurallar Davia'nın oyun çözümleyicisine yazılmıştır; bağımsız deterministik bir savaş/iktisat yazılımının uygulanıp çalıştırıldığı iddiası yoktur. Tam sınır poligonları, eksiksiz küresel hanedan veri tabanı, kişiye özgü bütün portreler ve uzun süreli çok oyunculu denge testi tamamlanmış değildir. ## Açılışta araştırılabilir karar örnekleri - Osman: Karacahisar pazarının güvenliğini artırmak, kışlık iaşeyi saydırmak, komşu tekfura süreli geçiş anlaşması teklif etmek. - Hamid: Uluborlu, Burdur ve Eğirdir gelir/haklarını ayırarak divan raporu istemek; taş kale için keşif ve malzeme hesabı. - Güneri: Toros geçitlerinin savunması, üretici köylerle uzlaşma ve İlhanlı tehdidi karşısında ittifak görüşmesi. - Bizans: Bitinya garnizonlarına gerçekten erişen ödeme ve ikmali denetlemek; İtalyan gemi desteğinin şartlarını görüşmek. - Memlük yönetimi: Sellâr ve Baybars'ın yetkisini açıklaştırmak; Suriye menzil ve erzak hazırlığı. - Venedik: kurul onaylı ticaret/gemi sözleşmesi; bütün devlet bütçesini kişisel servet saymadan karar. ## V0.2 — Karakter merkezli açılış rehberi Bu bölümdeki amaçlar, baskılar ve üçer niyet MODEL olan oyun başlangıcı tasarımlarıdır; tarihsel kişilerin belgelenmiş düşünceleri veya yapılmış eylemleri değildir. KAYNAKLI biyografi ve TARTIŞMALI soy/tarih kayıtları yukarıdaki kaynaklarda ve aktör dosyalarında kalır. ALTERNATİF bir senaryo uygulanmamıştır. Tarihe bağlı A çerçevesi geçerlidir. Rolü seç → niyetin amacını, kapsamını ve onay bekleyen harcamayı yaz → kuyruğu gözden geçir → uygun süreyle ileri atla → günlük ve değişen istatistikleri denetle. Örnek ilk niyet: «Osman olarak Karacahisar iaşe raporunu iste; asker ayırma veya ödeme için ayrıca onay bekle.» Kısa sonuç sunumu: geçen tarih/süre; gerçekten olan; değişen para/asker/stok/denetim; bekleyen karar ve en fazla üç yeni niyet. Ayrıntılı kayıt gerektiğinde ayrıca açılır. Bu sunum talimatıdır; özel bir arayüz düğmesi eklendiği anlamına gelmez. ### Kaynak ve yetki sicili 82 mevcut kamu hesabının sahibi, açılışta monthly_income>0 olan tek ana aktör kaydıdır; çocuğa, naibe ve orduya aynı para tekrar yazılmaz. Eylül kapanışı henüz yapılmadı. Diğer devletlerde askerin kişide duran sayısı hareket eden ordu aktörü değildir; yalnız Osman'ın sefer gücü bu sürümde ayrı aktöre taşınmıştır. Yeni ordu yaratmak mevcut sayıyı ana havuzdan düşürür. 211 önceki aktör korunmuş; 1 ordu eklenerek toplam 212 olmuştur. Ordu da teknik olarak seçilebilir bir kolektif aktördür; is_featured=false seçim yasağı değildir. Açılış hesap sahibi dizini (stat kimliği değil, mevcut dosyaların bağlantı sicili): - ahaya: entities/isabelle-de-villehardouin.json - altin: entities/tokta-han.json - aragon: entities/ii-jaume.json - atina: entities/ii-guy-de-la-roche.json - bengal: entities/r-kneddin-keyk-vus.json - bizans: entities/ii-andronikos-palaiologos-2.json - bohemya: entities/ii-v-clav.json - bosna: entities/i-stjepan-kotromani.json - bulgar: entities/ii-i-van-ve-smiltsena.json - cagatay: entities/duva-han.json - candar: entities/emseddin-yaman-candar-2.json - cenova: entities/cenova-kom-n-meclisleri.json - champa: entities/iii-jaya-simhavarman.json - coban: entities/mahmud-bey-obano-lu.json - daiviet: entities/tr-n-anh-t-ng.json - danimarka: entities/vi-erik-menved.json - delhi: entities/al-eddin-halac.json - epir: entities/i-thomas-komnenos-doukas.json - esref: entities/seyfeddin-s-leyman-bey-2.json - fransa: entities/iv-philippe.json - germiyan: entities/i-yakub-bey-2.json - girnata: entities/ii-muhammed-el-fakih.json - goryeo: entities/chungnyeol.json - gurcu: entities/viii-david.json - hafsi: entities/ii-muhammed-el-m-stans-r.json - hamid: entities/hamid-bey.json - hoysala: entities/iii-vira-ballala.json - ilhan: entities/g-z-n-mahmud-han.json - imparatorluk: entities/i-albrecht-von-habsburg.json - inanc: entities/ca-ddin-i-nan-mehmed-bey.json - ingiltere: entities/i-edward.json - iskoc: entities/robert-bruce-ve-john-comyn.json - isvec: entities/birger-magnusson.json - japon: entities/h-j-sadatoki.json - kakatiya: entities/prataparudra.json - karaman: entities/g-neri-bey-2.json - karesi: entities/karesi-bey-2.json - kart: entities/fahreddin-kert.json - kastilya: entities/iv-fernando.json - kaydu: entities/kaydu.json - khmer: entities/iii-indravarman.json - kibris: entities/ii-henri-de-lusignan.json - kilikya: entities/ii-hetum.json - kirman: entities/kutb-ddin-ah-cihan.json - lan_na: entities/mangrai.json - litvanya: entities/vytenis.json - macar: entities/iii-andr-s.json - majapahit: entities/raden-wijaya.json - mallorca: entities/ii-jaume-mallorca.json - memluk: entities/en-n-s-r-muhammed-b-kalavun.json - mentese: entities/mesud-bey-2.json - merini: entities/eb-ya-kub-yusuf.json - milano: entities/matteo-i-visconti.json - moskova: entities/daniil-aleksandrovi.json - myinsaing: entities/athinkhaya-yazathingyan-ve-thihathu.json - napoli: entities/ii-charles-d-anjou.json - navarra: entities/i-jeanne.json - nepal: entities/ananta-malla.json - nogay: entities/nogay.json - norvec: entities/v-h-kon-magnusson.json - novgorod: entities/novgorod-ve-e-ve-posadnikli-i.json - osman: entities/osman-gazi-2.json - pandya: entities/i-maravarman-kulasekhara.json - papalik: entities/viii-bonifatius.json - pegu: entities/wareru.json - pervane: entities/m-hezzeb-ddin-mesud-bey.json - polonya: entities/w-adys-aw-okietek.json - portekiz: entities/dinis.json - rasuli: entities/el-m-eyyed-d-v-d.json - sahib: entities/nusret-ddevle-ahmed-bey.json - selcuk: entities/iii-al-eddin-keykubad-2.json - sicilya: entities/iii-federico.json - sirp: entities/ii-stefan-uro-milutin.json - sukhothai: entities/loe-thai-tart-mal-ge-i.json - toton: entities/gottfried-von-hohenlohe.json - trabzon: entities/ii-aleksios-komnenos.json - tver: entities/mihail-yaroslavich.json - venedik: entities/pietro-gradenigo.json - vladimir: entities/iii-andrey-aleksandrovi.json - yadava: entities/ramachandra.json - yuan: entities/tem-r-ljeyt-ka-an.json - ziyyani: entities/i-osman-b-ya-murasan.json ### 14 çekirdek rolün karar kartları #### Osman Gazi — entities/osman-gazi-2.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Kamu hesabının emir sahibi; sefer kuvveti entities/osman-ucu-sefer-kuvveti.json. Orhan'ın rapor ve teklif yetkisi var; bağımsız harcama/komuta yok. YAKIN HEDEF: Kışlık iaşeyi ve pazar güvenliğini korumak; tek gelir hesabıyla hareket etmek. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Karacahisar iaşe sayımını ve at/yem açığını raporlat. 2) Bir komşu kale idaresine süreli geçiş teklifi hazırlat. 3) 300 kişilik yol gözetimi için süre, iaşe ve ek maliyet hesabı iste; henüz ayırma. BEDEL / BASKI: Kısa kuşatma dahi açık ikmal ve ek masraf yaratır; kamu hazinesi sınırlı. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Orhan Bey — entities/orhan-bey-4.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Osman'ın kamu hesabına bağlı hanedan üyesi. Atanmış birlik veya bağımsız harcama limiti yok; onay almadan emir uygulayamaz. YAKIN HEDEF: Saha raporu hazırlayıp ölçülü görev yetkisi elde etmek. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Söğüt iaşe sayımı için görevlendirme iste. 2) 300 kişilik yol gözetiminin planını Osman'a sun. 3) Komşu idareyle görüşme için süreli elçilik yetkisi iste. BEDEL / BASKI: Hanedan bağı kendi kendine asker, para veya tahta geçiş hakkı yaratmaz. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### II. Andronikos Palaiologos — entities/ii-andronikos-palaiologos-2.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Bizans kamu hesabının makam sahibi; yerel tekfur ve garnizonların fiilî denetimi ayrıca değerlendirilir. YAKIN HEDEF: Bitinya ikmalini, saray yükünü ve taşra itaatini dengelemek. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Bursa ve İznik'e ulaşan ödeme/erzak cetveli iste. 2) Bir ikmal güzergâhı için kervan ve muhafız maliyeti çıkar. 3) Deniz taşıması için süreli ve bedelli sözleşme şartları hazırlat. BEDEL / BASKI: Emir veya ödeme kaydı, uzaktaki kaleye ulaştı demek değildir. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Gâzân Mahmud Han — entities/g-z-n-mahmud-han.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: İlhanlı kamu hesabının emir sahibi; noyanlara tahsis edilen kuvvet aynı havuzdan düşer. YAKIN HEDEF: Sefer ihtiyacı ile menzil, otlak ve tahsil kapasitesini bağdaştırmak. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Suriye güzergâhının menzil/otlak raporunu iste. 2) Bir noyana süreli hazırlık emri ve azami bütçe teklifini hazırlat. 3) Anadolu tahsilinde itiraz ve kaçakları divana incelet. BEDEL / BASKI: Uzak tahsil ve ulus hizmeti merkezde anında nakit/ordu olmaz. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### en-Nâsır Muhammed b. Kalavun — entities/en-n-s-r-muhammed-b-kalavun.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Memlük kamu hesabı bu sultanlık kaydında; çocuk hükümdarın uygulaması naip ve güçlü emîr desteğine bağlı. Sellâr aynı hesaba bağlıdır. YAKIN HEDEF: Saray desteği ve Suriye savunması hakkında bilgi toplayıp uygulanabilir karar oluşturmak. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Sellâr'dan Suriye menzil raporu iste. 2) Ödeme ve at yeminin gerçek varışını denetletecek teklif hazırla. 3) Sarayın onay vereceği süreli savunma harcaması gündemi oluştur. BEDEL / BASKI: Kişisel irade tek başına naiplik ve emîr desteği yerine geçmez. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Seyfeddin Sellâr — entities/seyfeddin-sell-r.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Bağlı hesap entities/en-n-s-r-muhammed-b-kalavun.json. Naiplik/fiilî nüfuz kamu hesabını çoğaltmaz; rakip emîr ve sultanlık desteği gerekir. YAKIN HEDEF: Suriye hazırlığını sürdürürken saray desteğini korumak. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Suriye'nin mevcut erzak ve menzil raporunu incelet. 2) Sultanlık hesabından karşılanacak savunma bütçesini kurul gündemine koy. 3) Emîrlerle süreli hizmet ve görev sınırı görüşmesi teklif et. BEDEL / BASKI: Kendi treasury=0 değeri devlet parasının yokluğu değil ayrı kişisel kamu hesabı bulunmamasıdır. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Güneri Bey — entities/g-neri-bey-2.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Karaman kamu hesabının makam sahibi; yerel bey ve köylerin desteği pazarlıklıdır. YAKIN HEDEF: Toros geçitlerinin güvenliğini üretici tabanını tüketmeden sürdürmek. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Geçit gözetiminin süre ve iaşe hesabını iste. 2) Bir köy grubunun tahsil itirazını dinlet. 3) İlhanlı baskısına karşı süreli haberleşme/yardım teklifini hazırlat. BEDEL / BASKI: Aşırı toplama hasadı ve sonraki tahsili düşürebilir. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### I. Yakub Bey — entities/i-yakub-bey-2.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Germiyan kamu hesabının makam sahibi; bağımlı uç hizmeti ve yerel tahsil ayrı denetlenir. YAKIN HEDEF: Pazar ve güzergâh gelirini, bağlı uçların hizmetiyle dengelemek. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Kütahya pazar ve yol kayıp raporunu iste. 2) Bir bağlı uçtan süreli hizmetin şartlarını sor. 3) Üç aylık hazır kuvvet giderini, yeni fetih varsaymadan çıkart. BEDEL / BASKI: Bağlı uç bütün gelirini ve askerini koşulsuz devretmez. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Hamid Bey — entities/hamid-bey.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Hamid kamu hesabının makam sahibi; aile üyelerinin yerel hakları ayrı doğrulama ister. YAKIN HEDEF: Uluborlu çevresinde gelir hakkını ve savunma ihtiyacını açıklığa kavuşturmak. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Uluborlu/Burdur/Eğirdir gelir haklarını ayrı raporlat. 2) Yerel taş kale için keşif teklifi iste. 3) Bir pazarın güvenlik yükünü yerel ileri gelenlerle görüş. BEDEL / BASKI: Dündar'a sonraki makam ve kesin saltanat yılı peşinen verilmez. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Seyfeddin Süleyman Bey — entities/seyfeddin-s-leyman-bey-2.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Eşref kamu hesabının makam sahibi; Beyşehir çevresindeki yerel destek ve hukuk bağlayıcıdır. YAKIN HEDEF: Savunma, yerel tahsil ve yapı giderlerini sürdürülebilir tutmak. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Beyşehir garnizon iaşesini saydır. 2) Taş/kereste nakli için ayrı keşif bedeli iste. 3) Bir tahsil itirazını kadı ve yerel ileri gelenlerle incelet. BEDEL / BASKI: Keşif ödemesi tamamlanmış kale veya ücretsiz işgücü yaratmaz. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Mesud Bey — entities/mesud-bey-2.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Menteşe kamu hesabının makam sahibi; liman/deniz taşıması için ayrıca sözleşme ve insan gerekir. YAKIN HEDEF: Kıyı ve iç pazar bağlantısının gelirini korumak. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Milas-Beçin güzergâhının güvenlik raporunu iste. 2) Liman taşıması için bedel ve süre teklifi hazırlat. 3) Bir kıyı gözetleme yapısının keşif şartlarını çıkart. BEDEL / BASKI: Gemiler ve mürettebat yalnız kara asker sayısından türemez. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Şemseddin Yaman Candar — entities/emseddin-yaman-candar-2.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Candar kamu hesabının makam sahibi; başlangıç çekirdeği Eflani, Kastamonu'nun tamamına otomatik emir yetkisi yok. YAKIN HEDEF: Dar gelir tabanıyla yerel hizmet ve Eflani güvenliğini sürdürmek. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Eflani erzak ve orman nakli raporunu iste. 2) Komşu idareye süreli geçiş teklifi hazırlat. 3) 120 kişilik gözetim teklifinin hazırlık giderini sor. BEDEL / BASKI: Kastamonu işaretinin farklı bağlılığı ve karma hücre korunur. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Mühezzebüddin Mesud Bey — entities/m-hezzeb-ddin-mesud-bey.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Pervane kamu hesabının makam sahibi; Sinop deniz ticaretinde tüccar ve taşıyıcıların ayrı menfaati vardır. YAKIN HEDEF: Sinop savunması ile ticaret güvenliğini birlikte yürütmek. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Liman gümrüğünde gerçek tahsil raporunu iste. 2) Deniz ikmali için süreli taşıma teklifi hazırlat. 3) Garnizon stok sayımı ve ödeme cetveli iste. BEDEL / BASKI: Ticaret teklifinin kabulü ve geminin varışı anlık değildir. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. #### Emîr Çoban (İlhanlı) — entities/em-r-oban-i-lhanl.json V0.2 KARAR KARTI — MODEL (belgeli kişilik/gelecek tahmini değildir) YETKİ: Bağlı hesap entities/g-z-n-mahmud-han.json. Açılışta ayrı kuvvet tahsisi ve harcama limiti yok; yazılı görev/tahsis gerekir. YAKIN HEDEF: Kendisine verilen görev için menzil ve kuvvet ihtiyacını raporlamak. BİLGİ: Yalnız açılış dosyası ve ulaşmış rapor; uzaktaki güncel stok, gizli niyet ve henüz doğmamış kişiler bilinmez. ÜÇ AÇILIŞ NİYETİ: 1) Gâzân'dan görev bölgesi ve süreyi kesinleştirmesini iste. 2) Tahsis edilecek müfreze için insan/at/yem hesabı hazırla. 3) Anadolu'dan gelen haberin tarihini ve güvenilirliğini soruştur. BEDEL / BASKI: Çobanoğlu Mahmud ve Osman'ın oğlu Çoban ile özdeşleştirilmez. BEKLEYEN: Açılışta bu teklifler verilmiş emir değildir; onaylı yeni sefer, borç, yapım veya antlaşma yok. ### Defter kapsamı ve seçim sınırı calendar_ledger ve chronicle mevcut metin istatistikleridir. İçlerindeki satırlar, ayrı programatik ekonomi/antlaşma API'si değil çözümleyicinin güncellemesi gereken kayıt düzenidir. Aktif olmayan ve henüz doğmamış kişilerin emir verememesi kuraldır; her entity'nin seçilebilir oluşunu kesin olarak kapatan bir özellik bu MCP'de yoktur. Harita dışına almak ve featured işaretini kapatmak bu sınırı çözmez. Bu kayıtlar korunur; canlı oturumda seçimin nasıl işlendiği ayrıca doğrulanmalıdır. ### V0.4 Harita Okunabilirliği, 3B Varlık ve Ölçüm Tabanı Güncellemesi (MODEL) - **Tam 3B Model Kapsamı**: Harita üzerinde başlayan (`starts_on_map: true`) 111 `landmarks/*.json` ve 123 `entities/*.json` kaydının tamamına kültür ve dönem uyumlu `mapAsset` 3B modelleri atanmıştır (`entities/osman-ucu-sefer-kuvveti.json`, `entities/orhan-bey-4.json`, `entities/em-r-oban-i-lhanl.json`, `entities/en-n-s-r-muhammed-b-kalavun.json` ve 19 Asya/bozkır idare merkezi dahil). - **Koordinat Ayrıştırma (De-stacking)**: Anadolu uçlarında (Söğüt, Konya, Lârende, Alâiye, Kütahya, Uluborlu, Beyşehir, Milas, Balıkesir, Eflani, Kastamonu, Sinop, Karahisarıdevle, Lâdik, Trabzon, Sivas, Sis) ve dünya başkentlerinde (Konstantinopolis, Kahire, Tebriz, Paris, Viyana, Napoli, Milano, Gırnata, Barselona, Üsküp, Hanbalık vb.) virgülden sonra üçüncü haneye kadar aynı noktaya üst üste binen hükümdar, hanedan üyesi ve `idare-merkezi` koordinatları kendi hücre sınırları içinde 0.02°–0.15° ayrıştırılarak 2B/3B harita okunabilirliği sağlanmıştır. - **Ekonomik Endeks ve Renk Paleti Tamamlaması**: `cells.jsonl` içinde `prosperity` ve `devastation` alanı eksik kalan `cell138` (İfrîkıye · Hafsî: 62/5), `cell258` (Orta Mağrib: 52/18), `cell282` (Fas ve uzak Mağrib: 58/6) ve `cell430` (Cava — Majapahit: 64/5) hücrelerine başlangıç tasarım endeksleri girilmiş; `stats.json` içinde birbirine 1 hex basamağı yakın otomatik renkler 82 devlet/kategori için yüksek kontrastlı tarihsel atlas paletiyle yenilenmiştir. - **Avrasya ve Akdeniz Ölçüm Referans Tabanı (MODEL — V0.4)**: `bizans=cell448(67/4); memluk=cell449(71/2); ilhan=cell175(68/5); altin=cell329(55/4); nogay=cell149(48/8); cagatay=cell165(50/6); kaydu=cell102(45/8); yuan=cell89(74/4); goryeo=cell110(60/4); japon=cell111(66/2); delhi=cell197(70/5); bengal=cell195(66/4); yadava=cell199(64/3); kakatiya=cell202(63/3); hoysala=cell204(64/3); pandya=cell192(68/2); nepal=cell191(54/3); lan_na=cell64(62/4); sukhothai=cell64(62/4); khmer=cell65(71/3); daiviet=cell71(69/5); champa=cell71(69/5); majapahit=cell430(64/5); pegu=cell72(55/6); myinsaing=cell72(55/6); rasuli=cell206(56/5); kart=cell171(52/8); kirman=cell179(54/4); gurcu=cell147(48/12); kibris=cell140(68/2); ingiltere=cell292(64/10); iskoc=cell518(64/10); fransa=cell271(70/4); navarra=cell521(62/8); kastilya=cell291(62/8); aragon=cell519(62/8); portekiz=cell290(62/2); girnata=cell520(62/8); imparatorluk=cell127(66/4); bohemya=cell120(67/3); polonya=cell121(56/6); macar=cell128(58/6); sirp=cell135(58/5); bosna=cell131(50/6); bulgar=cell148(52/8); epir=cell139(55/5); atina=cell139(55/5); ahaya=cell447(57/4); venedik=cell137(72/4); cenova=cell137(72/4); milano=cell137(72/4); papalik=cell137(72/4); napoli=cell137(72/4); sicilya=cell445(60/6); danimarka=cell122(57/2); norvec=cell113(48/2); isvec=cell112(50/3); litvanya=cell117(49/6); toton=cell137(72/4); novgorod=cell327(53/5); vladimir=cell327(53/5); moskova=cell327(53/5); tver=cell327(53/5); merini=cell282(58/6); hafsi=cell138(62/5); ziyyani=cell258(52/18); mallorca=cell519(62/8)`. ### V0.5 Anadolu ve Yakındoğu Saha Ordusu Ayrıştırması ve Karar Kartları (MODEL) - **Müstakil Saha Ordusu Aktörleri (`role: "army"`)**: V0.2'de yalnızca `osman` (`entities/osman-ucu-sefer-kuvveti.json`) için uygulanan saha ordusu ayrıştırması, V0.5'te Anadolu'daki diğer 14 siyasi birimin ve 3 büyük bölgesel gücün tamamına genişletilmiştir: `entities/germiyan-sefer-kuvveti.json` (8000), `entities/karaman-sefer-kuvveti.json` (9000), `entities/sel-uklu-divan-kuvveti.json` (4500), `entities/hamid-sefer-kuvveti.json` (3000), `entities/e-ref-sefer-kuvveti.json` (2500), `entities/mente-e-sefer-kuvveti.json` (4000), `entities/karesi-sefer-kuvveti.json` (3500), `entities/candar-sefer-kuvveti.json` (1200), `entities/oban-sefer-kuvveti.json` (3500), `entities/perv-ne-sefer-kuvveti.json` (1800), `entities/s-hib-ata-sefer-kuvveti.json` (1800), `entities/i-nan-sefer-kuvveti.json` (1800), `entities/trabzon-sefer-kuvveti.json` (2500), `entities/kilikya-sefer-kuvveti.json` (6000), `entities/bizans-saha-ordusu.json` (12000), `entities/meml-k-m-s-r-sefer-ordusu.json` (35000) ve `entities/i-lhanl-merkez-sefer-ordusu.json` (60000). - **Kaynak Korunumu**: İlgili 17 hükümdarın `troops` ve `supply_days` alanları `0`'a çekilerek mevcutların iki kez sayılması önlenmiş; kamu hazinesi (`treasury`), aylık gelir (`monthly_income`) ve aylık gider (`monthly_expense`) hükümdar kaydında tekil olarak korunmuştur. - **Tamamlanan Anadolu Karar Kartları**: Daha önce `dossier` alanında karar kartı bulunmayan 7 Anadolu hükümdarına (`iii-al-eddin-keykubad-2`, `karesi-bey-2`, `mahmud-bey-obano-lu`, `nusret-ddevle-ahmed-bey`, `ca-ddin-i-nan-mehmed-bey`, `ii-aleksios-komnenos`, `ii-hetum`) V0.5 karar kartları eklenmiştir. ### V0.6 Kıpçak, İran, Balkan ve Akdeniz-Mağrib Saha Orduları ve Karar Kartları (MODEL) - **23 Yeni Saha Ordusu Aktörü (`role: "army"`)**: Kıpçak bozkırı (`alt-n-orda-saray-ordusu`, `nogay-bat-ulusu-ordusu`), İran ve Güney Arabistan (`herat-kert-sefer-kuvveti`, `kirman-kutlu-hanl-kuvveti`, `res-l-yemen-ordusu`), Balkanlar (`s-rp-krall-k-ordusu`, `bulgar-t-rnova-ordusu`, `bosna-banl-k-kuvveti`, `epir-despotluk-kuvveti`, `atina-d-kal-k-kuvveti`, `ahaya-mora-kuvveti`, `macar-krall-k-ordusu`) ve Akdeniz–Mağrib (`venedik-sefer-kuvveti`, `cenova-sefer-kuvveti`, `k-br-s-lusignan-kuvveti`, `napoli-anjou-ordusu`, `sicilya-krall-k-ordusu`, `aragon-tac-ordusu`, `kastilya-krall-k-ordusu`, `g-rnata-nasr-ordusu`, `mer-n-sefer-ordusu`, `hafs-tunus-ordusu`, `abd-lv-d-tilimsan-ordusu`) devletlerinin başlangıç saha kuvvetleri kamu hesapları çoğaltılmadan müstakil ordu aktörlerine ayrıştırılmış; ilgili 23 hükümdar/meclis kaydına 3'er seçenekli `V0.6 / KARAR KARTI (MODEL)` eklenmiştir. ### V0.7 Anadolu, Bizans, Balkanlar, İtalya ve Avrasya Sınır Bölünmesi — Boşluksuz Siyasi Atlas (MODEL) - **21 Yeni Geometrik Hücre Bölünmesi (520 -> 541 Hücre)**: Haritada gri (`mixed`) veya bej (`frontier`) boşluk gibi görünen çok-devletli hücreler `split_cell` ile 1299 tarihsel sınırlarına göre ayrıştırılmıştır: - **Anadolu ve Bizans**: `cell528` Karadeniz Ereğlisi/Herakleia Pontike (`bizans`) ve `cell552` Bolu–Gerede–Mudurnu Ucu (`coban`); `cell534` İzmir–Manisa–Ayasuluk–Alaşehir Kaleleri (`bizans`), `cell553` Gördes–Demirci Kuzey Lidya Ucu (`saruhan`) ve `cell558` Birgi–Bozdağ–Küçük Menderes Ucu (`aydin`); `cell530` Bilecik–İnegöl–Yenişehir (`osman`); `cell533` Troas–Edremit–Bergama Kıyıları (`bizans`); `cell524` Samsun–Canik (`pervane`); `cell546` Ankara–Kırşehir, `cell547` Kayseri–Niğde ve `cell548` Amasya–Tokat (`selcuk`); `cell549` Sivas–Malatya, `cell501` Erzurum–Erzincan–Kars, `cell550` Diyarbakır–Mardin–Van ve `cell152` Ermeni Yaylası (`ilhan`). - **Bizans Avrupa, Yunanistan, Mora ve Makedonya**: `cell139` Selanik–Makedonya–Batı Trakya (`bizans`), `cell551` Epir ve Tesalya (`epir`) ve `cell556` Atina ve Teb (`atina`); `cell447` Kuzey Mora — Andravida (`ahaya`) ve `cell554` Güneydoğu Mora — Mistra/Monemvasia (`bizans`); `cell135` Üsküp ve Kuzey Makedonya (`sirp`) ve `cell565` Ohri–Manastır–Pirlepe (`bizans`); `cell136` Draç İçleri ve Berat (`bizans`). - **İtalya ve Batı Akdeniz**: `cell555` Güney İtalya ve Napoli (`napoli`), `cell137` Roma ve Orta İtalya (`papalik`), `cell557` Venedik ve Kuzeydoğu İtalya (`venedik`), `cell560` Milano ve Lombardiya (`milano`), `cell566` Cenova ve Ligurya (`cenova`); `cell519` Aragon–Katalonya–Valensiya (`aragon`) ve `cell571` Roussillon–Cerdanya (`mallorca`). - **Doğu Avrupa ve Rus Knezlikleri**: `cell567` Novgorod Cumhuriyeti (`novgorod`), `cell569` Tver Knezliği (`tver`), `cell570` Moskova Knezliği (`moskova`) ve `cell327` Vladimir Büyük Knezliği (`vladimir`); `cell151` Galiçya–Volhinya–Podolya (`nogay`) ve `cell568` Karadeniz Bozkırı ve Kırım (`altin`). - **Mağrib, Horasan ve Güneydoğu Asya**: `cell258` Tilimsan (`ziyyani`) ve `cell563` Bicâye–Kostantîne (`hafsi`); `cell171` Herat ve Gûr (`kart`) ve `cell564` Kâbil ve Gazne (`cagatay`); `cell559` Chiang Mai (`lan_na`) ve `cell64` Sukhothai (`sukhothai`); `cell71` Thăng Long (`daiviet`) ve `cell561` Vijaya (`champa`); `cell72` Yukarı İravadi (`myinsaing`) ve `cell562` Martaban–Pegu (`pegu`). - **Sıfır Gri/Bej Boşluk (`0 frontier`, `0 mixed`, `0 ilhan_ust`)**: Anadolu, Bizans, Balkanlar, Avrupa, Akdeniz, Mağrib, Orta Doğu ve Asya'daki tüm kara hücreleri 1299'daki aktif devlet/idare rengine bağlanmış; hücre bölünmesi kamu hesaplarının başlangıç gelir ve asker toplamlarını çoğaltmamıştır (oran `1.00`). ### V0.8 Tüm Dünya Haritasının Tamamlanması — 541 Hücrede Sıfır Yerel/Gri Alan (MODEL) - **22 Yeni 1299 Dünya Siyasi/Kültürel Bölgesi (`stats.json`)**: Daha önce `"allegiance": "local"` ("Yerel coğrafya X") olarak gri bırakılmış olan 241 dünya hücresinin tamamı 1299 yılı tarihsel devletleri, konfederasyonları ve kültür havzalarıyla araştırılarak doldurulmuştur: - **Afrika**: `mali` (Mali İmparatorluğu — Mansa Sakura: Niani, Tinbüktü, Gao, Valâta, Tekrûr, Bambuk-Bure altın madenleri, Tağâza tuzu), `kanem` (Kanem–Bornu Sultanlığı — Mai İbrâhim Nikale: Ncimî, Bornu, Bilma-Kavar, Fizan/Zavîle), `benin_ife` (İle-İfe, Oyo, Benin/Edo Krallığı, Nri ve Yedi Hausa / Hausa Bakwai şehir devletleri), `habes` (Habeşistan Süleymanî İmparatorluğu — İmparator Wedem Arad: Amhara, Lâlibelâ, Şeva, Damot), `ifat` (İfat Sultanlığı — Ömer Velasma, Zeyla, Dehlâk ve Makdişu/Mogadişu Sultanlığı), `makuria` (Makuria–Dongola, Ebvâb, Alodia–Soba Nübye krallıkları ve Darfur), `svahili` (Kilva Kisiwani Sultanlığı — el-Hasan b. Tâlût, Mombasa, Malindi, Zengibar, Sofâle ve Kuzey Madagaskar Mahilaka/Vohemar limanları), `zimbabve` (Büyük Zimbabve / Dzimbahwe Taş Saray Krallığı, Mapungubwe-Thulamela, Toutswemogala ve Güney Afrika Khoekhoe/Nguni-Sotho havzaları), `kongo` (Erken Kongo Krallığı, Loango-Teke, Kitara-Chwezi İmparatorluğu, Ruanda-Burundi ve Luba-Katanga bakır kuşağı). - **Amerika Kıtaları**: `aztek_toltek` (Meksika Vadisi — Culhuacan Tlatoani'si Coxcoxtli, Tenayuca, Azcapotzalco, 1299 Chapultepec Meksika/Aztekleri ve Oaxaca Mikstek-Zapotek krallıkları), `maya` (Yucatán Mayapan Konfederasyonu — Cocom Hanedanı, Petén Itza, Guatemala Q'umarkaj K'iche' ve Iximche Kaqchikel krallıkları), `inka_chimor` (Cuzco İnka Krallığı — 4. Sapa İnka Mayta Cápac, Chan Chan merkezli Chimor İmparatorluğu, Chincha ve Titicaca Colla-Lupaca Aymara krallıkları), `muisca` (Bogotá/Tunja Zipa ve Zaque Muisca Konfederasyonu, Tairona ve Quito-Cara şeflikleri), `mississippi` (Cahokia, Moundville, Etowah ve Orta/Aşağı Mississippi platform höyük şeflikleri), `irokua` (Haudenosaunee / İrokua Konfederasyonu, Huron-Wendat ve Algonkin Doğu Ormanları), `pueblo` (Mesa Verde–Chaco sonrası Rio Grande, Hopi, Zuni, Hohokam ve Casas Grandes/Paquimé Pueblo kentleri), `ova_kuzey` (Büyük Ovalar, Pasifik Kuzeybatısı ve Arktik Thule İnuit ile Güney/Batı Grönland Eystribyggð-Vestribyggð yerleşimleri), `taino` (Quisqueya/Ayiti, Küba, Xaymaca ve Borikén Taíno Kasiklikleri), `amazon_pampa` (Marajoara, Tapajós, Omagua, Kuikuro ve Guaraní nehir/orman şeflikleri). - **Kuzey Asya, Nusantara ve Okyanusya**: `sibir` (Çingi-Tura/Tümen merkezli Taybuğa–Şeybânî Sibir Yurdu, Yugra/Ostyak-Vogul, Yenisey Kırgızları ve Lena Saha/Yakut Türkleri), `nusantara` (Luzon Tondo-Maynila, Ma-i, Visayas Madja-as ve Cebu, Mindanao Butuan, Brunei/Po-ni, Kutai-Banjar, Sulawesi Luwu/Gowa ve Ternate-Tidore Maluku baharat krallıkları), `okyanusya` (Tuʻi Tonga–Fiji deniz ağı, Papua yaylaları, Avustralya Aborjin ulusları — Budj Bim/Kulin, Noongar, Yolngu ve Aotearoa/Yeni Zelanda Māori İwileri). - **10 Yeni Dünya Başkenti (`landmarks/*.json`) ve 10 Oynanabilir Dünya Hükümdarı (`entities/*.json`)**: Niani (`mansa-sakura`), Ncimî (`mai-ibrahim-nikale`), Tegulet (`wedem-arad`), İfat (`omer-velasma`), Kilva (`el-hasan-bin-talut`), Büyük Zimbabve (`mambo-dzimbahwe`), İle-İfe (`ooni-obalufon-ii`), Cuzco (`mayta-capac`), Mayapan (`cocom-mayapan`) ve Culhuacan (`coxcoxtli-culhuacan`) haritaya 3B modelleri, kamu hesapları ve V0.8 karar kartlarıyla yerleştirilmiştir. - **Tam Dünya Kapsamı Doğrulaması**: 541 hücrenin tamamında `"allegiance": "local"`, `"mixed"`, `"frontier"` ve `"ilhan_ust"` sayısı `0`'a indirilmiş; her kara hücresine 1299 tarihsel adı, açıklaması ve `prosperity`/`devastation` değerleri atanmıştır. ### V0.9 Akdaşoğulları Devleti — Alternatif Tarih Ayrışması - **Kurucu ve hükümdar:** Sultan I. Yasin Han. Devletin başkenti Erciş'tir. Bu hanedan ve hükümdar tamamen kurgusaldır; tarihsel bir hanedan veya şahıs iddiası taşımaz. - **Topraklar:** Van Gölü havzası, Erciş–Muradiye, Van, Bitlis–Ahlat, Gevaş–Tatvan, Hakkâri–Çölemerik, Diyarbakır–Mardin–Siirt ve Urfa–Harran bölgeleri (cell584, cell585, cell583, cell550, cell586, cell581, cell588) Akdaşoğulları hâkimiyetindedir. - **Kuruluş anlatısı:** Alternatif tarih kolunda I. Yasin Han, İlhanlı kuvvetlerini birden fazla kez mağlup ederek bu bölgeleri fethetmiş ve bağımsız devletini kurmuştur. İlhanlılarla çekişme, devletin temel dış politika ve güvenlik meselesidir. - **Yönetim:** Erciş merkezli saray ve divan; Sadrazam Cemil divanın başıdır. Serasker, defterdar, nişancı, kadıasker ve haber/elçiler reisi ayrı görevler yürütür. Atama ve görev yetkileri hükümdarın fermanına bağlıdır. - **Asker ve ekonomi (MODEL):** Akdaşoğulları Sefer Kuvveti'nin 20.000 kişilik başlangıç havuzu ve 35 günlük insan iaşesi oyun tahminidir. Yerel toplulukların geniş seferberlik geleneği yüksek askerî dayanıklılık sağlar; bu, bütün yetişkin nüfusun sürekli maaşlı asker olduğu anlamına gelmez. Ekonomi orta düzeydedir; güçlü hazine disiplini, yerel üretim ve dirençli tahsil sistemi mali dayanıklılığı destekler. Başlangıç hazine ve aylık hesaplar yalnız I. Yasin Han kaydında tutulur. - **Sadrazam Cemil (KURGUSAL):** Soğukkanlı, analitik, kuşkucu ve stratejik bir devlet adamı; diplomasi, mali denge, bilgi değerlendirme ve uzun vadeli planlamada uzmandır. Gerektiğinde hükümdara açıkça itiraz eder; ancak padişahın mührü ve yetkisi olmadan bağımsız hüküm vermez. ## V1.0 — Dünya çapında bölgesel farklılaştırma ### Yeni coğrafi alt bölgeler Bu sürümde yeni sınırlar yalnız Anadolu'da değil, farklı devletlerin geniş sahalarında da açılmıştır. Bunlar bağımsız devlet değildir; mevcut siyasî hâkimiyetleri aynen korunur. Bölünme kendi başına vergi, hazine, asker, nüfus veya yeni bir yönetim hakkı yaratmaz. - **Tibet Yaylası:** cell103 Batı Tibet ve Sakya manastır sahası ile cell625 Orta ve Doğu Tibet yaylası olarak ayrıldı. Her iki alan da Yuan hâkimiyetindedir; yerel dinî makamlar ve Xuanzheng Yuan gözetimi arasındaki yetki farkı korunur. - **Yemen:** cell206 Taiz ve Yemen dağlık içleri ile cell626 Tihame ve Aden kıyı ticaret yolu olarak ayrıldı. İki bölge de Resûlî Sultanlığı'na bağlıdır; dağlık iç idare ile liman/gümrük ekonomisi farklılaşır. - **Horasan:** cell172 Merv ve Karakum vahaları ile cell627 Horasan kuzey geçitleri olarak ayrıldı. İki bölge de İlhanlı hâkimiyetindedir; vaha tahsili ve sınır geçitlerinin güvenliği ayrı takip edilir. - **Mısır:** cell214 İskenderiye ve Batı Nil deltası ile cell628 Batı çöl vahaları ve Libya kapısı olarak ayrıldı. İki bölge de Memlük Sultanlığı'na bağlıdır; delta limanları ve çöl kervan yolları ayrı ekonomik/askerî öncelik taşır. ### Devletleri birbirinden ayıran yönetim ve oyun karakterleri - **Yuan Hanedanı:** Hanedan sarayı ve merkezî sekreterlik; eyalet yöneticileri, Moğol askerî aristokrasisi ve Çinli mali-idarî görevliler arasında görev paylaşımı. Tahıl vergisi, kâğıt para, kanal taşımacılığı ve büyük garnizonların iaşesi temel darboğazlardır. Tibet'in manastır kurumları ve Goryeo'nun yerli sarayı doğrudan Yuan eyaleti gibi ele alınmaz. - **Delhi Sultanlığı:** Halacî sarayı, sultanlık divanı, iktâ sahipleri ve sınır komutanlıkları. Pencap'ta Moğol akınlarına karşı savunma, atlı birliklerin ikmali, tahıl fiyatları ve pazar denetimi önceliklidir. Yadava, Kakatiya, Hoysala ve Bengal ayrı siyasî merkezler olarak kalır. - **Memlük Sultanlığı:** Çocuk sultanın makamı ile büyük emîrlerin fiilî gücü ayrıdır. Kahire kalesi, iktâ dağıtımı, Nil taşımacılığı, tahıl arzı ve Kızıldeniz/Akdeniz gümrükleri yönetimin ana dayanaklarıdır. Eyalet valileri ve emîrler merkezî emrin uygulanmasını pazarlık konusu yapabilir. - **İlhanlı Devleti:** İlhan'ın hanedan otoritesi, noyanların askerî nüfuzu ve İranlı divan bürokrasisinin mali kapasitesi birbirinden ayrı güç odaklarıdır. Atlı ulus kuvvetlerinin otlak ve remount ihtiyacı, kervan yolları, vergi tahsili ve Anadolu'daki yerel aracılar yönetim kararlarını sınırlar. - **Merînî, Hafsî ve Abdülvâdî yönetimleri:** Mağrib tek bir ortak devlet gibi oynanmaz. Merînî sarayı Fas ve Marakeş çevresindeki şehir/ulema ağlarına ve kabile ittifaklarına; Hafsîler İfrîkıye limanları ve Sahra ticaretine; Abdülvâdîler Tilimsan'ın şehir zanaatı ve batı-doğu kervan geçişlerine dayanır. Tilimsan kuşatması Merînîler için ayrı bir askerî ikmal yüküdür. - **Çağatay ve Ögedey ulusları:** Vaha şehirlerinin vergi ve ticaret gelirleri, bozkır otlakları ve hanedan mensuplarının askerî bağlılıkları ayrı değerlendirilir. Duva'nın Mâverâünnehir şehirleri ile Kaydu'nun İmil-Cungarya karargâhı aynı idarî yapı değildir; otlak ve kervan yolları üzerindeki rekabet belirleyicidir. - **Güneydoğu Asya krallıkları:** Angkor'un su depoları ve pirinç havzaları, Đại Việt'in köy ve nehir idaresi, Champa'nın limanları, Lan Na'nın dağ vadileri ve Majapahit'in Java merkezli liman ağı birbirinden farklı oynanış temelleridir. Uzak bağlı bölgeler doğrudan merkezî eyalet sayılmaz. - **Avrupa taçları, prenslikleri ve komünleri:** İngiltere ve Fransa'da kraliyet alanı ile soylu hizmetleri; Roma-Germen dünyasında seçici prensler ve şehir hakları; İtalya'da komün meclisleri, papalık arazileri ve hanedan signoriaları; İberya'da birden fazla taç ve emirlik ayrı tutulur. Aynı üst taç altında bulunan alt bölgeler otomatik olarak tek bir merkezî hazineye dönüşmez. ### Harita ve ekonomi için ortak kural Yeni coğrafi bölgeler yalnızca idare, diplomasi, sefer rotası, yerel üretim, ikmal ve savaş hedeflerini daha ayrıntılı takip etmeyi sağlar. Hücre bölünmesi mevcut devlet sınırını, bağlılığı, toplam asker havuzunu veya kamu hesabını değiştirmez. Bir bölgenin geliri ancak gerçek tahsil denetimi, kayıtlı haraç veya açıkça belgelenmiş işlemle değişir. Tarihsel sınırın kesin bilinmediği yerlerde bu çizgiler kaynaklı kesin sınır değil, oyun atlası modelidir. ## V1.1 — Küresel Medeniyetler Atlası ve Anlatı Dönüşümü ### Dünya haritasında yeni bölgesel ayrıntılar Harita artık yalnızca devlet renklerinden oluşan bir yüzey değil, farklı coğrafi sistemlerin atlası olarak ele alınır. Beş geniş saha daha küçük, oynanabilir coğrafi alt bölgelere ayrılmıştır: - **Ögedey ulusu ve Tarım Havzası:** cell102 İmil-Cungarya bozkırları ile cell629 Tarım Havzası ve Kaşgar kervan yolu olarak ayrıldı. İki bölge de Kaydu'nun Ögedey ulusuna bağlıdır; bozkır otlakları ile vaha ticareti farklı kaynak ve hareketlilik koşulları taşır. - **Amazon havzası:** cell391 Rio Negro-Yukarı Amazon toplulukları ve cell630 Orta Amazon-Manaós nehir ağı olarak ayrıldı. İki bölge de amazon_pampa kültür havzasında kalır; nehir ulaşımı, taşkın mevsimi ve orman içi değiş tokuş öne çıkar. - **Svahili kıyıları:** cell40 Kilva ve güney limanları ile cell631 Zengibar-kuzey Svahili şehirleri olarak ayrıldı. İki bölge de Svahili kıyı medeniyetine bağlıdır; liman gümrükleri, mevsimlik muson seferleri ve altın-fildişi ticareti farklı ağırlık kazanır. - **Yukarı Nil:** cell55 Beyaz Nil'in batı kolları-Sudd ile cell632 Yukarı Nil'in doğu savanları olarak ayrıldı. Her ikisi de Makuria/Nil toplulukları çevresindeki tarihsel-kültürel alanda kalır; bataklık geçişleri ve hayvancılık yolları ayrı izlenir. - **Orta Afrika:** cell48 Ubangi havzası-batı orman geçitleri ile cell633 Şari savanları-Dar el-Kuti geçidi olarak ayrıldı. Her iki bölge de Orta Afrika yerel topluluk ağları içinde kalır; nehir ticareti, demir işçiliği ve savan geçişleri farklılaşır. Bu alt bölünmeler yeni bağımsız devlet kurmaz ve mevcut bağlılığı değiştirmez. Kıyı, nehir ve otlakların sınırları modern il sınırı gibi düşünülmemelidir; harita, dönemin ulaşım ve yerel güç ilişkilerini oynanabilir kılmak için hazırlanmış yaklaşık bir modeldir. ### Doğu Asya: imparatorluk, saray ve askerî haneler **Yuan Çin'i**, kağanlık meşruiyeti ile Çin'in uzun bürokratik ve tarımsal idare geleneğinin kesiştiği büyük bir imparatorluktur. Hanbalık sarayı, merkez sekreterliği, eyalet görevlileri, Moğol askerî aristokrasisi ve yerel vergi aracılarının yetkileri aynı değildir. Sarı Nehir taşkınları, Büyük Kanal'ın bakımı, tahıl nakliyesi, kâğıt para güveni ve garnizon iaşesi devletin gerçek gücünü belirler. Bir fermanın uzak eyalette uygulanması haber, memur, taşıma ve yerel işbirliği gerektirir. **Goryeo**, Yuan'a bağlılık yükümlülükleri taşısa da kendi sarayını, aristokrasisini, bürokrasisini ve Kore yarımadasındaki idare geleneğini korur. Hanedan evlilikleri ve dış baskı, yerli sarayın bütün karar yetkisini ortadan kaldırmaz. **Kamakura Japonya'sı**, Kyoto'daki imparatorluk makamı, Kamakura şogunluğu ve Hōjō naipliğinin farklı meşruiyet ve görev alanlarına dayandığı bir düzendir. Gokenin hizmetleri, toprak hakları, tapınak mülkleri ve kıyı savunması önemlidir. Japonya tek merkezden yönetilen modern bir ulus-devlet gibi gösterilmez. ### Orta Asya ve İran: bozkır, vaha ve kervan **İlhanlılar**, Cengizli hanedan otoritesi, noyanların askerî gücü ve İranlı divan bürokrasisinin mali-idarî uzmanlığı arasında denge kurar. Tebriz, Meraga, Horasan vahaları ve Anadolu uçları aynı yoğunlukta denetlenmez. Otlak, at yenileme, su, kervan güvenliği ve vergi tahsilatı sefer kararlarını sınırlar. **Çağatay ulusu**, Mâverâünnehir'in şehirli tarım ve zanaat ekonomisiyle doğu bozkırlarının göçebe askerî ağlarını birlikte taşır. Duva'nın otoritesi yerel hanedanlar ve şehir seçkinleriyle pazarlığa bağlıdır. **Kaydu'nun Ögedey ulusu**, İmil-Cungarya otlakları, Tarım geçitleri ve hanedan karargâhları arasında hareket eder. Bozkır kuvveti yalnız savaşçı sayısından ibaret değildir; at sürüleri, kışlak-yaylak rotaları, su kaynakları ve vaha pazarları olmadan sürdürülemez. **Herat Kertleri ve Kirman Kutluğhanlıları**, İlhanlı üstünlüğü ve yerel hanedan hakları arasında kendi saray, vergi ve şehir ağlarını sürdürür. Üst egemenlik, her köyün doğrudan merkezden yönetilmesi anlamına gelmez. ### Güney Asya: sultanlıklar ve bölgesel krallıklar **Delhi Sultanlığı**, Halacî sarayı, iktâ sahipleri, pazar denetimi ve sınır komutanlıkları üzerinden işler. Atlı ordunun yem ve nakit ihtiyacı, tahıl fiyatları, vergi tahsili ve Pencap savunması birbirine bağlıdır. Sultanlık, bütün Hindistan'ın tek hükümeti değildir. **Bengal**, delta kanalları, pirinç üretimi, dokuma ve nehir taşımacılığına dayanır; uzak merkezden gelen emirler mevsim ve su yollarına göre gecikebilir. **Yadava, Kakatiya, Hoysala ve Pandya krallıkları** kendi hanedan, tapınak, köy, sulama, pazar ve bölgesel askerî hizmet düzenlerine sahiptir. Dekken'in plato geçitleri, tank ve kanal sistemleri, fil ve at tedariki, kıyı ticareti her krallıkta farklı ağırlıktadır. Tapınak ekonomisi yalnız dinî yapı değil, arazi, bağış, zanaat ve depolama ağıdır. **Nepal Malla yönetimi**, vadi kentleri, dağ geçitleri, zanaat ve Himalaya ticaretiyle şekillenir. Dağ coğrafyası hem savunma hem haberleşme hem de tahıl tedariki üzerinde belirleyicidir. ### Afrika: Sahel, Nil, orman ve Hint Okyanusu **Mali İmparatorluğu**, Sahel kervan yolları, altın sahaları, tuz ticareti ve nehir şehirleri üzerinden büyür. Mansa'nın otoritesi, yerel yöneticiler, tüccar ağları ve uzak bağlı merkezlerle kurduğu ilişkiye bağlıdır; Sahra'yı aşan ticaretin güvenliği su kuyuları ve kervan örgütlenmesi gerektirir. **Kanem-Bornu**, Çad Gölü çevresindeki hayvancılık, tahıl, tuz ve Sahra geçişlerini denetler. Gölün mevsimsel değişimi ve çöl yolları merkezî gücün sınırlarını belirler. **Habeşistan**, yüksek yayla krallığı, kilise kurumları, yerel soylular ve Kızıldeniz ticaret bağlantılarıyla şekillenir. Dağlık arazi, manastırlar ve bölgesel hanedanlar siyasî bütünlüğü etkiler. **İfat ve Adal çevresi**, Kızıldeniz ve Aden Körfezi ticareti, Müslüman şehirler, kervan yolları ve iç yayla güçleri arasındaki ilişkiyle tanımlanır. Makdişu gibi kıyı şehirleri kendi ticaret ve hukuk ağlarına sahiptir. **Makuria, Alodia ve Nil toplulukları**, nehir vadileri, Sudd bataklıkları, sığır ekonomisi, tarım ve geçiş yollarıyla birbirinden ayrılır. Hristiyan Nubya krallıkları ile Nilotic topluluklar tek bir merkezî idareymiş gibi gösterilmez. **Svahili şehirleri**, Kilva, Zengibar, Mombasa, Malindi ve Sofâle gibi limanları muson takvimi, gemi sahipleri, tüccar ortaklıkları, altın, fildişi ve Hint Okyanusu bağlantılarıyla birleştirir. Her limanın kendi yerel seçkinleri ve gümrük çıkarı vardır. **Büyük Zimbabve ve güney Afrika toplulukları**, sığır, altın, demir, taş mimari, iç ticaret ve bölgesel otorite ağları üzerinden değerlendirilir. Kongo ve Orta Afrika orman-savan kuşağında nehir ulaşımı, demir işçiliği, yerel şeflikler ve bakır ticareti öne çıkar; kıta tek bir devlet veya tek bir kültür olarak ele alınmaz. ### Avrupa ve Akdeniz: taç, şehir, kilise ve feodal hak Avrupa'da kraliyet, prenslik, banlık, komün, tarikat ve kilise arazileri farklı hukuk ve gelir düzenlerine sahiptir. İngiltere'de kraliyet arazisi, baronların hizmeti ve meclisle pazarlık; Fransa'da kraliyet alanı ile büyük derebeyliklerin yetkileri; Roma-Germen dünyasında seçici krallık ve prens hakları ayrı değerlendirilir. İberya'da Kastilya-León, Aragon, Navarra, Portekiz ve Gırnata'nın hukuk ve veraset düzenleri birbirine karıştırılmaz. Aragon tacı içindeki bölgeler aynı hanedana bağlı olsa bile kendi meclis, vergi ve hukuk geleneklerini koruyabilir. İtalya'da Venedik ve Cenova deniz ticareti ve komün kurumlarıyla; Milano hanedan signorialığıyla; Papalık kilise hukuku ve topraklarıyla; Napoli ve Sicilya hanedan rekabetiyle şekillenir. Balkanlarda Sırp, Bulgar, Bosna, Epir ve Latin prenslikleri kendi hanedan ve yerel soylu ağlarına sahiptir. Rus knezlikleri Orda haraç yükümlülüğü, şehir meclisleri, boyarlar ve hanedan rekabeti arasında hareket eder. ### Amerika kıtaları: şehir merkezleri, konfederasyonlar ve nehir ağları Mezoamerika'da Mayapan, Maya şehirleri, Meksika Vadisi'nin altepetl düzenleri ve Oaxaca'nın Mixtek-Zapotek merkezleri birbirinden farklı siyasî yapılardır. 1299 dünyasında Aztek İmparatorluğu veya İspanyol sömürge düzeni kurulmuş değildir; sonraki yüzyılların fetihleri başlangıca taşınmaz. And Dağları'nda Cuzco çevresindeki erken İnka krallığı, Chimor'un kıyı devleti, Titicaca havzası ve Muisca yüksek plato konfederasyonları farklı coğrafi ve siyasî ağlar oluşturur. İnka'nın sonraki büyük imparatorluk sınırları 1299'a kopyalanmaz. Kuzey Amerika'da Mississippi höyük merkezleri, Haudenosaunee öncülleri, Wendat ve Algonkin toplulukları, Pueblo yerleşimleri, Büyük Ovalar ve Arktik Thule ağları ayrı bölgesel yaşam biçimleriyle ele alınır. Amazon, Marajó, Tapajós, Omagua, Xingu ve Guaraní topluluklarında nehir ulaşımı, mevsimlik tarım, balıkçılık, orman yönetimi ve yerel değiş tokuş öne çıkar. Bu toplumlar boş arazi veya tarihsiz kabile etiketi değildir; kendi siyasi ve ekonomik düzenleri vardır. ### Okyanusya ve ada denizleri Tuʻi Tonga'nın deniz bağlantıları, Fiji ve Samoa çevresindeki ada ağları, Papua yaylalarının yerel toplulukları, Avustralya Aborjin uluslarının ülke ve mevsim bilgisi ile Aotearoa Māori iwi ve hapū yapıları birbirinden ayrılır. Bu bölgeler Avrupa tipi merkezî krallık kalıbına zorlanmaz. Denizcilik, akrabalık, sözlü hukuk, mevsimlik hareket ve kutsal alan ilişkileri yerel düzenin parçasıdır. ### Medeniyetler arası oynanış ilkesi Her devlet ve topluluk şu altı başlıkla canlandırılır: **meşruiyet ve iktidar**, **yerel yönetim ve hukuk**, **gelir ve üretim**, **askerî hizmet ve savunma**, **ulaşım ve haberleşme**, **toplum, inanç ve kültür**. Bu başlıklar bütün medeniyetlerde aynı kurumların bulunduğu anlamına gelmez. Bir komün meclisi, bir bozkır kurultayı, bir sultanlık divanı, bir tapınak-köy ağı ve bir ada konfederasyonu birbirinin kopyası değildir. Kararlar coğrafyanın imkânlarıyla sınırlıdır: çöl ordusu su kuyularına, nehir devleti taşkın ve kanallara, dağ krallığı geçit ve kış stoklarına, denizci şehir gemi ve rüzgâr mevsimine, bozkır ulusu otlak ve at sürülerine bağlıdır. Diplomasi, ticaret ve savaş yalnız başkentler arasında değil; limanlar, geçitler, yerel beyler, tüccarlar, dinî kurumlar ve bağlı topluluklar arasında da yürür. Her yeni anlatı, kaynaklı tarihsel olgu ile oyun modelini açıkça ayırır. 1299'da henüz ortaya çıkmamış imparatorluklar, ulusal kimlikler, silahlar, bürokratik kurumlar ve sınırlar geriye taşınmaz. Yerel halklar yalnız asker havuzu veya vergi kaynağı değildir; pazarlık, hukuk, üretim, göç, inanç ve yerel meşruiyetin etkin taraflarıdır.