19 Mayıs 1919'dan 1923'e uzanan tarihsel sandbox
# Milli Mücadele dünyası Oyun, Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında Osmanlı İmparatorluğu'nun siyasi ve askerî açıdan parçalanma baskısı altında olduğu 19 Mayıs 1919'da açılır. İstanbul Hükümeti ile Anadolu'daki direniş hareketi arasında yetki ve meşruiyet mücadelesi vardır. 1920'de TBMM'nin açılmasıyla Ankara merkezli siyasi otorite ayrı bir aktör olarak ortaya çıkar. Yunanistan Batı Anadolu'da, Fransa Güney Anadolu'da, Birleşik Krallık İstanbul ve İtilaf sistemi içinde, İtalya ise Anadolu'daki kendi çıkar alanlarında faaliyet gösteren dış aktörlerdir. Doğu'da Ermenistan ile askerî ve diplomatik gerilim bulunur. Anadolu'da yerel Müdafaa-i Hukuk örgütleri ve Kuvâ-yi Milliye unsurları giderek güçlenmektedir. İzmir 15 Mayıs 1919'da Yunan kuvvetleri tarafından işgal edilmiştir. Samsun, Amasya, Erzurum, Sivas ve Ankara; siyasi örgütlenme ve karar alma açısından kritik merkezlerdir. 1920'de TBMM'nin açılmasıyla Ankara hareketi merkezi bir siyasi otorite haline gelir. 1921-1922'de düzenli ordu ve Batı Cephesi belirleyici hale gelir. ## Olay takvimi - 19 Mayıs 1919: Samsun'a çıkış - 28 Mayıs 1919: Havza Genelgesi - 22 Haziran 1919: Amasya Genelgesi - 23 Temmuz-7 Ağustos 1919: Erzurum Kongresi - 4-11 Eylül 1919: Sivas Kongresi - 20-22 Ekim 1919: Amasya Görüşmeleri - 12 Ocak 1920: Son Osmanlı Mebusan Meclisi - 28 Ocak 1920: Misak-ı Milli - 16 Mart 1920: İstanbul'un işgali - 23 Nisan 1920: TBMM'nin açılması - 10 Ağustos 1920: Sevr Antlaşması - 6-10 Ocak 1921: I. İnönü - 23 Mart-1 Nisan 1921: II. İnönü - 23 Ağustos-13 Eylül 1921: Sakarya Meydan Muharebesi - 26 Ağustos 1922: Büyük Taarruz - 30 Ağustos 1922: Başkomutanlık Meydan Muharebesi - 9 Eylül 1922: İzmir'in alınması - 11 Ekim 1922: Mudanya Ateşkesi - 24 Temmuz 1923: Lozan Barış Antlaşması ## Event effects - 19 Mayıs 1919: Samsun'daki milli hareketin örgütlenme baskısı ve görünürlüğü artar. - Havza ve Amasya: Yerel protesto, haberleşme ve siyasi koordinasyon kapasitesi artarken İstanbul'un baskısı da yükselir. - Erzurum ve Sivas: Temsil ve örgütlenme merkezileşir; farklı yerel grupların ortak hareket etme ihtiyacı artar. - Amasya Görüşmeleri: İstanbul-Anadolu siyasi ilişkileri için yeni diplomatik seçenekler açılır. - Misak-ı Milli ve İstanbul'un işgali: Ankara merkezli alternatif meclis oluşturma baskısı keskin biçimde artar. - TBMM'nin açılması: Ankara hareketinin siyasi karar alma kapasitesi yeni bir aşamaya geçer. - Sevr: Diplomatik ve toprak baskısı yükselir; Ankara'nın askerî ve siyasi direnç ihtiyacı artar. - İnönü muharebeleri: Düzenli ordunun kapasitesi, moral ve diplomatik görünürlüğü savaş sonucuna göre değişir. - Sakarya: Batı Cephesi'ndeki uzun savunmanın sonucu insan gücü, ikmal ve diplomatik pazarlık gücünü etkiler. - Büyük Taarruz ve 30 Ağustos: Sonuç, Batı Cephesi'nin kontrolünü, ikmal hatlarını ve tarafların müzakere gücünü değiştirir. - İzmir ve Mudanya: İşgalin askerî safhasından ateşkes ve diplomasi safhasına geçiş baskısı oluşur. - Lozan: Uluslararası barış düzenine geçiş için diplomatik sonuçlar değerlendirilir.
Oyun 19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkışıyla başlar. Oyuncu, Milli Mücadele'nin önde gelen liderlerinden birini veya dönemin diğer önemli aktörlerini yöneterek işgal, siyasi baskı, kongreler, meclis, cepheler, diplomasi, lojistik ve halk desteği arasındaki dengeyi etkileyebilir. Tarihsel dönüm noktaları dünyayı etkiler, ancak sonuçlar oyuncuların kararları ve ortaya çıkan koşullara göre değişebilir.
# Tarihsel sandbox kuralları 1. Tarihsel olaylar koşulludur. Takvimdeki dönüm noktalarında siyasi, askerî ve coğrafi koşullar değerlendirilir; oyuncu kararları olayın biçimini, maliyetini ve sonucunu değiştirebilir. 2. 1919-1920 döneminde emir ve haberler telgraf, kurye ve demiryolu gibi sınırlı kanallarla yayılır. Uzak aktörler aynı anda aynı bilgiye sahip olmayabilir. 3. Kuvâ-yi Milliye hızlı tepki verebilir ancak disiplin, koordinasyon ve ikmal sorunları yaşayabilir. Düzenli ordu daha yüksek koordinasyon sağlar ve bunun için personel, örgütlenme ve ikmal gerekir. 4. Birlikler ana ikmal hatlarından uzaklaştıkça mühimmat ve yiyecek baskısı artar. Uzun süre ikmalsiz kalan kuvvetlerin harekât kapasitesi düşer. 5. Batı, Doğu ve Güney cephelerindeki gelişmeler birbirlerinin insan gücü, silah, ulaşım ve siyasi dikkat kaynaklarını etkileyebilir. 6. Diplomatik temasların başarısı askerî durum, siyasi meşruiyet ve güvenilirlikten etkilenir. Askerî gelişmeler müzakere gücünü değiştirebilir. 7. Halk desteği kongrelerin, yerel direnişin ve TBMM'nin temsil gücünü etkiler. Güvenlik, örgütlenme ve başarılı savunma desteği artırabilir; ağır kaynak baskısı ve kötü yönetim desteği azaltabilir. 8. Tarihsel başlangıç durumu korunur, fakat gelecek kilitlenmez. Liderlerin kararları ittifakları, cepheleri, kaynak dağılımını ve diplomatik sonuçları değiştirebilir.