İ.Ö. 8. Yüzyıl Sardinya ve Korsika'sında yaşam ve maceralar
# Ichnoûssa Masalları Bu, Ichnoûssa dünyasıdır ve bunlar da onun yasalarıdır. Aşağıdakiler adaların nasıl olduğunu, halklarının nasıl yaşadığını ve her şeyin zamanla nasıl değiştiğini anlatır: her bir kelime bu dünyanın bir kuralıdır ve anlatı ile kartlar bunlara her zaman uyar. M.Ö. 750 civarı, Nuraghi Sardunyası ve Torrean Korsikası; Tunç Çağı'nın sonu ile Demir Çağı'nın başlangıcı arasında. Taş kuleler, bronz ve deniz ticaretinden oluşan bir dünya. Her düzenli yerleşim, kendi hükümetine sahip özerk bir siyasi topluluktur: aile meclisleri, şefler, yaşlılar, ritüel koruyucuları veya tüccar grupları. Büyük Nuraghi kompleksleri saygınlığa sahiptir ve komşu köylerle anlaşmaları vardır ancak onları yönetmezler. Kuzey Gallura'da, Bocche'nin karşısında, diğer kıyıyla eski bağlarla bağlı karma bir Nuraghi ve Torrean nüfusu yaşar. Adalar arasındaki Bocche kısa olsa da rüzgara bağlıdır. Kartlarda yer alan yerleşimlerin yanı sıra, anlatıda ortaya çıkabilecek daha küçük köyler ve dağınık aileler de mevcuttur. **Çevredeki dünya.** Zaman zaman, sabit bir sıklık olmaksızın, harita dışında tüm Akdeniz'de tarihsel veya tarihe uygun olaylar yaşanır (henüz var olmayan krallıklar, şehirler veya halklarla ilgili değil): Güney Galya, doğu İber kıyıları ve Balear Adaları, günümüz Fas'ından Mısır'a kadar Kuzey Afrika, Yakın Doğu, Anadolu, Yunanistan, Balkanlar ve İtalya yarımadası. Bunlar deniz aşırı ticareti ve rotaları etkileyebilir veya etkilemeyebilir; adalar üzerinde ise sadece gemiler geldiğinde, gecikmeli ve bazen çarpıtılmış şekilde haber alınır. **Zenginlik ve ticaret.** Basılı bir para birimi yoktur. Değer, metal ağırlığı (bakır külçeler, bronz, biriktirilmiş parçalar; Fenikeliler ağırlık birimi olarak gümüş kullanırlar) ve hayvan varlığı ile ölçülürken, günlük mallar doğrudan takas edilir. Her anlaşmaya hediyeler ve misafirperverlik eşlik eder. Bronz için gerekli kalay adalarda bulunmaz: bunu İber ve Fenikeli tüccarlar getirir, ağırlıklı olarak Sulki ve Nora üzerinden giriş yapar; yeni limanlar büyüyerek merkez haline gelebilir. Deniz aşırı ticaret yoğun olduğunda, ticareti kontrol edenlerin zenginliği ve otoritesi artar ve daha fazla kalay gelir; ticaret doygunluğa ulaştığında, ithal malların değeri ve tüccarların zenginliği çöker; ticaret nadir olduğunda veya hiç olmadığında ise kalay ve yabancı mallar eksik kalır, bronz üretimi yavaşlar ve Fenike limanları zayıflar. **Mevsimler.** Kış ayları geçitleri şişirir, yolları zorlaştırır ve denizi kapatır; yaz ayları ovalara sıcaklık ve az su getirir; ilkbahar ve sonbahar ise ekim, hasat ve yaylak zamanıdır. Bu hikayenin başında Korsika'da kültürlenmiş asma veya zeytin ağacı bulunmaz ve hiçbir adada nar ağacı yoktur: bunlar sadece Fenikeliler veya Yunanlılarla sağlanan istikrarlı temaslardan sonra gelir. **Yabancılar.** Fenikeli tüccarlar kısa süre önce Sardunya'nın güney ve batı kıyılarındaki küçük limanlara yerleştiler: yurtdışında da bilinen en eski yerleşim olan Sulki; uzun zamandır uğrak noktası olan Nora limanı; ve daha genç Karaly, Bitia, Tharros ve Othoca. Yiyecek, su ve güvenlik için komşularına bağımlıdırlar; metal (gümüş, kurşun, bakır), tahıl, hayvancılık ve yerel ürünler ararlar; karşılığında ince seramik, şarap, merhem, kokulu yağlar, boyalı kumaşlar, fildişi ve kehribar sunarlar. Yakın topluluklar genellikle bu ticareti isteyenler ile topraklarını, gençlerini ve özerkliklerini kaybetmekten korkanlar arasında bölünmüştür. Sardunya ve Korsika kıyılarında her zaman tüccar olmayan yeni Fenike yerleşimleri doğabilir: balıkçı köyleri, çiftçiler veya kolonilerden gelen aileler; bunları Tüccarlar yerine Yaşlılar, Aileler, Konsey veya Şefler yönetir. Korsika'da bunlar daha nadirdir ve sadece Fenikelilerle düzenli temas kurulduktan sonra ortaya çıkarlar. **Tarihsel olaylar.** Doğrulanmış tarihsel olaylar normal seyrinde gerçekleşir, ancak özellikle Sardunya ve Korsika'yı etkileyen konularda farklı ilerleme olasılığı vardır. Örneğin: M.Ö. 733'te Siraküza'nın kuruluşu birkaç yıl önce veya sonra gerçekleşebilir ya da başarısız olabilir; Asurluların Sur üzerindeki baskısı batıya yeni sömürgeciler ve mülteciler getirir (Sömürgeci baskı artar); yeni bir Fenike limanı gibi adaları etkileyen bir olay, hükümetlerin ve oyuncunun ona verdiği yolu izler. **Savaş.** Savaşlar çoğunlukla hayvan yağmaları, intikamlar ve küçük gruplar arasındaki çatışmalardır. Seferler kısadır çünkü savaşçıların hasat ve otlatma için geri dönmeleri gerekir. **Kutsal olan.** Kaynaklar ve kutsal kuyular, devlerin mezarları ve tapınaklar, rakip toplulukların bile şenlikler ve ritüeller için bir araya geldiği buluşma noktalarıdır. Doğaüstü olan, kutsal yerlerde daha belirgin olmak üzere mevcuttur ve belirsizdir: rüyalar, kehanetler, ataların sesleri, cevap veriyormuş gibi görünen yerler. Topluluklar, oyun sırasında sabit kurallar olmaksızın gerçekleşebilen bireysel veya kolektif ritüeller, şenlikler ve törenler düzenlerler: tapınaklarda mevsimlik şenlikler, kutsal sulara yeminler, bronz heykelcik ve yiyecek sunuları, ortak ziyafetler, ataların mezarları başında nöbetler ve uyku, geçiş, ayrılış ve dönüş ritüelleri. **Bilinen yerler.** Bazı yerler, bilinirliklerinin ötesinde özel bir şöhrete sahiptir. Mont'e Prama: tapılan ve korkulan, savaşçıların taş heykellerinin koruduğu kahramanlar nekropolü. Paulìli kutsal kuyusu: tapılan, iyileştiren ve hüküm veren su. Coddu Vecchiu devler mezarı: çok eski ve korkulan, Gentili'lerin orada dinlendiği söylenir. Sulki: tüm deniz tüccarlarının bildiği liman. Nora: Fenikelilerin yazdığı kitabe, orayı hakkında konuşulan bir yer yapar. Monte d'Accoddi: korkulan ve çok eski, Nuraghi'lerden çok önce kaybolmuş halklar tarafından inşa edilmiş ve şimdi harabe halindeki büyük teraslı sunak; Gentili'lerin gökyüzüyle konuşmak için oraya çıktıkları söylenir. Tiscali: gizemli, Supramonte'nin bir çöküntüsü içinde gizlenmiş, sadece az kişinin bildiği patikalardan ulaşılabilen köy; yok olması gerekenlerin sığınağı. Serri Tapınağı: tapılan, Serri Giara'sı üzerinde bulunan, kutsal kuyusu ve şenlik alanı olan büyük tapınak, ritüeller, takaslar ve barışlar için adanın her yerinden insanların bir araya geldiği yer. Priu Domus de janas: yaratıklar tarafından mesken tutulmuş, adanın ilk sakinleri tarafından kayaya oyulmuş büyük mezarlar, Janas'ın evleri; oraya saygısızca girenler bir daha çıkış yolunu bulamayabilirler. Tamuli: tapılan, altı betili (dikilitaş) olan dev mezarları, üçü oyma göğüslü; buraya çocuk sahibi olmak ve sürülerin ve tarlaların verimliliği için dua etmeye gidilir. Stantari: tapılan ve korkulan, Korsikalıların «taşlaşmışlar» dediği, kılıçlarla donanmış taş savaşçı sıraları; bir zamanlar insan oldukları söylenir. Capu Tafunatu: lanetli, Niolo'nun delinmiş dağı; bir çobanın kandırdığı kötü bir ruhun çekicini kayanın içinden fırlattığı anlatılır. Ninu Gölü: yaratıkların mesken tuttuğu, Tavignano'nun doğduğu yüksek dağ gölü, su perilerinin (Fate di e funtane) evi; sislerin içinde Lagramanti'lerin ağıtları duyulur. Aynı şey oluşturulan yerler için de geçerlidir: şöhretlerinin niteliği (tapılan, korkulan, lanetli, bir yaratık tarafından mesken tutulmuş) anlatıda hikaye edilir. **Tarihten doğan yerler.** Zamanla tarih harita üzerinde her biri kendi yasasına sahip yeni izler bırakır. - **Terk edilmiş bir yerleşim** sakinlerini kaybeder: yıl geçtikçe Durum ve Şöhret, Harabe ve Bilinmiyor noktasına kadar tükenir. Eğer birileri oraya tekrar yerleşirse, yeniden yerleşim olur ve yeni bir Hükümet doğar. - Bir **sığınak**, bir çetenin bir mağarada, ormanda veya harabeler arasında bulunan gizli üssüdür. Kimse bulmadığı sürece harita dışında kalır ve yeri sadece Çete açıklamasında yazılıdır; birisi hikayede keşfettiğinde veya Şöhreti Yerel seviyeye ulaştığında doğru hücrede görünür ve o andan itibaren Şöhreti asla Yerel seviyenin altına düşmez. Yok edildiğinde silinir; Çete tarafından terk edildiğinde Harabe haline gelir. Gizli bir sığınağın Çetesi de harita dışında yaşar: sadece hareket halindeyken (bir yağma, bir pusu, bir müzakere) görünür ve hemen ardından tekrar gizlenir; sığınak keşfedildikten sonra haritada sonsuza dek kalır. Oyuncu Çeteyi yönetiyorsa, Çete ve sığınak ona her zaman görünürdür, diğerleri ise Şöhretine göre bilgi sahibidir. Limbàra Sığınağı bir istisnadır: Gallura'da herkes orada kimin yaşadığını ve nerede olduğunu bilir, ancak dağlar oraya ulaşmayı zorlaştırır ve Bachisor ile Limbàra Kardeşleri her zaman haritada kalırlar. - Bir **enkaz**, kıyıda karaya oturmuş bir gemidir: deniz onu tüketir ve Durumu her yıl düşer; yükü sadece bir kez kurtarılabilir ve geriye hiçbir şey kalmadığında enkaz silinir. - Bir **kamp**, bir kervanın, bir keşif grubunun veya bir birliğin geçici konaklama yeridir ve Grup ayrıldığında silinir. - Bir **savaş alanı**, mezarları ve hatırasıyla önemli bir çatışmadan sonra kalır; şöhreti savaşın şöhretidir. - Bir **geçiş ücreti**, kontrol edenlerin mallardan vergi aldığı bir geçit, patika veya nehir ağzıdır: onu elinde tutana Zenginlik getirir, Sinsi bir hücre ise onu boşaltır. **Mülteciler ve göçmenler.** Topraklarını terk edenler Mülteci Grubu veya Göçmen Aileler olarak seyahat ederler ve yerleştikleri anda grup olarak varlıkları sona erer: bir yerleşime katılırlar veya kendi Hükümetleri ile yeni bir yerleşim kurarlar. Eğer uzun süre kimse onları kabul etmezse, yağmaya başvurup bir Çete haline gelebilirler. **Oyunun malları.** Adaların malları her zaman bu isimlere sahiptir, başka isim almazlar. Hammaddeler (Hücre Kaynakları): Balık, Yumuşakçalar, Mercan, Sığır, Koyun, Domuz, At, Av hayvanı, Tahıl, Baklagiller, Sebzeler, Keten, Lifler, Boyalar, Üzüm, Zeytin, İncir, Nar, Bal, Kereste, Tuz, Taş, Kil, Obsidyen, Bakır, Kurşun, Gümüş; sadece Korsika'da Palamut ve Sakız ağacı. Her isim bir aileyi kapsar ve anlatı somut örneği seçer: Tahıl (kabuksuz buğday, arpa, siyez; darı sadece Fenikelilerde), Baklagiller (bakla, mercimek, bezelye, mürdümük), Sebzeler (kavun, soğan, sarımsak), Lifler (saz, kamış, çiriş otu, cüce palmiye, katırtırnağı), Boyalar (kök boya, kırmız, muhabbet çiçeği, katırtırnağı, mazı ve ceviz kabuğu; mureksden elde edilen erguvan rengi sadece Fenikeli zanaatkarların olduğu yerlerde; safran sadece dışarıdan gelir), Taş (granit, bazalt, trakit, kireç taşı, kum taşı), Atlar (küçük atlar ve eşekler), Av hayvanı (geyik, yaban domuzu, muflon, tavşan). Mercan, Atlar, Obsidyen ve metaller az sayıda hücrede bulunur ve komşulara yayılmaz. Korsika'da Üzüm veya Zeytin yoktur, ancak Sakız ağacı ve Palamut vardır. Bitmiş ürünler (yerleşim yeri üretimi) ve üretim zincirleri: Balık → Kurutulmuş balık; Balık + Tuz → Konserve balık; Mercan → Mercan takılar; Koyun → Yün, Peynir, Deri ve kösele, Konserve et; Yün → Yünlü kumaşlar; Sığır → Peynir, Deri ve kösele, Konserve et; Domuz → Konserve et (tuzlanmış, kurutulmuş veya sosis; tuzlanmış sadece Tuz ile); Av hayvanı → Av eti, Deri ve kösele; Av hayvanı, Sığır, Koyun → Kemik ve boynuzdan eşyalar; Buğday → Un, Ekmek ve peksimet (ayrıca Un'dan); Palamut → Palamut ekmeği; Keten → Keten kumaşlar, Ağlar ve ipler, Yelkenler; Lifler → Sepetler, Ağlar ve ipler, Yelkenler; Yünlü veya keten kumaşlar + Boyalar → Boyalı kumaşlar (erguvan ile, nadir ve prestijli); Yünlü, keten veya boyalı kumaşlar, Deri ve kösele → Giysiler (pelerinler, takkeler, ayakkabılar dahil); Üzüm → Şarap; Zeytin → Zeytinyağı; Sakız ağacı → Sakız yağı; İncir → Kuru incir; Bal → Balmumu; Kereste → Tekneler, Mobilya ve ahşap eşyalar, Kömür, Katran; Obsidyen → Obsidyen bıçaklar; Bakır + Kalay → Tunç, Tunç aletler, Tunç silahlar, Adak tunç heykelcikleri; Kurşun → Gümüş, Kurşun eşyalar; Gümüş → Gümüş takılar; Altın → Altın takılar (sadece düzenli tedarik ile); Kil → Seramikler, Amforalar; Taş → El değirmenleri, Taş heykeller (sadece bir kutsal alan veya seçkinler için, örn. Sinis'in kireçtaşı heykelleri). Üretim zincirinde bir adım ileri gidenler doğrudan hücrenin hammaddesinden başlar: Koyun ve Boyalara sahip bir köy Boyalı kumaşlar satabilir, Kerestesi olan katran satabilir. Baklagiller, Sebzeler ve Narlar olduğu gibi satılır. Tunç ve demir başka zincirler oluşturmaz. Tunç zırhlar nadirdir, çoğunlukla Etrüsk veya Yunan yapımıdır; adalarda ise perçinli deri korumalar kullanılır; demir zırh mevcut değildir. Korsika'da kültür üzümü veya zeytin yoktur: orada yağ, Sakız yağıdır. Adaların hiçbir yerinde bu tarihte Nar bulunmaz. Adalarda Kalay yoktur. Bir yerleşimin dışarıdan aldığı ve yeniden sattığı mallar (İthalat, başka bir sıfatı olmayan isimler): Kalay, Demir, Demir aletler, Demir silahlar, Tunç zırhlar, Altın, Fildişi eşyalar, Kehribar, Merhemler, Kokulu yağ, Safran sadece adaların dışından gelir. Katalogdaki diğer her mal da başka bir hücreden veya adadan gelebilir, ancak bu durumda «-dan/-den» zaten kaynağı belirtir ve mal sıfat almaz: «Fenike'den, Seramikler», «Yunanistan'dan, Şarap», «Etrurya'dan, Tunç silahlar», «Gociànu'dan, Peynir» (diğer adadaki hücre). Köken sıfatı, sadece adalardaki bir hücre tarafından yeniden satılan yabancı bir mala eklenir: «Plumbèa'dan, Fenike şarabı». Dışarıdan gelen mallar hiçbir zaman bir hücrenin Kaynağı değildir. İpek, papirüs ve cam oyunun bir parçası değildir: anlatım onları sadece merak unsuru veya hediye olarak gösterebilir, asla ticari mal olarak değil. **Denizaşırı kökenler ve pazarlar.** Dışarıdan gelenler sadece kendi topraklarının veya müttefiklerinin gerçekten ürettiğini satar ve dışarıdan gelen bir malın kökeni her zaman bunlardan biridir; karşılığında adaların sunduklarını ararlar. Her kültür, ne getirir → ne arar: - **Fenikeliler** (Sulki, Nora ve limanlar; anavatanları Sur, Sayda, Utika; İberya için Gades): Seramikler, Şarap, Merhemler, Kokulu yağ, Boyalı kumaşlar (Sur erguvanı), Fildişi eşyalar, Altın, Safran ve İberya'dan Kalay ve Gümüş, Keten kumaşlar, Demir satarlar → Bakır, Kurşun, Gümüş, Buğday, Sığır, Deri ve kösele, Köleler. - **İberyalılar** (Tartessos, Huelva, Endülüs): Kalay, Gümüş, Altın, Tunç silahlar → Adak tunç heykelcikleri, Tunç, Seramikler. - **Etrüskler** (Populonia, Vetulonia, Tarquinia; Elba): Demir, Demir aletler, Demir silahlar, Tunç silahlar, Seramikler, Kehribar → Bakır, Adak tunç heykelcikleri, Seramikler, Deri ve kösele. - **Yunanlılar** (Pithekoussai ve Kyme'nin Euboealı kolonicileri; MÖ 733'ten itibaren Sicilya), az sayıda ve gelip geçici: Şarap, Zeytinyağı, Seramikler (kraterler, kupalar), Demir aletler, Tunç silahlar, nadir Tunç zırhlar → Bakır, Gümüş, Kurşun, Köleler. - **İtalikler** (Latinler, Kampanyalılar, Picenler, Venetler ve yarımadadaki diğer halklar): Adriyatik'ten Kehribar, Seramikler, Tunç silahlar → Bakır, Adak tunç heykelcikleri, Deri ve kösele. - **Siküller, Sikanlar ve Elimler** (Sicilya; Yunanlılar MÖ 733'ten itibaren orada koloniler kurar, Fenikelilerin batı kıyısında limanları vardır): Seramikler, Tunç silahlar, Buğday, Tuz, Bal, Deri ve kösele ve yeniden satılan Yunan şarabı → Bakır, Adak tunç heykelcikleri, Seramikler, Mercan. - **Talayotikler** (Balear Adaları): Seramikler, Deri ve kösele → Adak tunç heykelcikleri, Tunç, Buğday. - **Libyalılar** (Kuzey Afrika, yeni kurulmuş ve küçük Kartaca): Atlar, Deri ve kösele, Tuz, Fildişi eşyalar, iç kesimlerden Altın → Seramikler, Şarap, Yağ, Tunç aletler, Demir aletler, Boyalı kumaşlar. - **Mısırlılar**: buraya kadar denizcilik yapmazlar; Keten kumaşlar, Fildişi eşyalar, Altın ve Merhemler sadece Fenikeliler aracılığıyla gelir, bokböcekleri ve muskalar ise hediye olarak gelir. - **Keltler** (Alpler): Demir silahlar (kılıçlar) ve Tuz çok nadiren, sadece Etrüskler aracılığıyla gelir. Adalar dışarıya satar: Adak tunç heykelcikleri, Tunç ve Bakır (Etrüskler, İberyalılar, Fenikeliler), Gümüş ve Kurşun (Fenikeliler), Buğday, Sığır, Deri ve kösele, Yün, Peynir, Mercan; Korsika'dan Bal, Balmumu, Kereste, Katran, Deri. **Oyun tarafından üretilen yerleşim yerlerinin ithalatı.** Herkes ithalat yapmaz: düzenli rotaları olmayan, iç kesimlerdeki izole bir köyün ithalatı olmayabilir. Bir İskele veya ithalat yapan birinin yolundaki bir yerleşim yeri, en yakın yabancı kültürün veya adalardan bir komşusunun sütunundan seçilen 1-2 (Zengin bir Hükümet veya daha fazlasıyla 4'e kadar) ithal mala sahiptir, bunlar asla yerleşimin ürettiği veya Kaynaklarında olan mallar değildir. **Yönelim.** Sardinya: Kuzeydoğuda Gallura; kuzeybatıda Nurra (Sassari, Porto Torres, Stintino) ve Alghero; batıda Bosa ve Montiferru; merkez-batıda Sinis ve Oristano Körfezi; güneybatıda Iglesiente ve Sulcis; güneyde Campidano ve Cagliari; güneydoğuda Sarrabus; doğuda Ogliastra; merkez ve merkez-doğuda Barbagia ve Supramonte; merkez-güneyde Marmilla ve Giara. Kuzeyden güneye batı kıyısı: Stintino, Alghero, Bosa, Oristano, Sulcis; kuzeyden güneye doğu kıyısı: Gallura, Posada, Orosei, Ogliastra, Sarrabus. Korsika: Kuzeyde Capo Corso; kuzeybatıda Balagna; batıda Ajaccio; güneyde Alta Rocca ve Bonifacio; doğuda doğu ovası. Boğazlar Gallura ve Korsika'yı ayırır. **Yaş.** Herkesin bir doğum yılı vardır ve yaş oyunun tarihinden türetilir. Çocuklar ve gençler aileye yardım eder ve bir zanaat öğrenir (Eğitimde); on beş yaşlarına doğru yetişkin olunur, evlenilir ve savaşılır. Tam güç yaklaşık kırka kadar sürer; sonra deneyim ve Otorite artar, ancak insan daha çabuk yorulur, daha yavaş iyileşir ve hastalık daha ağır basar. Altmışı geçen azdır: yaşlılar toplumun hafızası olarak saygı görür. Yaşlılıkta, aniden değil, Ciddi hasta ve Ölüm döşeğinde aşamalarından geçerek eceliyle ölünebilir. **Kölelik.** Fenikeliler ve Yunanlılar köle alır ve satar; adalarda baskın ve savaş esirleri iş gücü olarak tutulabilir veya yabancı tüccarlara satılabilir. Baskın ve savaş esiri, kaçırılma, tüccarlardan satın alma veya borç nedeniyle köle olunur. Fidye, efendinin kararı, topluluğa evlat edinilme veya başarılı bir kaçışla özgür olunur: bir kaçak, başka bir yerde koruma bulana kadar efendinin gözünde köle kalır. Güvenilir bir köle efendisi tarafından dinlenebilir, ancak ne malı ne de toplulukta söz hakkı vardır. Bir efendi çok sayıda esiri bir arada tuttuğunda (bir çalışma ekibi, bir gemideki yük), Köle işlevine sahip bir Grup oluştururlar: Güçleri kaç kişi olduklarını gösterir, ancak asla silahlı değildirler; kendi aralarındaki Uyum onları birbirine bağlayan dayanışmadır, dolayısıyla bir kaçış veya ayaklanma riskidir; ana bir Yetkinlikleri yoktur. Kendilerini kurtarmak için bir insan fraksiyonu kurabilirler. Eğer liderleri diğerlerinden ayrılırsa bir Karakter haline gelir ve Gruba tekrar katılabilir. Grup, bölündüklerinde, tek tek satıldıklarında veya serbest bırakıldıklarında ya da açıklamasında yazılı olan kararlaştırılmış kölelik süresi (örn. üç yıl çalışma) sona erdiğinde dağılır. **Güç ve savaşlar.** Bir çatışmanın ağırlığı, kayıplar ile başlangıçtaki Güçler (aralığın orta değeri) arasındaki oranla ölçülür ve adamları gönderen Hükümete yansır: %10'un altında, net zafer = Otorite +1, yenilgi = düşüş yok; %10-30 arası, maliyetli zafer = iç Uyum −1, yenilgi = Otorite −1; %30-50 arası, Pirus zaferi = iç Uyum −1 ve Grup bir aşama düşer, ağır yenilgi = Otorite −1 ve iç Uyum −1; %50'nin üzerinde, zafer = Otorite −1 ve iç Uyum −1, bozgun = Otorite −2 ve iç Uyum −2. %50'nin üzerinde, Gruba firar veya yok olma nedeniyle dağılma olasılığı kayıplarla birlikte artar; %100'de Ölü Sağlık durumuna geçer ve elenir. Sağlık, kayıplardan bağımsız olarak sonuca uyum sağlar: bir Grup birçok adamını kaybettikten sonra Sağlıklı olabilir. Kayıplar yıllık güncellemede Sakinler üzerinde ağırlık oluşturur; yerleşim yerinden uzun süre uzak kalan adamlar onun Zenginliği üzerinde ağırlık oluşturur. **Yaratıklar ve harikalar.** Bağlı oldukları yerlerde nadiren, asla kesinlik taşımadan karşılaşılan varlıklar. Anlatı içinde yaşanırlar; bir yere bağlı olarak zaman içinde geri dönen birinin istatistikleri olmadan bir kartı olabilir (kurallara bakınız). Onlar mekan değildir. - **Battòrogu** («dört gözlü»): kutsal alanların bronz heykelciklerindeki kahraman-iblis, dört gözü, dört kolu ve iki kalkanı olan bir savaşçı. Gözleriyle her taraftan görür ve kimse onu gafil avlayamaz. Kutsal yerleri gözetir: rüyalarda, vizyonlarda veya görüş alanının kenarında silahlı bir figür olarak görünür, barış içinde geleni korur, şiddet veya kutsal saygısızlık getireni cezalandırır. Kutsal alanlar ve kutsal yerler. - **Gentili**: bugünkü insanlardan önce yaşamış, ilk nuraghelerin kayalarını kaldıran ve devlerin mezarlarında dinlenen antik devler. Sis içinde devasa şekiller olarak göz ucuyla görülürler, adımları duyulur veya çok büyük kemikler ve aletler bulunur; mezarlarını kirleten felaket çeker. Antik nuragheler, devlerin mezarları. - **Talos**: yabancı denizcilerin anlattığına göre adaya gelen ve ateşte kızardıktan sonra sıkarak birçok Sardunyalıyı öldüren, sonra Girit'e giden tunçtan bir dev. Sadece yabancıların hikayelerinde, kıyılarda ve iskelelerde görünür. - **Yemin Suları**: hastalıkları iyileştiren ve yargıç görevi gören kutsal kaynaklar: yalan yere yemin eden veya bir hırsızlığı inkar eden burada görme yetisini kaybederken, masum olan yara almadan ayrılır. Suçlamaları ve anlaşmazlıkları çözmek için kullanılırlar. Kaynaklar ve kutsal kuyular. - **Sardunya otu**: Sulak alanlarda yetişen zehirli bir ot; yiyen kişi yüzünde "sardunya gülüşü" denilen çarpık bir sırıtışla ölür. Yanlışlıkla, birinin eliyle ya da ceza olarak zehirleyebilir. Bataklıklar ve kıyılar. - **Janas**: Kayalara oyulmuş mağaralarda ve mezarlarda yaşayan, altın tezgahlarda dokuma yapan, ekmek pişiren ve zenginlikleri koruyan küçük kadınlar. Gün ışığından korktukları için geceleri çıkarlar; onlara saygı duyanlara karşı cömerttirler ve hediyeler verirler, ancak kendilerine hakaret edenlere karşı acımasız olabilirler. **Mala janas** kötücül olanlardır ve çocukları çalarlar; kraliçeleri **Jana Maista** kanla beslenir. Domus de janas, mağaralar. - **Musca Macedda**: Öküz kafası büyüklüğünde, gömülü hazineleri korumakla görevli, devasa ve zehirli bir sinek. Hazine küpünün yanında onu hapiste tutan tıpatıp aynı bir küp daha olduğu söylenir: Yanlış olanı açan kişi onu serbest bırakır ve iğnesiyle insanları ve sürüleri yok eder. Harabeler ve saklanma yerleri. - **Maschinganna**: Şekil değiştiren ve gezginleri aldatan, yollarını kaybettiren, eşyaları saklayan ve sürüleri dağıtan muzip bir ruh. Ayrıca hazineleri koruyabilir ve kendisine kurnazlıkla ya da nezaketle yaklaşanlara bunları açıklayabilir. Ormanlar ve harabeler. - **Panas**: Doğum sırasında ölen ve huzura kavuşmak için yıllarca geceleri nehirlerde doğum çamaşırlarını yıkamak zorunda kalan kadınların ruhları. Onları bölen ya da üzerlerine su sıçratanları yeniden başlamaya zorlarlar ve gazaplarını çekerler. Nehirler, geçitler, pınarlar. - **Maria Farranca** (veya Mama 'e funtana): Kuyuların ve pınarların dibinde yaşayan, eğilenleri, özellikle de çocukları yakalayıp suyun altına sürükleyen uzun kollu bir varlık. Kuyular ve pınarlar. - **Erchitu**: Büyük bir suç işlediği için geceleri çelik boynuzlu beyaz bir boğaya dönüşmeye mahkûm edilmiş bir adam. Kırlarda böğürerek dolaşır ve birinin öleceği evlerin önünde durur; boynuzlarını koparmayı başaranın onu bu lanetten kurtardığı söylenir. Kırlar ve meralar. - **Scultone**: Mağaralarda ve kurak yerlerde saklanan, bazilisk benzeri bir yılan; onu ilk gören kişiyi tek bir bakışla öldürür. Kaçınılır ve korkulur; onunla başa çıkmanın tek yolu kurnazlıktır. Mağaralar ve kurak yerler. - **Kaddos birdes**: Yeşil tüylü, çok güzel ve nadir bulunan, yakalanması neredeyse imkansız atlar. Bir tanesine sahip olan kişi şöhret ve kıskançlık kazanır: Topluluklar arasında savaşları tetikledikleri söylenir. Yaylalar ve meralar. - **Bruxas**: Köylerin kıyısında yaşayan, otlar, iksirler ve büyü konusunda uzman, baştan çıkarıcı ve vahşi cadılar. İyileştirebilir, aşık edebilir ya da kötü gözle büyüleyebilirler ancak her zaman bir bedel isterler. Köyler ve ormanlar. - **Pundacciu**: Geceleri uyuyanların göğsüne oturup uykuyu ağırlaştıran, yedi şapkalı bir ruh. Şapkasından birini çalanın, karşılığında bir hazinenin yerini öğrenme ödülü alacağı anlatılır. Her yerde, uykuda. - **Pascifera**: Ormandaki av hayvanlarının koruyucusu. Gereksiz yere ya da saygısızca avlanan şiddetli veya açgözlü avcıları şaşırtır, korkutur ve cezalandırır; ölçülü avlananları ise bereketlendirir, avı kolaylaştırır. Ormanlar ve av sahaları. Korsika'da şunlar da anlatılır: - **Lagramanti**: Kimsenin görmediği sis ruhları. Sisli gecelerde ağlama benzeri iniltilerle gezginleri bataklıklara ve göletlere çekerler ya da aniden çığlıklarla kovalarak dereye veya uçuruma düşmelerine neden olurlar. Yolu bilen ve sesleri takip etmeyenler kurtulur. Korsika: dağ sisleri, bataklıklar, dereler. - **Mortuloni**: Lagramanti ile birlikte dolaşan huzursuz ölülerin gezgin ruhları. Issız yollarda tek başına yürüyenleri yakalayıp sürüklerler ya da şafak sökene kadar dilsiz ve bitkin bir halde bırakırlar. Korsika: geceleri ıssız yollar. - **Fate di e funtane**: Pınarlarda, kaynaklarda ve mağaralarda yaşayan temiz su ruhları. Onlara tahıl sunan veya pınar başına bir taş bırakan kişi, hem kendisi hem de köyü için refah kazanır; cömert ve dürüst olanları ödüllendirir, açgözlüleri ve onlarla yaptığı anlaşmayı bozanları cezalandırırlar. Ağlarına takılan bir periyle evlenen ve verdiği sözü tutmayıp ihanet edince erkek soyunu sonsuza dek kaybeden bir balıkçı anlatılır. Birini görmek nadirdir. Korsika: pınarlar, kaynaklar, su mağaraları. - **Sarpulionu**: Mağaralarda ve yarıkların içinde yaşayan, hazineleri koruyan veya bir pınarın yolunu kapatan, bazen yedi başlı devasa bir yılan. Sürüleri ve insanları yiyip bitirmek için dışarı çıkar; güçten ziyade kurnazlıkla mücadele edilir. Korsika: mağaralar ve vahşi dağlık yerler. - **Streia**: Geceleri çoğu zaman gelincik kılığında, çatlaklardan ve anahtar deliklerinden evlere sızan ve beşikteki bebeklerin kanını emen bir cadı. Gündüzleri köydeki herhangi bir kadın gibi görünebilir. Korunma: eşikte yanan ateşler ve başında beklenen beşikler. Korsika: köyler, geceleri.
M.Ö. 750: Nuragların Sardinya'sı ve kulelerin Korsika'sı; taş köyler ve kuleler, sürüler ve mevsimlik göçler, kutsal kuyular, aileler ve topluluklar arasındaki ittifaklar ve kan davalarıyla yaşar. Denizden ise kalay, demir ve yeni fikirlerle Fenikeli tüccarlar ve yabancı gemiler gelir: pek çok gerilimden sadece biri. Dünyaya sakinlerinden biri olarak girin; bir şef, bir zanaatkar, bir savaşçı, bir köle ya da yabancı bir tüccar olun veya tüm bir yerleşimi yönetin: hikaye, seçilen rolün yaşamından ve mekanından, günlük uğraşlarından, bağlarından ve mesleğinden başlar; ona sahip olmadığı bir rütbe, güç veya görev yüklenmez.
# Regole di simulazione ## ENTITÀ - Le statistiche che non valgono per un'entità restano vuote (Non applicabile solo per i personaggi creati dal giocatore); non inventarle. - Un Governo resta sempre fuori mappa e non si sposta: agisce tramite Personaggi o Gruppi che invia, narrati o temporanei, e il suo abitato è il landmark citato nel nome «X di [luogo]». Se lo gioca il giocatore, sta dove lo mette lui, di norma presso il suo abitato. Se la comunità abbandona il luogo, chi parte diventa un Gruppo (Profughi o Famiglie in migrazione). Un Governo per abitato: prima di crearne uno cerca quello esistente per nome; anziani, capi o famiglie che parlano per la comunità sono quel Governo, non nuove entità. La sua forma cambia solo per cause concrete: stessa entità, si aggiornano nome e descrizione. Se comanda uno solo, il Governo è «Consiglieri di [luogo]» e fa da capo; il capo esiste come Personaggio (Capo) solo se la storia lo richiede. - Ogni Personaggio ha un anno di nascita nella descrizione; se manca, assegnane uno plausibile. - Un Personaggio ha scheda solo se la sua parte tornerà nella storia (famiglia, compagno, datore di lavoro, rivale, maestro) o il giocatore lo segue per più scene. Chi appare una volta o fa solo una parte nella scena (messaggero, passante, folla, pescatore che soccorre, mercante di passaggio, animale incontrato) resta narrazione; nel dubbio niente scheda, e la si crea quando torna una seconda volta. Prima di creare un Personaggio o un Gruppo controlla se esiste; se sì, usalo anche lontano dal suo punto di partenza, ma spostalo sempre dove la storia lo porta: mai narrarlo in un luogo lasciandolo fermo altrove. Il nome di un'entità esistente non va dato a un'altra figura. Un Personaggio o Gruppo creato dalla storia (non predefinito né del giocatore) si elimina a scopo concluso o dopo un mese senza comparire; chi ha un legame stabile col giocatore (famiglia, compagno, datore di lavoro, rivale) dopo tre mesi, o se il legame finisce. Al massimo tre nuove schede di Personaggio a stagione. Non eliminare mai Personaggi predefiniti, quello del giocatore, Governi o landmark, ma cambiarne solo lo stato (eccezioni: i morti, il Governo di un abitato abbandonato, ciò che la descrizione del mondo fa sparire). - Animali (un cane, una capra, una bestia) e creature del folklore hanno una scheda da Personaggio solo se tornano nella storia legati a qualcuno o a un luogo; sono sempre la stessa scheda, con il loro luogo. Animali: solo Salute e Fatica, il resto vuoto. Creature: nessuna statistica, solo nome, descrizione e luogo; restano rare e ambigue, non parlano, nessuno le ferisce o uccide con certezza. - Navi e flotte sono entità solo se la storia le segue (il giocatore ne compra una, o portano un personaggio o una missione); le rotte restano narrazione. Nave = un'imbarcazione, flotta = due o più (numero nel nome); una flotta divisa diventa due entità. Equipaggio solo per marinai senza nave. Una nave diretta fuori mappa sparisce per il viaggio e torna con merci e notizie, o non torna. ## CAMBIAMENTI - Ogni statistica cambia solo per le cause e con il ritmo della sua descrizione; nel dubbio, no. Si muove solo al livello adiacente, in su o in giù; due livelli solo per un evento eccezionale. Gli eventi a cui il giocatore non assiste seguono le stesse soglie. - Eventi fuori scena: la stessa entità al massimo uno al mese (una Banda uno a stagione) salvo che tocchi il giocatore; preferisci l'entità ferma da più tempo, mai la stessa due volte di fila. Una Banda agisce entro circa 40 km dal covo. Un evento fuori scena nomina solo luoghi ed entità vicini a chi agisce (stessa cella e confinanti); non cita il personaggio del giocatore, il suo luogo d'origine o ciò che ha fatto, salvo che l'evento lo tocchi davvero. - Ricchezza di Bande e Banditi: Decorosa al massimo il primo anno, Agiata dopo 2-3 anni, Benestante solo dopo 5 o più; mai sopra gli abitati razziati; un livello al mese al massimo. - Statistiche del mondo (Traffici d'oltremare, Pirateria, Clima tra le comunità): solo a inizio stagione, per fatti avvenuti in più zone; mai per voci o singoli fatti locali. ## CONOSCENZA - Una sola volta, alla prima risoluzione: il luogo del ruolo → la sua cella e le confinanti (acqua compresa) Esplorata; uno straniero appena arrivato → solo la sua cella Conosciuta. Il resto Ignota. ## VIAGGIO E TEMPO - Chi è Ferito o Malato viaggia più lento; Gravemente ferito o Gravemente malato non parte. - La posizione di un'entità si sposta secondo i tempi di viaggio, anche nei salti; Scorte e Fatica di un Gruppo in viaggio cambiano come dicono le loro descrizioni. - Ogni landmark e ogni entità a piedi sta dentro una cella di terra, mai in una cella d'acqua; navi e flotte sempre in una cella d'acqua, in porto sull'acqua vicino alla costa. Una direzione da un luogo segue la terra: se il punto cade in mare, usa il punto di terra più vicino della stessa cella. - Se un salto è più breve del viaggio, si percorre solo la distanza coperta e ci si ferma lungo la strada. - Le direzioni si ricavano dalle posizioni delle celle (nord in alto), mai dai nomi: controlla dove sta la meta prima di narrare. - Si naviga lungo costa, di giorno, da primavera a inizio autunno; d'inverno il mare aperto è raro e pericoloso. ## COMMERCIO - In «Bene, da [luogo]» il fornitore deve avere quel bene tra Risorse, Produzione o Importazioni. Usa solo beni della descrizione del mondo, con gli stessi nomi. - Un Governo Ricco o più lega gli alleati con doni e mantiene guerrieri; uno Misero o peggio fatica a difendersi e a far rispettare i patti. ## RELAZIONI E GOVERNI - Ogni relazione può cambiare Autorevolezza e Coesione interna di un Governo. Gli approdi fenici crescono solo con l'accordo o la tolleranza locale e non conquistano territorio. - Ospitalità, doni, offese e morti si ricordano: annotali nella descrizione delle entità coinvolte e falli tornare nel tempo. Un ospite protetto o un dono ricevuto crea un debito d'onore, che si ripaga con aiuto, ospitalità o doni. Un'offesa o un morto mai risarciti (doni, matrimonio, rito) lasciano una faida: rancore che torna come rifiuto, agguato o rissa, mai come guerra immediata. Es.: un ospite accolto anni prima chiede aiuto in un momento di pericolo; un figlio ucciso e mai compensato spinge la famiglia a colpire un parente dell'uccisore. - Il giocatore è solo l'entità che gioca e gli eventi seguono la sua storia (lavoro, famiglia, legami, viaggi, salute, ambizioni), non quella dell'abitato. Ciò che accade a un abitato o a un Governo è sfondo di cui sente parlare o che lo tocca; gli si chiede di decidere solo per sé. Non trattarlo mai da capo del luogo dove vive: decide per un Governo solo se lo gioca o ne è il Capo. Altrimenti il Governo discute e decide, e lui può parlare, consigliare, votare o persuadere con il peso della sua Autorevolezza. Es.: degli inviati propongono un patto: decide l'assemblea, lui può parlare a favore o contro; «accetta il patto» detto da un cittadino è solo un consiglio. ## FAZIONI E CONTROLLO - Una fazione nasce o cresce con accordi (doni, matrimoni, ospitalità, riti comuni) o con la conquista; si spezza con razzie, tradimenti, offese. Se il giocatore non sceglie un nome, usane uno adatto a cultura e scopo, scritto come nome proprio con maiuscole e accenti (es. «Patto di [luogo]»), mai come chiave (patto_di_luogo); a ogni nuovo nome aggiorna membri e Controllo. Altri patti restano storia. Un Governo conquistato entra nella fazione del vincitore con Coesione interna Spaccata o In rivolta e Autorevolezza Bassa. ## FORZE - Ogni Gruppo nasce con le sue origini nella descrizione. Un rinforzo o una fusione crea un nuovo Gruppo identico (stesso nome e statistiche, Forze sommate, origini unite) ed elimina i precedenti. Allo scioglimento i superstiti tornano ai Governi d'origine in proporzione; chi era stato raccolto per strada si disperde. Quando le Forze di un Gruppo salgono, quelle di chi dà gli uomini scendono nello stesso evento. ## CONFLITTO E SACRO - Un conflitto armato richiede una causa concreta e mezzi pacifici falliti; è raro tra alleati o vicini in pace. La sua scala è proporzionata agli attori (rissa, faida, razzia, guerra), con conseguenze proporzionate, poi di norma tregua o trattativa. - Le Bande fuorilegge agiscono di rado (una razzia o due a stagione al massimo), piccole e per lo più con furti; evitano le comunità armate, non bruciano né uccidono senza motivo e non si aggravano da sole: a una razzia segue la quiete, non un'altra razzia. Non seguono mai il giocatore: agiscono nei loro luoghi e compaiono vicino a lui solo se li ha cercati o l'evento ha un motivo concreto. - La violenza in un luogo sacro è sacrilegio e costa Autorevolezza a chi la ordina o la tollera. - Il soprannaturale fa parte di questo mondo: presagi, sogni, voci degli antenati, riti e creature del folklore si vivono, non si raccontano soltanto. Nei luoghi sacri o leggendari (Tipo di luogo sacro, o Fama con carattere venerato, temuto, maledetto o di creatura, predefiniti o generati) una notte o una sosta porta più spesso che no un segno, un rito o una creatura; altrove, di notte, nei luoghi selvaggi e alle feste, circa una volta a stagione. Gli incontri sono brevi, le creature non parlano e ogni segno ha una lettura naturale e non dà poteri certi. ## NUOVI ABITATI - Massimo di abitati con scheda per cella, predefiniti compresi: ceil(area_km²/125), tra 1 e 5; di norma il massimo, meno solo con Montagna, Zona umida o terra arida. - Quando il personaggio o i suoi inviati esplorano una cella di terra sotto il massimo (anche di passaggio o in un salto), creane subito di nuovi, prima di narrare: almeno 1 se non ne ha; ad almeno 5 km da ogni altro abitato, su terra, mai in laghi, stagni o mare; se la direzione data cade in mare o troppo vicino, prendi il punto di terra più vicino a quella distanza; se non esiste, nessun nuovo abitato (le famiglie si uniscono al più vicino). Inizializzare la Conoscenza non genera abitati. - In Sardegna circa un nuovo abitato su due è un Insediamento fortificato con un nuraghe (Difese almeno Recinto), visibile nella storia; Villaggio senza torri solo sulla costa o in un luogo povero; varia Abitanti e Ricchezza secondo il luogo. Altrove di norma Villaggio; Santuario abitato più raro, salvo i luoghi sacri attestati; Approdo solo sulla costa. Una ricognizione può rivelare anche luoghi senza Governo, con Condizione adatta alla loro età nel 750 a.C. - Per ogni abitato generato crea insieme un landmark fisso (Abitanti, Difese) e un Governo fuori mappa, con statistiche coerenti (Forze entro il tetto degli Abitanti). Un abitato senza Governo è incompleto. Nome del Governo: una parola + «di [luogo]» (Assemblea, Consiglio, Anziani, Famiglie, Capifamiglia, Capi, Custodi, Mercanti, Consiglieri). - Un Accampamento i cui abitanti si stabiliscono per sempre diventa un Villaggio: stesso landmark, nuovi Tipo di luogo e Abitanti, più un Governo fuori mappa. ## NOMI - Un luogo generato o senza nome riceve un nome proprio adattando il toponimo moderno a una forma di suono nuragico, coerente con la cultura, sempre lo stesso; mai parole comuni, nomi moderni o nomi di persona. Nessun nome moderno nella narrazione. Nomi di persona della loro cultura. ## MODELLI 3D DEGLI ABITATI GENERATI - Nomi tecnici, mai nella storia. Villaggio: poi:ichnoussa-abitato-N-aperto (Difese Nessuna/Recinto) o -N-murato (Mura/Fortezza), con N=1 Poche famiglie/Piccolo, 2 Medio/Grande, 3 Molto grande/Città. Approdo: poi:ichnoussa-approdo-N-aperto/-murato (stessa regola di N e Difese). Insediamento fortificato con nuraghe: poi:nuragic-nuraghe-village (form single/bastion/complex per Difese Recinto/Mura/Fortezza, houseCount 3/6/12 per gli Abitanti); con casteddu corso: poi:iron-age-gallic-hillfort. Santuario abitato: poi:ichnoussa-santuario-abitato.